خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم-محرم که از راه میرسد، بسیاری از روستاها و شهرهای ایران رنگ و بوی دیگری به خود میگیرند؛ گویی تاریخ بار دیگر ورق میخورد و روایت جانسوز کربلا در کوچهها، حسینیهها و میدانهای عزاداری زنده میشود.
در این میان، برخی آیینها و سنتهای مذهبی که ریشه در باورها و فرهنگ چندین نسل دارند، جلوهای ویژه از ارادت مردم به حضرت اباعبدالله الحسین(ع) را به نمایش میگذارند. آیینهایی که فراتر از یک مراسم سوگواری، نمادی از هویت دینی، انسجام اجتماعی و انتقال فرهنگ عاشورایی به نسلهای آینده هستند.
روستای رجنوک در خراسان جنوبی نیز از جمله مناطقی است که هر ساله با فرارسیدن تاسوعا و عاشورای حسینی، به میعادگاه عاشقان و دلدادگان اهلبیت(ع) تبدیل میشود. جایی که صدای نوحه و مرثیه با ضربآهنگ طبلها درهم میآمیزد و مردم، از پیر و جوان گرفته تا کودکان و نوجوانان، در کنار یکدیگر حماسهای از عشق، وفاداری و دلدادگی به ساحت سیدالشهدا(ع) خلق میکنند.
در روز عاشورا، نخلگردانی باشکوه و تعزیهخوانی سنتی در این روستا، صحنههایی کمنظیر از شور و شعور حسینی را رقم میزند. نخلی که بر دوش مردان روستا به حرکت درمیآید، یادآور اندوه تشییع پیکر مطهر امام حسین(ع) است و تعزیهای که در میدان روستا اجرا میشود، واقعه کربلا را پیش چشم عزاداران بازآفرینی میکند. این آیینهای ماندگار که سالهاست سینهبهسینه و نسلبهنسل حفظ شدهاند، امروز نیز عاشورای رجنوک را به صحنهای باشکوه از ایمان، حماسه و تجدید میثاق با آرمانهای نهضت حسینی تبدیل کردهاند.
عاشورای رجنوک؛ روایت ماندگار عشق و حماسه در آیین نخلگردانی و تعزیهخوانی
همزمان با فرارسیدن دهمین روز ماه محرم و اوج سوگواری شیعیان در سالروز شهادت حضرت اباعبدالله الحسین(ع) و یاران باوفایش، روستای رجنوک از توابع خراسان جنوبی یکبار دیگر صحنه جلوههای کمنظیر ارادت، ایمان و دلدادگی مردم به مکتب عاشورا شد.
آیینهای سنتی نخلگردانی و تعزیهخوانی که ریشه در باورها و فرهنگ دیرینه مردم این منطقه دارد، با حضور گسترده اهالی و عزاداران برگزار شد و فضای روستا را آکنده از عطر معنویت، حزن حسینی و یاد رشادتهای کربلا کرد.
از نخستین ساعات صبح عاشورا، کوچههای روستا رنگ و بوی دیگری به خود گرفته بود. صدای نوحهخوانی از حسینیهها و تکایا به گوش میرسید و طنین طبلها و سنجها، سکوت روستا را درهم میشکست. مردم، پیر و جوان، زن و مرد، خود را برای حضور در مراسمی آماده میکردند که نه تنها یک آیین مذهبی، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و اعتقادی آنان به شمار میرود.
در این روز، رجنوک تنها یک روستا نبود؛ صحنهای از تجلی عشق به اهلبیت(ع) و بازخوانی حماسهای بود که قرنها از وقوع آن میگذرد اما همچنان در جان و دل مردم زنده و جاری است. عاشورای رجنوک، روایت مردمانی است که با حفظ سنتهای کهن، پیام آزادگی، ایثار و مقاومت عاشورا را نسل به نسل منتقل کردهاند.
نخلگردانی؛ میراثی ماندگار از سوگ حسینی
در صحن حسینیه روستا، نخل عظیم و باشکوهی که از چوبهای استوار و سازههای سنتی ساخته شده است، نگاه هر بینندهای را به خود جلب میکند. این نخل که نمادی از تشییع پیکر مطهر حضرت سیدالشهدا(ع) در فرهنگ آیینی مردم منطقه به شمار میرود، سالهاست در روز عاشورا بر دوش عاشقان اهلبیت(ع) به حرکت درمیآید.
با آغاز مراسم، مردان روستا با چهرههایی اشکبار و دلهایی سرشار از اندوه، گرد نخل حلقه زدند. هر حرکت نخل در میان جمعیت، تصویری از شکوه ایمان و ارادت مردم را به نمایش میگذاشت. نوای مداحان، فریادهای «یا حسین(ع)» و هماهنگی مثالزدنی عزاداران، فضایی روحانی و تأثیرگذار پدید آورده بود که هر بینندهای را تحت تأثیر قرار میداد.
عطر گلاب و نوای عزا در کوچههای روستا
همزمان با برگزاری آیین نخلگردانی، بوی گلاب و بخور در فضای روستا پیچیده بود. عزاداران در حالی که اشک بر گونههایشان جاری بود، با زمزمه نوحهها و مرثیهها یاد مظلومیت شهدای کربلا را زنده نگه میداشتند.
کودکان در کنار بزرگترها با چشمانی کنجکاو نظارهگر مراسم بودند و از همان سالهای نخست زندگی با فرهنگ عاشورا و آیینهای سوگواری آشنا میشدند. سالمندان نیز با نگاهی آمیخته به خاطرات سالهای دور، استمرار این سنتها را نشانه پویایی فرهنگ دینی و مذهبی روستا میدانستند.
حضور نسلهای مختلف در کنار یکدیگر، جلوهای از انتقال میراث معنوی عاشورا از پدران و مادران به فرزندان و نوهها را به نمایش گذاشته بود؛ میراثی که با گذشت زمان نه تنها کمرنگ نشده، بلکه هر سال باشکوهتر از گذشته برگزار میشود.
تعزیهخوانی؛ گذر از امروز به کربلای سال ۶۱ هجری
با نزدیک شدن به ظهر عاشورا، میدان تعزیه روستا میزبان جمعیت گستردهای از عزاداران شد. خورشید سوزان بر دشتهای اطراف رجنوک میتابید اما گرمای هوا در برابر شور و حرارت دلهای سوخته عزاداران رنگ میباخت.
با آغاز اجرای تعزیه، صدای طبلها و شیپورها فضای میدان را فرا گرفت. شبیهخوانان با پوشیدن لباسهای نمادین و اجرای نقشهای مختلف واقعه کربلا، صحنههایی از حماسه عاشورا را بازآفرینی کردند. گویی مرز میان زمان حال و روز عاشورا از میان برداشته شده بود و حاضران خود را در میان وقایع سال ۶۱ هجری میدیدند.
صدای حزنآلود شبیهخوان امام حسین(ع) که از عطش، غربت و مظلومیت اهلبیت(ع) سخن میگفت، اشک را بر چشمان پیر و جوان جاری ساخت. بسیاری از حاضران با شنیدن روایت شهادت یاران امام و مصائب خاندان نبوت، بیاختیار اشک ریختند و با شخصیتهای تعزیه همنوا شدند.
جلوههای ماندگار همدلی و ارادت مردم
یکی از جلوههای برجسته مراسم عاشورای رجنوک، مشارکت گسترده مردم در برگزاری آیینها بود. از آمادهسازی حسینیه و میدان تعزیه گرفته تا پذیرایی از عزاداران و فراهم کردن مقدمات مراسم، همه با همدلی و همکاری اهالی انجام شد.
زنان روستا نیز در حاشیه مراسم، با زمزمه دعاها و مرثیهها و برپایی محافل سوگواری، نقش پررنگی در زنده نگه داشتن فرهنگ عاشورا ایفا کردند. دستانی که به سوی آسمان بلند شده بود و نگاههایی که به یاد حضرت زینب(س) و صبر بیپایان او اشک میریخت، جلوهای از پیوند عمیق مردم با آموزههای نهضت حسینی را به نمایش گذاشت.
مردان نیز با هر ضربه بر سینههای خود، ارادتشان را به ساحت سیدالشهدا(ع) ابراز میکردند؛ ضربآهنگی که گویی پژواک قرنها سوگواری و عشق به خاندان عصمت و طهارت بود.
رجنوک؛ کربلای کوچکی در دل خراسان جنوبی
آنچه آیینهای عاشورایی رجنوک را متمایز میکند، پیوند ناگسستنی مردم این روستا با سنتهای مذهبی و میراث شفاهی گذشتگان است. در این دیار، نخلگردانی و تعزیهخوانی صرفاً یک مراسم آیینی نیست، بلکه تجدید میثاقی سالانه با آرمانهای عاشورا و فرصتی برای بازخوانی پیامهای جاودانه قیام امام حسین(ع) است.
از لحظه برپایی مراسم تا غروب عاشورا و طنین نوحههای جانسوز، همه چیز رنگ و بوی کربلا داشت. عزاداران خود را بخشی از روایت بزرگ عاشورا میدانستند و با حضور در این آیینها، بار دیگر وفاداری خود را به راه سرخ حسینی اعلام کردند.
امروز رجنوک، همچون هر سال، کربلای کوچکی در دل خراسان جنوبی بود؛ روستایی که با حفظ آیینهای کهن عاشورایی، راوی حماسهای بزرگ و ماندگار است؛ حماسهای که قرنها از آن گذشته اما همچنان در قلب مردم این سرزمین زنده، پویا و الهامبخش باقی مانده است.
نظر شما