به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، این روزها که بحران آب دیگر تنها یک دغدغه زیستمحیطی نیست و به مسئلهای اجتماعی، فرهنگی و حتی سبک زندگی تبدیل شده است، نقش نهادهای مردمی و فرهنگی بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا میکند. در این میان، مساجد و کانونهای فرهنگی هنری مساجد که همواره یکی از اثرگذارترین پایگاههای اجتماعی بودهاند، میتوانند نقشی تعیینکننده در نهادینهسازی فرهنگ مصرف صحیح آب ایفا کنند؛ نقشی که از آموزش و آگاهیبخشی فراتر میرود و به تغییر رفتارهای روزمره مردم منتهی میشود.
محرم؛ فرصتی برای بازخوانی ارزش آب
تقارن هفته صرفهجویی در مصرف آب با ماه محرم، فرصتی کمنظیر را فراهم کرده تا پیام حفاظت از منابع آبی از دل مجالس عزاداری، هیئتهای مذهبی، منابر و شبستانهای مساجد به متن زندگی مردم راه پیدا کند. جایی که آموزههای دینی درباره پرهیز از اسراف و رعایت حقوق عمومی میتواند پشتوانهای محکم برای ترویج فرهنگ مصرف مسئولانه آب باشد.
در همین راستا، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب فارس از اجرای مجموعهای گسترده از برنامههای فرهنگی، آموزشی و مشارکتی در سطح استان خبر داده و معتقد است عبور از چالشهای آبی بدون مشارکت مردم و بهرهگیری از ظرفیت نهادهای فرهنگی و دینی امکانپذیر نخواهد بود.
علی شبانی با تأکید بر اینکه مدیریت مصرف آب بیش از آنکه یک موضوع فنی باشد، یک مسئولیت اجتماعی است، میگوید: «هفته صرفهجویی در مصرف آب فرصتی ارزشمند برای بازخوانی مسئولیتهای اجتماعی در قبال منابع آبی است و بر همین اساس، امسال با استفاده از ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی، رسانهای و دینی استان برنامههای متنوعی در دستور کار قرار گرفته است.»
آنچه امسال بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته، پیوند میان فرهنگ دینی و فرهنگ مصرف است؛ رویکردی که مساجد را به یکی از مهمترین حلقههای این زنجیره فرهنگی تبدیل کرده است. شبانی با اشاره به همزمانی هفته صرفهجویی با ماه محرم، این تقارن را ظرفیتی ویژه برای ترویج فرهنگ حفاظت از آب میداند و میافزاید: «برنامههای فرهنگی متعددی با محوریت جایگاه آب در فرهنگ عاشورا، ضرورت حفظ نعمتهای الهی، پرهیز از اسراف و رعایت حقوق عمومی در هیئتهای مذهبی، مساجد و مجالس عزاداری طراحی و اجرا شده است.»
مسجد در بسیاری از محلات، نقش دانشگاه اجتماعی را ایفا میکند. از همین رو هرگاه یک پیام اجتماعی از تریبون مسجد مطرح شود، امکان تبدیل آن به رفتار عمومی افزایش مییابد. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده است که مساجد در موضوعاتی همچون کمکهای مؤمنانه، مقابله با آسیبهای اجتماعی، فعالیتهای جهادی و فرهنگسازی عمومی، توانستهاند نقش مؤثری ایفا کنند.
نقش ائمه جماعات در ترویج فرهنگ مصرف صحیح
اکنون نیز آب به عنوان یکی از مهمترین دغدغههای استان فارس، به محور تازهای برای فعالیتهای فرهنگی تبدیل شده است. بر همین اساس، استفاده از ظرفیت ائمه جماعات، سخنرانان مذهبی، مداحان و فعالان کانونهای فرهنگی هنری مساجد در دستور کار قرار گرفته است.
شبانی در این باره توضیح میدهد: «استفاده از ظرفیت سخنرانان مذهبی، ائمه جماعات و مداحان برای تبیین اهمیت حفظ منابع آب و همکاری با هیئتهای مذهبی برای ترویج الگوی مصرف صحیح آب از جمله برنامههایی است که در این ایام دنبال میشود.»
کانونهای مساجد در میدان آگاهیبخشی
کانونهای فرهنگی هنری مساجد نیز میتوانند در این مسیر نقشی مکمل ایفا کنند. این مراکز که ارتباط گستردهای با نوجوانان، جوانان و خانوادهها دارند، قادرند از طریق برگزاری نشستهای آموزشی، مسابقات فرهنگی، تولید محتوا در فضای مجازی، اجرای پویشهای محلهمحور و برنامههای خلاقانه، مفهوم صرفهجویی را به یک فرهنگ عمومی تبدیل کنند.
در کنار فعالیتهای فرهنگی، حضور میدانی کارشناسان آبفا در اجتماعات مردمی، هیئتها و برنامههای شبانه محلات نیز بخش دیگری از این حرکت است. به گفته مدیرعامل آبفا فارس، گفتوگوهای چهرهبهچهره، میزهای پاسخگویی، توزیع اقلام فرهنگی و ارائه راهکارهای ساده مدیریت مصرف آب از جمله اقداماتی است که برای افزایش آگاهی عمومی انجام میشود.
همزمان، همکاری با نهادهای مختلف فرهنگی و اجتماعی نیز در حال گسترش است. انعقاد تفاهمنامه با دفتر امور بانوان و خانواده استانداری فارس، صداوسیمای مرکز فارس و برنامهریزی برای همکاری با آموزش و پرورش، محیط زیست و شورای سیاستگذاری ائمه جمعه، نشان میدهد فرهنگسازی در حوزه آب نیازمند یک شبکه گسترده از همکاریهای اجتماعی است.
با این حال، فعالان فرهنگی معتقدند موفقیت این برنامهها زمانی محقق خواهد شد که موضوع صرفهجویی از سطح شعار عبور کرده و به بخشی از رفتار روزانه شهروندان تبدیل شود؛ هدفی که مساجد و کانونهای فرهنگی هنری به دلیل ارتباط مستقیم با مردم، بیش از هر نهاد دیگری میتوانند در تحقق آن مؤثر باشند.
کودکان و نوجوانان؛ مخاطبان اصلی آموزشهای آبی
شاید امروز بیش از هر زمان دیگری، شبستانهای مساجد بتوانند علاوه بر ترویج معنویت، پیامآور مسئولیتپذیری اجتماعی نیز باشند؛ پیامی که یادآوری میکند حفظ هر قطره آب، حفظ آینده یک سرزمین است.
در همین راستا، شبانی با تأکید بر ضرورت مشارکت همگانی میگوید: «امروز هر قطره آب، سرمایهای مشترک برای آینده استان است و بدون مشارکت آگاهانه مردم، هیچ برنامهای به موفقیت کامل نخواهد رسید.»
و شاید بهترین مکان برای رساندن این پیام به دلهای مردم، همان جایی باشد که سالهاست کانون همدلی، آگاهی و مسئولیت اجتماعی در محلات محسوب میشود؛ جایی که میتواند از محراب عبادت تا منبر محرم، مردم را به پاسداری از نعمتی دعوت کند که حیات امروز و فردای جامعه به آن وابسته است.
نظر شما