به گزارش خبرنگار گروه دین و اندیشه خبرگزاری شبستان، پبش نشست کنگره بین المللی «حضرت بی بی حکیمه(س)، الگوی دیانت و عقلانیت» صبح امروز (دوشنبه، ۵ مردادماه) در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.
سیدضیاء هاشمی، معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیسجمهور، در این پیش کنگره اظهار کرد: این سلسله نشستها با هدف کشف و فعالسازی ظرفیتهای نهفته فرهنگ دینی و بهرهگیری مؤثر از عناصر سرمایه نمادین کشور شکل گرفته است و صرفاً جنبه علمی و پژوهشی ندارد، بلکه در پی آن است که به بهبود کیفیت زندگی مردم در دو ساحت مادی و معنوی منتهی شود.
وی با اشاره به بنیانگذاری این کنگره در سال گذشته با همت بنیاد امام رضا(ع)، حمایت استاندار و مشارکت مجموعههای فرهنگی و علمی استان، اظهار کرد: ایران با برخورداری از هزاران نقطه متبرکه و با داشتن بالاترین تراکم حضور امامزادگان در برخی استانها، از ظرفیتی کمنظیر برای تقویت پیوندهای اجتماعی، فرهنگی و دینی برخوردار است ظرفیتی که میتواند در مقیاس ملی و فراملی نقشآفرینی کند.
هاشمی با تبیین نسبت میان توسعه و فرهنگ گفت: تمدن ایرانی تنها در ابعاد کالبدی، معماری و زیباییشناختی خلاصه نمیشود، بلکه پشتوانه اصلی آن در باورها، سنتها، حکمت، شعر، هنر، دینداری و معنویتی نهفته است که ایران را در جهان به عنوان سرزمین شعر، ادب و معنا معرفی کرده است.
معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیسجمهور با تأکید بر اینکه دنیای امروز بیش از گذشته نیازمند پیامهای فرهنگی و معنوی ایران است، تصریح کرد: شاعران، حکما، هنرمندان، علما، فرهیختگان و شهدا حامل این پیام برای جهان معاصر هستند و غفلت از این ظرفیت، خسارتی بزرگ به شمار میآید.
وی با اشاره به تحولات علمی و دفاعی کشور نیز افزود: اقتدار ایران در عرصه علم و فناوری مایه افتخار است، اما آنچه نگاه جهانیان را بیش از همه متوجه جامعه ایرانی میکند، عمق فرهنگی و معنوی این ملت است زیرا جهان معاصر از ضعف معنا و فرسایش فرهنگی رنج میبرد و در چنین شرایطی، فرهنگ غنی ایرانی اسلامی میتواند در تعامل تمدنی، دست برتر را داشته باشد.
هاشمی با هشدار نسبت به انفعال فرهنگی بیان کرد: تبادل فرهنگی هنگامی سازنده است که مبتنی بر انتخاب و اعتماد به نفس ملی باشد، نه بر پایه خودباختگی از همین رو فناوریهای نوین رسانهای، اگر در خدمت فرهنگ اصیل قرار گیرند، به فرصتی برای انتشار و تقویت هویت ملی و دینی بدل خواهند شد.
وی بقاع متبرکه و امامزادگان را از مهمترین عناصر بنیادین سرمایه اجتماعی دانست و گفت: این اماکن مقدس در طول تاریخ، محل شکلگیری همدلی، همکاری، فداکاری، همبستگی و پیوند میان اقشار مختلف مردم بودهاند و امروز نیز در رخدادهایی همچون زیارت اربعین، آیینهای دینی و اجتماعات بزرگ مردمی، این کارکرد بهروشنی مشاهده میشود.
معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیسجمهور با تشریح مؤلفههای اصلی سرمایه اجتماعی اظهار کرد: اعتماد اجتماعی، شبکههای ارتباطی و احساس سرنوشت مشترک، سه رکن اساسی تقویت جامعهاند و بقاع متبرکه در هر سه حوزه نقش مستقیم و اثرگذار دارند چرا که مردم در این مکانها یکدیگر را در فضایی آکنده از معنویت ملاقات میکنند، احساس همسرنوشتی مییابند و پیوندهای اجتماعی آنان تقویت میشود.
وی ادامه داد: هرجا امامزادهای حضور دارد، آن نقطه باید به کانون امید، خدمت، همیاری و رفع محرومیت بدل شود و این امر نیازمند برنامهریزی، تسهیلگری و همافزایی نهادهای رسمی و مردمی است.
هاشمی با اشاره به تهدیدهایی که انسجام ملی را هدف گرفتهاند، تأکید کرد: امروز بیش از هر زمان دیگر باید بر هویت واحد، دین واحد، فرهنگ مشترک و سرنوشت مشترک ایرانیان تکیه کرد زیرا هرگونه آسیب به این کشتی مشترک، همه را متأثر خواهد ساخت.
وی گفت: برگزاری این نشستها باید به همآوایی نخبگان، مدیران و رسانهها برای تبدیل سرمایههای فرهنگی، اجتماعی و نمادین به ظرفیتهای بالفعل ملی منجر شود ظرفیتی که نه فقط برای جنوب کشور یا سراسر ایران، بلکه برای منطقه و جهان اسلام نیز پیام و اثر خواهد داشت.
یدالله رحمانی، استاندار کهگیلویه و بویراحمد، هم دراین نشست با تاکید بر جایگاه ممتاز بقاع متبرکه در تقویت هویت دینی، همدلی اجتماعی و مسئولیتپذیری فرهنگی، اظهار کرد: اماکن مقدس تنها محل زیارت نیستند، بلکه در طول تاریخ به عنوان مراکز امیدآفرین، وحدتبخش و تقویتکننده روح ایمان، اخلاق، نوعدوستی و خدمت به جامعه نقشآفرینی کردهاند.
وی با اشاره به جایگاه ویژه آستان نورانی حضرت بیبی حکیمه(س) به عنوان خواهر بلافصل امام رضا (ع) افزود: این بارگاه نورانی نه تنها مقصد عاشقان اهل بیت از سراسر کشور است، بلکه زیارتگاه ارادتمندانی از کشورهای منطقه و حوزه خلیج فارس نیز به شمار میرود و ظرفیتی فراتر از مرزهای جغرافیایی استان دارد.
رحمانی خاطرنشان کرد: معرفی کهگیلویه و بویراحمد صرفا معرفی یک جغرافیا نیست، بلکه معرفی مجموعهای از ظرفیتهای تمدنی، فرهنگی، طبیعی و انسانی است که میتواند در توسعه فرهنگی و اقتصادی کشور نقشآفرین باشد.
وی با تاکید بر اینکه آستان مقدس حضرت بیبی حکیمه(س) میتواند محور پیوند گردشگری زیارتی، گردشگری فرهنگی و توسعه منطقهای باشد، ادامه داد: این ظرفیت ارزشمند افزون بر آثار معنوی، میتواند زمینهساز رونق اقتصاد فرهنگی، توسعه زیرساختهای گردشگری، افزایش تعاملات فرهنگی با کشورهای منطقه و معرفی هرچه بهتر استان در سطح ملی و بینالمللی شود.
استاندار کهگیلویه و بویراحمد برگزاری کنگره بینالمللی حضرت بیبی حکیمه را فرصتی بزرگ فرهنگی و تمدنی دانست و گفت: این کنگره فرصتی برای بازخوانی ابعاد شخصیت این بانوی بزرگوار، معرفی جایگاه ایشان در فرهنگ اهل بیت علیهمالسلام و بهرهگیری از این سرمایه عظیم در مسیر تقویت هویت دینی و سرمایه اجتماعی است.
رحمانی با اشاره به رویکرد علمی و پژوهشی این رویداد افزود: برنامهریزیهای انجام شده نشان میدهد این کنگره در تراز رویدادهای بینالمللی برگزار خواهد شد و علاوه بر ارائه مقالات و پژوهشهای معتبر، شاهد تولید آثار فاخر در حوزههای ادبیات، هنرهای تجسمی، سینما، مستند، موسیقی آیینی، رسانه، فضای مجازی و سایر عرصههای فرهنگی و هنری خواهیم بود.
استاندار کهگیلویه و بویراحمد با اعلام آمادگی کامل استان برای برگزاری شایسته این رویداد بینالمللی اظهار کرد: استان با همه ظرفیتهای فرهنگی، انسانی و معنوی خود آمادگی دارد این رویداد را با مشارکت مردم، نخبگان، دانشگاهیان و دستگاههای اجرایی، در شأن اهل بیت(ع) برگزار کند.
حجتالاسلام بحرالعلومی، استاد دانشگاه و پژوهشگر در حوزه امامزادگان هم در این نشست در تشریح مبانی علمی مزارشناسی و ضرورت بازخوانی مستند هویت بقاع متبرکه، اعلام کرد: پژوهشهای میدانی در ۳۸ کشور اسلامی، تدوین بیش از ۲۰۰ اثر تخصصی در حوزه مزار و آمادهسازی «دانشنامه جامع بقا و اماکن متبرکه» در ۱۱۰ جلد، حاصل ۲۵ سال کار روشمند و مستمر در این عرصه است.
وی بیان کرد: برای صیانت از حافظه تاریخی جهان اسلام، شناسایی صحیح انتساب مزارات و جلوگیری از برداشتهای غیرمستند، نیازمند برنامهریزی عالمانه و اتکا به منابع روایی، تاریخی، جغرافیایی و نسبشناختی است.
وی با اشاره به وجود هزاران مزار منسوب در ایران و جهان اسلام، تأکید کرد: در مزارشناسی نمیتوان صرف شهرت محلی یا نقلهای متأخر را ملاک قطعی دانست، بلکه هر انتساب باید با تکیه بر تذکرههای محلی، کتابهای انساب، منابع روایی و آثار معتبر مزارشناسی بررسی شود.
بحرالعلومی در ادامه با طرح نمونههایی از انتساب برخی مزارات به دختران امام موسی کاظم(ع)، از جمله حکیمه و حلیمه در بهبهان و گچساران، تصریح کرد: آنچه در منابع روایی شیعه ثبت شده، نام حکیمه است نیازمند تصحیح و بازبینی است.
این پژوهشگر حوزه بقاع متبرکه با اشاره به نقش سادات، علویان و مهاجرتهای تاریخی آنان در شکلگیری بافت مذهبی شهرهای ایران، بیان کرد: سختگیریهای سیاسی در دورههای نخستین حکومتها، زمینه مهاجرت گروههایی از سادات به مناطق مختلف ایران را فراهم ساخت و همین جابهجاییها، در قرون چهارم و پنجم، همزمان با گرایش اجتماعی شهرها به تشیع، در تثبیت هویت دینی برخی نواحی اثرگذار شد.
وی همچنین با اشاره به جایگاه علویان، محدثان و سادات در ساختارهای اجتماعی و حکومتی دورههای بعد، افزود: فهم تاریخ مزارات بدون توجه به بستر تحولات سیاسی، اجتماعی و مذهبی ممکن نیست و هر پژوهش دقیق باید پیوند میان نسب، مهاجرت، استقرار، روایت محلی و سند تاریخی را بهصورت یک منظومه واحد مطالعه کند.
نظر شما