به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از استان مرکزی، همزمان با فرا رسیدن ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان، آیین کهن چغچغه زنی بار دیگر در روستای تاریخی و مذهبی انجدان از توابع شهرستان اراک، با حضور پرشور عاشقان اهل بیت (ع) برگزار شد. این رسم دیرینه که ریشه در باورهای عمیق دینی و فرهنگی مردم این دیار دارد، هر ساله در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی، فضای روستا را غرق در عزا و ماتم میکند.
روستای انجدان با قدمتی کهن، از دیرباز به عنوان یکی از پایگاه های مذهبی استان مرکزی شناخته میشود و وجود مساجد و حسینیه های متعدد در این روستای کوچک، گواهی بر جایگاه والای معنوی و فرهنگی آن در تاریخ این سرزمین است. آیین چغچغه زنی نیز که جلوهای از همین هویت دینی و فرهنگی است، در تاریخ ۲۴ خرداد ۱۳۹۰ به شماره ۲۴۲ در فهرست آثار ملی ناملموس کشور به ثبت رسیده است.
تاریخچه آیین؛ از سنگ تا چوب
بر اساس روایت های تاریخی و گفتوگو با معتمدان محلی، ریشه این آیین به زمانی بازمیگردد که خبر شهادت مظلومانه امام حسین (ع) و یاران باوفایش به گوش اهالی این روستا رسید. مردم از فرط اندوه و ناراحتی، با سنگ بر سر و صورت خود میزدند و برای سالار شهیدان عزاداری میکردند. با گذشت زمان و برای پرهیز از آسیب های سنگ زنی، این سنگها جای خود را به دو قطعه چوب خراطی شده دادند که با برخورد به یکدیگر، نوایی موزون و حزن انگیز پدید میآوردند.
برخی پژوهشگران نیز ریشه این آیین را به سوگواری قوم بنی اسد پس از واقعه کربلا مرتبط میدانند؛ وقتی که آنان پیکرهای مطهر شهیدان را یافتند، به نشانه عزا سنگ بر سر زدند و این رسم در طول تاریخ در انجدان تداوم یافت. قدمت این آیین کهن به دوره تیموری و صفویه بازمیگردد و در گذر زمان، با فرهنگ غنی عاشورایی آمیخته و به یکی از منحصربه فردترین مراسم سوگواری محرم در کشور تبدیل شده است.
آیین عزاداری؛ همبستگی مذهبی و اجتماعی
مراسم چغچغه زنی در صبح روز نهم ماه محرم و روز یازدهم با شکوه تمام با حضور گسترده عاشقان و دوستداران اهل بیت ابا اباعبدالله الحسین علیه السلام برگزار می شود. در این آیین، گروه های عزادار از سه محله مختلف روستا با نظم و ترتیبی خاص، از جلوی حسینیه شهدای انجدان حرکت کرده و کوچه به کوچه و محله به محله، خود را به حسینیه دیلم آباد میرسانند.
در صفوف منظم این کاروان عزا، یک مرشد و رهبر که معمولاً از سالخوردگان و معتمدان روستاست، نوحه های اصیل و خاصی را قرائت میکند. عزاداران در پاسخ به این نواهای حزن انگیز، با چشمانی اشکبار، چغچغه های چوبی خود را یک بار خم و جلوی زانو و بار دیگر بالای سر به هم میزنند و با این حرکت نمادین، ارادت خالصانه خود را به پیشگاه اباعبدالله الحسین (ع) به نمایش میگذارند. در این میان، اشعاری چون «امام یاور ماست، حسین سرور ماست، در کربلا شهید شد، شد خاک و بر سر ما» در فضای روستا طنین انداز می شود.
همه مردم روستا، از کوچک و بزرگ، در این آیین معنوی مشارکت دارند. اهالی در طول مسیر حرکت هیئت، با اسپند و گلاب از عزاداران استقبال کرده و با ذبح قربانی و پخش نذورات، ارادت خود را به خاندان عصمت و طهارت نشان میدهند.
چغچغه زنی؛ نماد تداوم راه حسینی
چغچغه زنی در روستای انجدان، فراتر از یک مراسم عزاداری ساده، جلوهای از هنر، ایمان و همبستگی عمیق مذهبی و اجتماعی مردم این دیار است. این آیین که ریشه در باورهای پیش از اسلام دارد، در گذر زمان با فرهنگ عاشورایی درآمیخته و به نمادی ماندگار از عشق و ارادت به امام حسین (ع) تبدیل شده است.
ثبت ملی این آیین ارزشمند، مسئولیت حفاظت و پاسداشت آن را برای نسل های آینده دوچندان کرده است. بی تردید، تداوم این سنت کهن در دارالمومنین انجدان، نشان های روشن از زنده نگه داشتن پیام عاشورا و مقاومت در مسیر حق و حقیقت است؛ راهی که حسین بن علی (ع) و یاران باوفایش با خون خود آن را آبیاری کردند و امروز مردمان این روستای تاریخی، با نواهای حزنانگیز چغچغه های چوبی، بار دیگر بر عهد خود با آن حضرت تأکید می ورزند.
نظر شما