به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، دکتر مصطفی فروتن، عضو هیأت علمی گروه معارف اسلامی و مدیر گروه معارف دانشگاه بیرجند، شامگاه (۹ تیر) در نشست «میز دانشگاه و مردم» با موضوع «اخلاق جنگ» برگزار شد، با تأکید بر اینکه اسلام حتی در میدان جنگ نیز برای رفتار انسانها چارچوبهای اخلاقی مشخصی ترسیم کرده است، گفت: جنگ در نگاه اسلام آخرین راهحل است و اصل، بر صلح، گفتوگو و پیشگیری از درگیری است.
وی با بیان اینکه جنگ ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، حقوقی، اجتماعی و اخلاقی دارد، افزود: برخلاف تصور برخی، جنگ نیز نیازمند رعایت اصول اخلاقی است و از منظر اسلام، هیچکس مجاز نیست به بهانه جنگ، هر اقدامی را انجام دهد.
عضو هیأت علمی دانشگاه بیرجند با اشاره به آیات قرآن کریم اظهار کرد: دشمنی با یک قوم نباید انسان را از مسیر عدالت خارج کند و حتی در جنگ نیز رعایت عدالت، پرهیز از اسراف در کشتار و حفظ کرامت انسانی مورد تأکید اسلام است.
فروتن، عدم آغاز جنگ را نخستین اصل اخلاقی در اسلام دانست و گفت: براساس دیدگاه بسیاری از اندیشمندان اسلامی، اصل بر صلح است و مسلمانان تا زمانی که راههای گفتوگو، مذاکره و راهکارهای مسالمتآمیز وجود دارد، نباید به جنگ روی آورند.
وی با اشاره به سیره امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) در جنگ صفین افزود: حضرت علی(ع) پیش از آغاز جنگ، ماهها برای گفتوگو و اتمام حجت تلاش کردند تا شاید افراد بیشتری از مسیر باطل بازگردند و از وقوع جنگ جلوگیری شود.
مدیر گروه معارف دانشگاه بیرجند وفای به عهد را از دیگر اصول اخلاق جنگ برشمرد و تصریح کرد: اگر میان دو طرف پیمانی برقرار شود، تا زمانی که طرف مقابل به عهد خود پایبند باشد، نقض آن از نظر اسلام جایز نیست.
وی با تأکید بر حرمت فحاشی و توهین به دشمن گفت: اسلام حتی از ناسزا گفتن به دشمن نیز نهی کرده است و در سیره امیرالمؤمنین(ع) نیز آمده است که حضرت یاران خود را از دشنام دادن به سپاه معاویه بازداشتند و فرمودند به جای توهین، رفتار و عملکرد آنان را بیان کنید.
فروتن با اشاره به دیدگاه فقهای شیعه درباره ترور اظهار داشت: براساس نظر مشهور، ترور به صورت ابتدایی و خارج از میدان نبرد جایز نیست و روایات متعددی نیز بر حرمت چنین اقدامی دلالت دارد.
وی ادامه داد: از دیگر اصول اخلاقی جنگ در اسلام میتوان به ممنوعیت کشتن افراد فراری، مجروحان، زنان، کودکان، سالمندان و سایر غیرنظامیان اشاره کرد و این موارد در نامههای امیرالمؤمنین(ع) در نهجالبلاغه نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
عضو هیأت علمی دانشگاه بیرجند با بیان اینکه اسلام مثله کردن اجساد را به شدت منع کرده است، افزود: تکهتکه کردن اجساد، اهانت به کشتهها و رفتارهای خشونتآمیز پس از پایان نبرد، از نظر اسلام حرام و مصداق رفتارهای غیرانسانی است.
وی رعایت محیط زیست در جنگ را از دیگر آموزههای اسلام دانست و گفت: تخریب بیدلیل مزارع، باغها، جنگلها، منابع آب، منازل مسکونی و کشتار حیوانات، مگر در شرایط اضطرار، جایز نیست و اسلام بر حفظ نعمتهای الهی حتی در شرایط جنگی تأکید دارد.
فروتن با اشاره به سیره رزمندگان دوران دفاع مقدس اظهار کرد: یکی از جلوههای اخلاق جنگ در جمهوری اسلامی، رعایت حقوق اسرا، مجروحان و غیرنظامیان بود؛ موضوعی که حتی بسیاری از اسرای عراقی نیز پس از جنگ به آن اذعان کردند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به حرمت سلاحهای کشتار جمعی گفت: براساس فتوای رهبر معظم انقلاب، ساخت، نگهداری و استفاده از سلاح هستهای حرام است؛ زیرا این سلاحها میان نظامی و غیرنظامی تفاوتی قائل نیستند و موجب نابودی انسانها، محیط زیست و نسلهای آینده میشوند.
عضو هیأت علمی دانشگاه بیرجند افزود: اسلام با هرگونه کشتار جمعی، نسلکشی و تخریب گسترده مخالف است و به همین دلیل، سلاحهای هستهای، شیمیایی و میکروبی با مبانی اخلاق اسلامی سازگار نیستند.
فروتن در پایان با تأکید بر اینکه مباحث مطرحشده، اصول اولیه اخلاق جنگ در اسلام است، خاطرنشان کرد: بررسی مسائل نوپدید و پیچیده جنگهای معاصر، از جمله جنگهای نامتقارن، سایبری و فناوریهای نوین نظامی، نیازمند پژوهشهای تخصصی و اجتهاد مستمر از سوی اندیشمندان و فقهای اسلامی است.
نظر شما