به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، دکتر محمود پروانه، استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند، شامگاه (۲٠ تیر) در میز گفتگوی دانشگاهیان و مردم با عنوان گذری بر ساختار اندیشه سیاسی رهبر شهید» با بیان اینکه اندیشه سیاسی «رهبر شهید» دارای ساختاری منسجم و منظومهای فکری است، گفت: این اندیشه بر سه پایه «تمدنگرایی»، «رهیافت قرآنی» و «نظریه مقاومت» استوار بوده و از ظرفیت بالایی برای تولید نظریه، ساختارسازی و سیاستگذاری برخوردار است.
وی در ادامه اظهار کرد: امروز جامعه علمی، بهویژه پژوهشگران علوم انسانی، وظیفهای علمی و ملی بر عهده دارند و آن، تبیین، نقد و واکاوی منظومه فکری رهبر شهید است؛ چرا که این منظومه علاوه بر برخورداری از پشتوانه نظری، توانسته در عرصه عمل نیز ساختار ایجاد کند و نتایج قابل توجهی به همراه داشته باشد.
استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند با اشاره به ویژگیهای زیست فکری رهبر شهید افزود: ایشان در طول حیات علمی و سیاسی خود با طیف گستردهای از جریانهای فکری، از مکتب تفکیک و فلسفه اسلامی گرفته تا نواندیشان دینی، روشنفکران مسلمان و اندیشههای نوین فقهی مواجه بودند، اما در عین بهرهگیری از ظرفیتهای این جریانها، استقلال فکری خود را حفظ کردند.
پروانه ادامه داد: رهبر شهید ضمن تأثیرپذیری از اندیشمندانی همچون سید جمالالدین اسدآبادی، سید قطب، امام خمینی(ره)، علامه طباطبایی، شهید مطهری و برخی روشنفکران دینی، هیچگاه در هیچیک از این جریانها مستحیل نشد و با رویکردی اقتباسی و در عین حال مستقل، منظومه فکری ویژه خود را شکل داد.
وی مهمترین ویژگی معرفتی اندیشه رهبر شهید را «رهیافت قرآنی» دانست و گفت: ادبیات فکری ایشان بیش از آنکه فلسفی یا عرفانی باشد، مبتنی بر آیات قرآن کریم است و همین مسئله به اندیشه ایشان هویت و انسجام ویژهای بخشیده است.
استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند با اشاره به گستره مطالعات رهبر شهید اظهار کرد: مطالعه گسترده و متنوع، یکی از مهمترین ابزارهای شکلگیری شخصیت علمی ایشان بود و همین ویژگی موجب قدرت بالای مفهومسازی در حوزه اندیشه سیاسی شد.
پروانه با بیان اینکه ماهیت اندیشه سیاسی رهبر شهید «تمدنگرا» است، افزود: افق نگاه ایشان صرفاً ملی یا حتی اسلامی نبود، بلکه با نگاه تمدنی به دنبال تحقق «تمدن نوین اسلامی» بودند و انقلاب اسلامی را نقطه آغاز این مسیر میدانستند.
وی تصریح کرد: رهبر شهید برای تحقق تمدن نوین اسلامی، پنج مرحله انقلاب اسلامی، نظام اسلامی، دولت اسلامی، جامعه اسلامی و تمدن نوین اسلامی را ترسیم کرده و میان نظام اسلامی و دولت اسلامی نیز تفاوت قائل بودند؛ از همین رو ضمن حمایت از اصل نظام، نسبت به عملکرد دولتها نگاه انتقادی داشتند.
این استاد دانشگاه با اشاره به نگاه رهبر شهید نسبت به تمدن غرب خاطرنشان کرد: ایشان تمدن مدرن غرب را تمدنی منحط میدانستند، اما میان تمدن غرب و اندیشههای غربی تفکیک قائل بودند و معتقد بودند برخی دستاوردهای علوم انسانی غرب، پس از بومیسازی، قابلیت بهرهگیری دارد.
وی ادامه داد: در منظومه فکری رهبر شهید، جهان به دو جبهه سلطهگر و سلطهستیز تقسیم میشود و نظریه مقاومت، مهمترین راهبرد برای مقابله با نظام سلطه و تحقق تمدن نوین اسلامی است.
پروانه افزود: نظریه مقاومت در اندیشه رهبر شهید صرفاً به عرصه نظامی محدود نمیشود، بلکه ابعاد اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و فکری را نیز در بر میگیرد و مفاهیمی همچون اقتصاد مقاومتی، جهاد تبیین، صیانت فرهنگی و مردمسالاری دینی در همین چارچوب معنا پیدا میکنند.
وی با بیان اینکه مقاومت در اندیشه رهبر شهید دارای راهبردهای متنوعی است، گفت: از جنگ تا «نرمش قهرمانانه» همگی میتوانند در چارچوب نظریه مقاومت تعریف شوند و انتخاب هر راهبرد تابع شرایط، مصالح و اقتضائات زمان است.
استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند با تأکید بر اینکه سیاست در اندیشه رهبر شهید بر پایه توحید استوار است، اظهار کرد: غایت سیاست، تحقق عدالت است و تحقق عدالت نیز بدون شکلگیری تمدن اسلامی امکانپذیر نیست.
وی مردمسالاری دینی را ساخت سیاسی مطلوب رهبر شهید دانست و افزود: در این الگو میان ولایت و مردمسالاری نوعی پیوند و همافزایی برقرار شده و در تزاحم میان برخی ارزشها، استقلال و امنیت بر آزادی تقدم مییابد؛ زیرا از نگاه ایشان، استقلال و امنیت بستر تحقق آزادی واقعی هستند.
پروانه در پایان با تأکید بر ضرورت گفتوگوی علمی درباره اندیشه رهبر شهید گفت: نگاه صفر و صدی به شخصیتها و اندیشهها، رویکردی نادرست است و جامعه علمی باید با رویکردی نقادانه و علمی، ظرفیتهای این منظومه فکری را بررسی کرده و از آن در حوزه سیاستگذاری، علوم انسانی و حل مسائل کشور بهره بگیرد.
نظر شما