مهران؛ شهری که از دل آتش برخاست

به گزارش خبرگزاری شبستان از ایلام؛ مهران؛ نامی آشنا برای هر ایرانی که خاطرات دفاع مقدس را مرور می‌کند. شهری در جنوب غربی استان ایلام که در طول هشت سال جنگ تحمیلی بارها آماج حملات دشمن قرار گرفت و به عنوان تنها شهر کشور شناخته می‌شود که چندین بار میان نیروهای ایرانی و ارتش بعث عراق دست به دست شد. اما آنچه مهران را در تاریخ جاودانه کرد، حماسه آزادسازی آن در دهم تیرماه سال ۱۳۶۵ است؛ روزی که امام خمینی(ره) در وصف این پیروزی فرمودند: «مهران را هم خدا آزاد کرد.»

در بهار سال ۱۳۶۵، رژیم بعث عراق برای جبران شکست سنگین خود در عملیات والفجر ۸ و از دست دادن فاو، راهبرد جدیدی را در پیش گرفت و با حمله گسترده به مهران، این شهر مرزی را به اشغال خود درآورد. صدام حسین تلاش داشت اشغال مهران را با از دست دادن فاو معاوضه کند و از آن به عنوان برگ برنده تبلیغاتی بهره ببرد. اما فرمان تاریخی امام خمینی(ره) مبنی بر اینکه «مهران باید آزاد شود»، آغازگر یکی از درخشان‌ترین عملیات‌های دفاع مقدس شد.

شب نهم تیرماه ۱۳۶۵، رزمندگان اسلام با رمز مبارک «یا ابوالفضل العباس(ع) ادرکنی» عملیات کربلای یک را آغاز کردند. نیروهای سپاه، ارتش و بسیج در شرایطی سخت و در میان گرد و غبار منطقه، به مواضع دشمن یورش بردند. نبردی سنگین در ارتفاعات قلاویزان، کله‌قندی و محورهای اطراف مهران شکل گرفت و در کمتر از دو روز، بخش عمده اهداف عملیات محقق شد. سرانجام در دهم تیرماه، پرچم جمهوری اسلامی ایران بار دیگر بر فراز شهر مهران به اهتزاز درآمد و اشغال ۴۵ روزه این شهر پایان یافت. بیش از ۱۷۵ کیلومتر مربع از اراضی اشغالی نیز آزاد شد.

اما آزادسازی مهران تنها یک پیروزی نظامی نبود؛ این عملیات روح تازه‌ای در کالبد ملت ایران دمید. رزمندگانی که از اقصی نقاط کشور به مهران آمده بودند، با ایثار و از خودگذشتگی ثابت کردند که هیچ قدرتی نمی‌تواند اراده ملت ایران را در هم بشکند. بسیاری از آنان در این مسیر به شهادت رسیدند و خون پاکشان خاک مهران را برای همیشه مقدس کرد.

امروز اگر زائران حسینی از مرز مهران راهی کربلا می‌شوند، شاید کمتر کسی بداند که هر وجب از این خاک با خون هزاران شهید آبیاری شده است. جاده‌هایی که امروز مسیر عشق و زیارت هستند، روزگاری زیر آتش دشمن قرار داشتند و صدای انفجار و گلوله در آنها طنین‌انداز بود.

«علی مرادی» از رزمندگان دوران دفاع مقدس در گفت‌وگو با خبرنگار ما می‌گوید: شب عملیات هیچ‌کس به فکر بازگشت نبود. همه آمده بودند تا مهران را پس بگیرند. یادم هست وقتی رمز عملیات اعلام شد، بچه‌ها با چنان روحیه‌ای به سمت مواضع دشمن حرکت کردند که گویی هیچ مانعی وجود ندارد. بسیاری از دوستانم همان شب آسمانی شدند اما اجازه ندادند پرچم دشمن روی خاک مهران باقی بماند.

وی ادامه می‌دهد: وقتی خبر آزادسازی شهر اعلام شد، اشک شوق در چشمان همه جمع شده بود. ما احساس می‌کردیم خداوند خودش دست یاری بر سر رزمندگان کشیده است.

مادر شهید «محمد رضایی» که فرزندش در عملیات کربلای یک به شهادت رسید، می‌گوید: محمد تنها ۱۹ سال داشت. شب قبل از اعزام گفت مادر! دعا کن مهران آزاد شود. وقتی خبر شهادتش را آوردند، داغ فرزند برایم سنگین بود اما وقتی شنیدم مهران آزاد شده، احساس کردم خون فرزندم بی‌ثمر نمانده است. امروز هر بار نام مهران را می‌شنوم، چهره خندان محمد در ذهنم زنده می‌شود.

احمد سلیمانی پژوهشگر حوزه دفاع مقدس معتقد است: آزادسازی مهران یکی از مهم‌ترین عملیات‌های دفاع مقدس است که متأسفانه کمتر از آن سخن گفته شده است. این عملیات نه تنها یک شکست بزرگ برای رژیم بعث عراق بود، بلکه نشان داد جمهوری اسلامی ایران توان بازپس‌گیری هر نقطه اشغالی را دارد. آثار سیاسی و روانی این پیروزی کمتر از آثار نظامی آن نبود.

امروز از آن روزهای آتش و خون دهه‌ها می‌گذرد اما مهران همچنان نماد ایستادگی است. شهری که روزگاری خط مقدم دفاع از وطن بود، اکنون به بزرگ‌ترین گذرگاه زائران اربعین تبدیل شده است. هر سال میلیون‌ها عاشق اهل بیت(ع) از این مرز عبور می‌کنند؛ مرزی که امنیت و آرامش آن مرهون جانفشانی شهدا و رزمندگان دفاع مقدس است.

آزادسازی مهران تنها بازپس‌گیری یک شهر نبود؛ نمایش اقتدار ملتی بود که در سخت‌ترین شرایط از آرمان‌ها و سرزمین خود دفاع کرد. حماسه کربلای یک ثابت کرد که ایمان، وحدت و ایثار می‌تواند بر هر قدرت نظامی غلبه کند. امروز مهران نه فقط یک شهر مرزی، بلکه نماد مقاومت، فداکاری و پیروزی ملت ایران است؛ شهری که نامش با خون شهدا گره خورده و تا همیشه در حافظه تاریخی کشور خواهد ماند.