به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، وقتی سخن از محرم به میان میآید، ناخودآگاه ذهن به سمت عزاداریهای سنتی میرود. اما رویداد «شیراز؛ بهشت ایرانی» با نگاهی ساختارشکنانه، هنرمندان تئاتر، سینما، موسیقی و تجسمی را گرد هم آورده تا ثابت کند که عاشورا، به جز رویداد تاریخیِ محدود در زمان، یک «جریان فرهنگی» است که در طول تاریخ، بهترین هنرمندانِ این سرزمین را به خلق آثار بیبدیل واداشته است.
محمدعلی چوبینی، رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز، این رویداد را «بازآفرینی میراث معنوی» مینامد؛ جایی که هنر علاوه بر ابزارِ تزئین، رسانهای برای انتقالِ مفاهیمِ عمیقِ آزادگی و ایثار است.
اواز برگزاری برنامه هنرهای آیینی «شیراز؛ بهشت ایرانی» خبر میدهد و میگوید این برنامه از دوم تیرماه به مدت هفت شب در تالار حافظ شیراز برگزار میشود. این رویداد با تمرکز بر ریشههای تاریخی، فرهنگی و هنری ماه محرم و واقعه عاشورا، تلاش دارد جلوههای گوناگون هنرهای آیینی ایران را در قالب اجراها و برنامههای متنوع به مخاطبان معرفی کند.
به اذعان چوبینی در این برنامه، هنرمندان حوزههای تئاتر و تعزیه، ادبیات، موسیقی، سینما و هنرهای تجسمی گرد هم آمدهاند تا با بهرهگیری از ظرفیتهای هنری، بخشی از میراث معنوی و فرهنگی عاشورا را بازآفرینی کنند. برگزارکنندگان این رویداد بر آن هستند که ضمن پاسداشت سنتهای مذهبی، پیوند عمیق میان هنر ایرانی و فرهنگ عاشورایی را به نمایش بگذارند.
چوبینی یکی از محورهای اصلی این رویداد را معرفی و بازخوانی آیینهای محرم در نقاط مختلف ایران میداند و اظهار میکند آیینهایی که طی قرنها در فرهنگ مردم ریشه دوانده و هر یک روایتگر بخشی از ارادت ایرانیان به حضرت امام حسین(ع) و یاران ایشان هستند. مراسم سوگواری، شبیهخوانی، تعریه و نقالی و دیگر آیینهای سنتی در قالب اجراها و برنامههای نمایشی مورد توجه قرار خواهند گرفت.
تعزیه؛ تئاترِ مقاومتِ ایرانی
در مرکزِ ثقلِ این رویداد، «تعزیه» قرار دارد؛ هنری که به زعمِ کارشناسان، نابترین شکلِ تئاترِ ملی ایران است.
تعزیه یک «رسانه مردمی» است که طی قرنها، مفاهیم حماسی و عاطفی را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده است. این رویداد با تمرکز بر تعزیه، میخواهد به مخاطب مدرن یادآوری کند که چگونه موسیقی، شعر و نمایش در خدمتِ روایتِ مظلومیت و شجاعت قرار میگیرند تا حقیقتی بزرگ را فریاد بزنند.
رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز با اشاره به جایگاه تعزیه در این رویداد میگوید تعزیه به عنوان یکی از برجستهترین هنرهای آیینی ایران، جایگاه ویژهای در این برنامه دارد. این هنر نمایشی که تلفیقی از نمایش، موسیقی، شعر و روایت است، قرنهاست که به عنوان رسانهای مردمی برای انتقال مفاهیم عاشورا شناخته میشود. تعزیه با بهرهگیری از روایتهای حماسی و عاطفی، مخاطب را با ابعاد مختلف واقعه کربلا آشنا میکند و همچنان یکی از مهمترین جلوههای هنر مذهبی ایران به شمار میرود.
از نغمههای حزنانگیز تا شعرِ سلحشوری
تحلیلِ فرهنگِ عزاداری در ایران بدونِ موسیقیِ آیینی ناقص است. موسیقیِ محرم، پیونددهندهی نسلهاست. مرثیهها و نغمههایی که در تالار حافظ طنینانداز خواهند شد، «حافظه تاریخی» یک ملت را بازسازی میکنند.
در کنارِ نغمهها، حضورِ پررنگِ «شعر»، از میراثِ کلاسیک تا ادبیات معاصر، نشان میدهد که ادبیات، زبانِ گویای عاشورا بوده و هست؛ زبانی که مفاهیمی مثل «حقطلبی» و «ایثار» را در رگهای فرهنگ ایرانی تزریق کرده است.
چوبینی در ادامه به بخش موسیقی آیینی این برنامه اشاره میکند و میگوید موسیقی آیینی نیز از دیگر بخشهای مهم این رویداد است. مرثیهها و نغمههای مذهبی طی سالیان طولانی بخشی جداییناپذیر از فرهنگ سوگواری ایرانیان بودهاند. این آثار موسیقایی ضمن حفظ جنبههای معنوی، نقش مهمی در انتقال احساسات و مفاهیم عاشورایی به نسلهای مختلف ایفا کردهاند. اجرای قطعات موسیقی آیینی و بررسی جایگاه آن در فرهنگ محرم از جمله برنامههای این رویداد خواهد بود.
وی همچنین با تأکید بر جایگاه شعر در روایت حماسه عاشورا عنوان میکند شعر نیز همواره یکی از مهمترین ابزارهای روایت و ماندگاری حماسه عاشورا بوده است. از شاعران کلاسیک فارسی تا سرایندگان معاصر، بسیاری از آثار ادبی با الهام از واقعه کربلا خلق شدهاند. مفاهیمی چون آزادگی، حقطلبی، ایثار و مقاومت در اشعار عاشورایی جایگاهی ویژه دارند و در این برنامه نیز بخشی از آثار و ظرفیتهای ادبی مرتبط با محرم و عاشورا معرفی و خوانش خواهد شد.
چرا «شیراز؛ بهشت ایرانی» یک ضرورت است؟
در دنیایی که روایتهای سطحی از فرهنگها ارائه میشود، رویدادهایی از این دست، نقشی استراتژیک ایفا میکنند. «شیراز؛ بهشت ایرانی» تلاش میکند تا با کنار هم قرار دادنِ آیینهای سنتیِ گوشهوکنارِ ایران، یک «نقشه فرهنگی» از ارادتِ ایرانیان به اباعبدالله(ع) ترسیم کند. این رویداد، فرصتی است تا جامعه، به ویژه نسل جوان، با ریشههای هویتی خود در پیوند با عاشورا مواجه شوند.
تالار حافظ در هفت شبِ پیشِرو، شاهدِ گفتوگوی هنر و حماسه خواهد بود. این رویداد، تجلیِ این واقعیت است که فرهنگ عاشورایی در ایران، یک هویتِ «هنربنیاد» است.
«شیراز؛ بهشت ایرانی» دعوتی است برای تماشای این واقعیت که چگونه یک واقعهی تلخ تاریخی، توانسته است طی هزاران سال، سرچشمهی زیباترین خلاقیتهای هنری و معنویِ مردمانِ این مرز و بوم شود.
نظر شما