خبرگزاری شبستان- لرستان، همزمان با آغاز دهه اول ماه محرم نسل جوان و نوجوان خود را میزبان مجالس عزاداری سیدالشهدا(ع) می دانند و از همان روزهای ابتدایی در تکاپوی برپایی مجالس و مراسم عزاداری در مساجد، حسینیهها، هیئتهای مذهبی و خیمههای عزاداری هستند، با نزدیک شدن به روز تاسوعا و عاشورای حسینی، لرستان رنگ و بوی دیگری به خود میگیرد، مردم لرستان خود را برای برگزاری آیینهایی آماده میکنند که سالهاست نسل به نسل در این دیار منتقل شده است.
در سالهایی که ایام محرم در فصل زمستان برگزار می شد، جوانان محل و اعضای هیئات هیزم مورد نیاز را تهیه می کردند تا روز عاشورا پس از برپایی آیین گِلمالی آتش بهپا کنند در کنار خشک کردن لباسهای گِلی از گرمای آتش استفاده کنند و اما در این روزها که مراسم عزاداری روز عاشورا در فصل گرم سال برگزار می شود، تهیه هیزم کمتری صورت می گیرد تا فقط حال و هوای آن روزها تکرار شود.
آیین گِلمالی سالهاست به عنوان بخشی از هویت مذهبی و فرهنگی مردم لرستان بوده و شناختهشدهترین جلوه از عزاداری این استان است.
حضور پررنگ نسل جوان در برگزاری آیین گِلمالی ابن رسوم دیرینه و کهن را در لرستان ماندگار کرده است. نوجوانان و جوانانی که شاید بسیاری از آنها سالهای دور و زمستانهای سرد محرم را به خاطر نداشته باشند، اما همچنان از روزهای قبل از عاشورا در آمادهسازی خیمهها، مهیا کردن حوضچههای گِل و برپایی مراسم نقشآفرینی میکنند.
این حضور نشان میدهد که آیین گِلمالی تنها یک رسم به جا مانده از گذشته نیست، بلکه فرهنگی زنده است که در میان نسلهای مختلف جریان دارد.
گِلمالی میراثی معنوی بین نسل نو
در روزگاری که بسیاری از آیینهای بومی و سنتی تحت تأثیر تغییرات اجتماعی و سبک زندگی کمرنگ شده است، آیین گِلمالی همچنان جایگاه خود را در میان مردم لرستان حفظ کرده است و این مهم بخاطر این لست که خانوادهها از کودکی فرزندان خود را با فلسفه آیین عاشورایی آشنا می کنند و نوجوانان و جوانان با حضور در هیئتهای مذهبی، این میراث معنوی را از نسلهای گذشته تحویل گرفته و به نسلهای آینده منتقل میکنند؛ میراثی که پیام آن، همدلی با مصائب اهل بیت(ع) و تجدید پیمان با فرهنگ ایثار و آزادگی است.
از شب عاشورا جوانان هیئتی حوضچههای گِل جلوی خیمه خود آماده میکنند، با تهیه گِل رس برای برپایی آیین گِل مالی آماده می شوند و این گِل با گلاب نذری اهالی محل تهیه می شود، عزاداران صبح عاشورا در فضایی آکنده از نوای سوگ و اندوه، گِل عزا بر سر و صورت خود می گذارند و اوج دلدادگی خود به امام حسین(ع) و یارانش را به نمایش بگذارند.
صبح عاشورا که می شود، فضای شهر خرمآباد دلگیر و سنگین است، گِل ماتم آسمان این شهر را اندوهگین میکند و مراسم عزاداری با طلوع خورشید و نوای ساز (چمرونه) آغاز میشود. صدایی حزنانگیز که در کنار هیئتهای سینهزنی و زنجیرزنی، حال و هوای متفاوتی به عزاداریها میبخشد.
عزاداران پس از گِلمالی در دستههای مختلف به سمت میدانها و محلهای برگزاری مراسم حرکت میکنند و سوگواری خود را ادامه میدهند و عزاداری تا اذان ظهر ادامه خواهد داشت.
در کنار این آیینها، سنت کهن «طوق اِشکِس»، نیز از دیگر جلوههای عزاداری مردم لرستان است. در این مراسم عَلَمهای بلند به یاد حضرت ابوالفضل العباس(ع) برافراشته میشود و تا ظهر عاشورا بر دوش عزاداران بین گروههای سینهزنی و زنجیرزنی حرکت می کند، با فرارسیدن ظهر عاشورا و جدا شدن بخشهای مختلف علم، صحنهای نمادین از شهادت علمدار کربلا بازآفرینی میشود؛ لحظهای که با اشک و اندوه عزاداران همراه است و پایان عزاداری ظهر عاشورا است، عزاداران پس از پایان مراسم نماز ظهر عاشورا را بهجا میآورند و پس از آن به یاد شهدای دشت کربلا بر سر مزار عزیزانشان می روند.
راز ماندگاری آیین گِلمالی در لرستان را میتوان در پیوند عمیق میان سنت و باور جستوجو کرد؛ آیینی که با گذشت سالها و تغییر نسلها نه تنها از حافظه جمعی مردم حذف نشده، بلکه هر سال محرم با حضور نسل نو جان تازهای میگیرد و جوانان و نوجوانان لرستانی با برپایی این آیین ارادت خالصانه خود را به سیدالشهدا(ع) و اهل بیت عصمت و طهارت نشان میدهند.
نظر شما