خبرگزاری شبستان _خراسانجنوبی؛ فاطمه رحیمزاده - ماه محرم، ماه تجلی عشق، وفاداری و حماسه است؛ ماهی که با فرارسیدنش، کوچهها و محلههای شهرهای ایران رنگ ماتم به خود میگیرند و نوای «یا حسین» در جایجای این سرزمین طنینانداز میشود. در این ماه، آیینهای عزاداری تنها یک مراسم سوگواری نیستند، بلکه روایتگر هویت دینی، فرهنگی و تاریخی مردمانی هستند که قرنها ارادت خود را به ساحت حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام و یاران باوفایش به نمایش گذاشتهاند.
از نخلگردانی و تعزیهخوانی گرفته تا سینهزنی، زنجیرزنی و گردهماییهای باشکوه هیئات مذهبی، هر منطقه از ایران آیینهایی ویژه و ماندگار را در حافظه تاریخی خود حفظ کرده است. در خراسان جنوبی نیز یکی از کهنترین و باشکوهترین این مراسمها، اجتماع هیئات مذهبی شهرستان بیرجند در حسینیه امام رضا علیهالسلام یا مدرسه تاریخی شوکتیه است، آیینی ریشهدار که هر سال در صبح روزهای هشتم و نهم محرم برگزار میشود و جلوهای از پیوند ایمان، تاریخ و فرهنگ عاشورایی مردم این دیار را به نمایش میگذارد.
این گردهمایی باشکوه که از گذشتههای دور در بیرجند رواج داشته، به یکی از شاخصترین آیینهای مذهبی خراسان جنوبی تبدیل شده است؛ رسمی که با گذشت سالها نهتنها از رونق آن کاسته نشده، بلکه همچنان نسل به نسل منتقل شده و جایگاه خود را در میان مردم حفظ کرده است.
جلوهای از همدلی و مشارکت مردمی
همزمان با برگزاری این مراسم، جمع زیادی از شهروندان و عزاداران در محوطه بیرونی حسینیه و مدرسه شوکتیه حضور مییابند و نظارهگر عزاداری هیئات مذهبی میشوند. در این میان، خیران و نیکوکاران نیز با توزیع شربت و نوشیدنیهای خنک از عزاداران پذیرایی میکنند و جلوهای از فرهنگ همدلی، میزبانی و مشارکت مردمی را به نمایش میگذارند.
مدرسه شوکتیه؛ بنایی تاریخی با هویت مذهبی
مدرسه تاریخی شوکتیه که امروزه با نام حسینیه امام رضا علیهالسلام نیز شناخته میشود، یکی از بناهای شاخص و ارزشمند شهر بیرجند به شمار میرود. این مجموعه تاریخی که به عنوان سومین مدرسه نوین ایران شناخته میشود، در بافت تاریخی شهر قرار گرفته و بنای آن در سال ۱۳۰۳ هجری قمری به همت امیر اسماعیلخان (شوکتالملک) احداث شده است.
اگرچه این بنا در سال ۱۲۸۲ هجری شمسی به مدرسه تبدیل شد، اما از همان ابتدا با هدف ایجاد حسینیه و برگزاری مراسم مذهبی طراحی شده بود و در طول سالیان متمادی نیز هویت دینی و مذهبی خود را حفظ کرده است.
معماری در خدمت آیینهای مذهبی
بررسی ساختار معماری شوکتیه نشان میدهد که این بنا از ظرفیتهای ویژهای برای برگزاری آیینهای مذهبی برخوردار بوده است. صحن وسیع مرکزی، رواقها، طاقنماها و سکوی مستطیلشکل موجود در مجموعه، فضایی مناسب برای اجرای تعزیه، شبیهخوانی و دیگر مراسم مذهبی فراهم کرده و همین ویژگیها سبب شده است که شوکتیه همچنان یکی از مهمترین مراکز برگزاری آیینهای عزاداری در بیرجند باشد.
وقف؛ پشتوانه استمرار سنتهای عاشورایی
یکی از عوامل ماندگاری مراسم عزاداری در حسینیه امام رضا علیهالسلام، سنت ارزشمند وقف است. واقفان این مجموعه با اختصاص املاک و موقوفات مختلف، زمینه لازم برای برگزاری مستمر مراسم مذهبی را فراهم کردهاند تا درآمد حاصل از این موقوفات صرف برپایی آیینهای عزاداری و برنامههای مذهبی شود.
در کنار مراسم عزاداری، تعزیهخوانی نیز از جمله برنامههای ثابت این حسینیه به شمار میرود. با همکاری هیئت عاشقان اهل بیت علیهمالسلام، مراسم تعزیه از شب نخست ماه محرم به مدت پنج شب در این مکان برگزار میشود و تا پایان ماه صفر نیز برنامههای سوگواری و عزاداری در حسینیه امام رضا علیهالسلام ادامه دارد.
تداوم سنتی دیرینه در محرم امسال
امسال نیز همانند سالهای گذشته، صبح روزهای هشتم و نهم محرم شاهد حضور گسترده هیئات مذهبی و عاشقان اهل بیت علیهمالسلام در حسینیه امام رضا علیهالسلام بیرجند است. عزاداران با نوحهخوانی، سینهزنی و اجرای آیینهای سنتی، یاد و نام شهدای کربلا را گرامی داشته و بار دیگر نشان میدهند که فرهنگ عاشورایی همچنان در تار و پود زندگی مردم این دیار جاری و زنده است.
این آیین کهن، افزون بر جنبههای مذهبی، نمادی از هویت تاریخی و فرهنگی بیرجند به شمار میرود و هر ساله با گردهم آوردن نسلهای مختلف، پیوند عمیق مردم این خطه با نهضت عاشورا و آرمانهای حسینی را به نمایش میگذارد.
نظر شما