به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از استان کردستان، اعتیاد همچنان یکی از مهمترین آسیبهای اجتماعی است که پیامدهای آن تنها به فرد مصرفکننده محدود نمیشود، بلکه خانواده، اقتصاد، امنیت و سلامت جامعه را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. به همین دلیل، مقابله با مواد مخدر سالهاست در صدر برنامههای دستگاههای اجرایی قرار دارد؛ با این حال کارشناسان بر این باورند که بدون تقویت برنامههای پیشگیرانه و مشارکت مردم، دستیابی به نتایج پایدار امکانپذیر نخواهد بود.
در همین راستا، نخستین جلسه شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان با حضور معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار، مدیران دستگاههای اجرایی، فرماندهان انتظامی و مسئولان نهادهای حمایتی برگزار شد تا ضمن بررسی وضعیت موجود، برنامههای دستگاههای مختلف برای کاهش آسیبهای اجتماعی و مقابله با اعتیاد مورد ارزیابی قرار گیرد.
گزارشهای ارائه شده در این نشست نشان داد که هر یک از دستگاهها در حوزه مأموریت خود اقدامات متعددی را در زمینه پیشگیری، درمان، توانمندسازی، جمعآوری معتادان متجاهر، آموزش خانوادهها و حمایت از اقشار آسیبپذیر انجام دادهاند، اما نقطه مشترک سخنان همه مسئولان، تأکید بر این موضوع بود که مبارزه با مواد مخدر تنها با اقدامات انتظامی یا درمانی به نتیجه نمیرسد و پیشگیری باید به مهمترین اولویت دستگاههای اجرایی تبدیل شود.
کمیته امداد؛ تمرکز بر آموزش به جای درمان
رضا طوسی، مدیرکل کمیته امداد امام خمینی(ره) استان کردستان، در این نشست با ارائه گزارشی از برنامههای این نهاد در حوزه کاهش آسیبهای اجتماعی، بر نقش آموزش در پیشگیری از گرایش خانوادههای تحت پوشش به آسیبهایی همچون اعتیاد تأکید کرد.
وی با اشاره به اجرای دورههای آموزشی برای مددجویان گفت: سال گذشته ۳۱۲ نفر از خانوادههای تحت حمایت در دورههای مرتبط با پیشگیری از آسیبهای اجتماعی شرکت کردند. این دورهها با هدف ارتقای آگاهی عمومی، افزایش تابآوری خانوادهها و پیشگیری از بروز بحرانهای اجتماعی طراحی شدهاند.
در کنار این برنامهها، ۴۲۰ نفر نیز در فعالیتهای فرهنگی و مسابقات نقاشی با محوریت پیشگیری از اعتیاد مشارکت داشتند؛ اقدامی که به گفته طوسی، نقش مهمی در آگاهیبخشی به کودکان و نوجوانان خانوادههای تحت حمایت داشته است.
طوسی در ادامه سخنان خود تأکید کرد که آموزش و آگاهسازی در اولویت برنامههای کمیته امداد قرار دارد و این نهاد تلاش دارد با اجرای برنامههای فرهنگی، مسیر شکلگیری آسیبهای اجتماعی را از مبدا مسدود کند.
وی همچنین با اشاره به گستردگی جامعه هدف این نهاد اظهار کرد: هزاران خانوار تحت پوشش کمیته امداد در استان حضور دارند که بخشی از آنان در معرض آسیبهای اجتماعی هستند و نیازمند حمایتهای مستمر فرهنگی و آموزشیاند.
بهزیستی؛ تمرکز بر محلات آسیبپذیر و گروههای پرخطر
در ادامه نخستین جلسه شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان، مدیرکل بهزیستی استان با تأکید بر اینکه پیشگیری باید در اولویت سیاستهای مقابله با اعتیاد قرار گیرد، اظهار کرد: تجربه نشان داده است که هزینههای درمان و بازتوانی معتادان چندین برابر هزینههای پیشگیری است و هر میزان سرمایهگذاری در حوزه آموزش، آگاهیبخشی و ارتقای مهارتهای زندگی، آثار بلندمدت و پایدارتری در کاهش آسیبهای اجتماعی خواهد داشت.
رسولی با اشاره به اینکه سازمان بهزیستی برنامههای متنوعی را در حوزه پیشگیری، درمان و کاهش آسیبهای ناشی از اعتیاد اجرا میکند، گفت: تمامی این برنامهها بر اساس نیازسنجی مناطق آسیبپذیر و با هدف کاهش عوامل زمینهساز گرایش به مواد مخدر طراحی شده است.
وی افزود: سال گذشته طرحهای آموزشی متعددی در مناطق پرخطر استان اجرا شد که از جمله آن میتوان به برنامه ارتقای توانمندیهای شناختی و رفتاری اشاره کرد؛ طرحی که در قالب ۲۵ گروه آموزشی و با مشارکت ۲۷۵ نفر برگزار شد و توانست زمینه افزایش آگاهی و مهارتهای فردی شرکتکنندگان را فراهم کند.
مدیرکل بهزیستی کردستان با اشاره به اجرای طرح «پازک» ویژه زنان دارای همسر معتاد، اظهار کرد: این برنامه برای ۳۶۰ نفر از بانوان استان اجرا شد و هدف آن افزایش آگاهی، ارتقای مهارتهای مقابله با آسیبهای اجتماعی و کاهش تبعات اعتیاد در خانوادهها بود.
رسولی ادامه داد: همچنین طرح مشارکت اجتماعی نوجوانان با حضور ۲۰۰ دانشآموز ۱۳ تا ۱۸ ساله اجرا شد تا نوجوانان ضمن فراگیری مهارتهای زندگی، نسبت به خطرات مواد مخدر و راههای پیشگیری از آن آگاهی بیشتری پیدا کنند.
وی از اجرای طرح «خاتم» نیز خبر داد و گفت: این برنامه با محوریت خودمراقبتی، تابآوری و آموزش مهارتهای فردی برای بیش از یکهزار و ۲۵۰ نفر از زنان و دختران استان برگزار شد و نقش مهمی در ارتقای سلامت اجتماعی جامعه هدف داشت.
به گفته وی، توسعه آموزشهای مجازی نیز از دیگر اقدامات بهزیستی در سال گذشته بوده است و محتوای آموزشی متنوعی از طریق شبکههای اجتماعی و بسترهای اینترنتی برای آگاهیبخشی عمومی تولید و منتشر شده است.
رسولی با اشاره به ظرفیتهای درمان اعتیاد در استان گفت: هماکنون ۱۳ مرکز اقامتی میانمدت ویژه آقایان و یک مرکز ویژه بانوان در استان فعالیت میکنند که خدمات درمانی، مشاورهای و بازتوانی را به افراد گرفتار اعتیاد ارائه میدهند.
وی افزود: علاوه بر این مراکز، دو مرکز کاهش آسیب در سنندج و سقز، یک باشگاه مثبت HIV و مرکز توانمندسازی و صیانت اجتماعی مردان نیز در استان فعال هستند و خدمات تخصصی خود را به جامعه هدف ارائه میکنند.
مدیرکل بهزیستی کردستان با اشاره به آمار مراجعهکنندگان اظهار کرد: سال گذشته سه هزار و ۷۷۰ نفر در مراکز ماده ۱۵ پذیرش شدند و ۵۴۱ نفر نیز در مرکز ماده ۱۶ استان تحت درمان و خدمات بازتوانی قرار گرفتند.
رسولی در ادامه با بیان اینکه سال گذشته حدود ۱۵ میلیارد تومان برای درمان اعتیاد هزینه شده است، افزود: افزون بر این، سه میلیارد تومان نیز از محل مسئولیتهای اجتماعی و مشارکت سایر دستگاهها به این حوزه اختصاص یافت، اما اگر بخشی از این اعتبارات به برنامههای پیشگیرانه اختصاص یابد، میتوان از تحمیل هزینههای سنگین درمان در سالهای آینده جلوگیری کرد.
وی تأکید کرد: پیشگیری کمهزینهترین و اثربخشترین راهکار مقابله با اعتیاد است و لازم است همه دستگاههای اجرایی سهم خود را در این حوزه بهدرستی ایفا کنند.
تغییر الگوی مصرف؛ زنگ خطر مواد صنعتی
در ادامه این نشست، جانشین فرمانده انتظامی استان کردستان و رئیس کمیته مقابله با عرضه مواد مخدر با اشاره به تغییر الگوی مصرف مواد مخدر در کشور اظهار کرد: یکی از مهمترین نگرانیهای امروز، افزایش گرایش مصرفکنندگان به مواد مخدر صنعتی است؛ موضوعی که پیامدهای جسمی، روانی و اجتماعی گستردهتری نسبت به مواد سنتی دارد.
سرهنگ رشیدی افزود: بررسیهای انجام شده نشان میدهد بخش قابل توجهی از افراد گرفتار اعتیاد را بیکاران و افرادی با مشاغل ناپایدار تشکیل میدهند و مشکلات اقتصادی و اجتماعی در گرایش آنان به مصرف مواد مخدر نقش مهمی ایفا میکند.
وی ادامه داد: همچنین بخش زیادی از مصرفکنندگان دارای سطح تحصیلات پایین هستند و این مسئله اهمیت آموزشهای پیشگیرانه در مدارس، دانشگاهها و محیطهای اجتماعی را دوچندان میکند.
رئیس کمیته مقابله با عرضه مواد مخدر کردستان با اشاره به اقدامات انتظامی انجام شده گفت: طی ماههای اخیر ۲۲۲ نفر از عوامل مرتبط با جرائم مواد مخدر در استان شناسایی و دستگیر شدهاند و برخورد با قاچاقچیان و توزیعکنندگان مواد مخدر با جدیت ادامه دارد.
رشیدی از افزایش ۱۳ درصدی دستگیری قاچاقچیان مواد مخدر نسبت به مدت مشابه سال گذشته خبر داد و افزود: این موفقیت حاصل اجرای عملیاتهای اطلاعاتی، تشدید کنترل محورهای مواصلاتی و افزایش همکاری میان دستگاههای امنیتی و انتظامی بوده است.
وی همچنین بر ضرورت تجهیز استان به امکانات تخصصی مبارزه با مواد مخدر تأکید کرد و گفت: استفاده از سگهای موادیاب در مبادی مرزی، ورودی شهرها و نقاط حساس میتواند نقش مؤثری در کشف محمولههای مواد مخدر و افزایش موفقیت عملیاتهای پلیسی داشته باشد.
جانشین فرمانده انتظامی استان در پایان خاطرنشان کرد: مقابله با مواد مخدر صرفاً با اقدامات انتظامی امکانپذیر نیست و تحقق این هدف نیازمند مشارکت مردم، همراهی دستگاههای اجرایی، توسعه برنامههای فرهنگی و تقویت آموزشهای پیشگیرانه در سطح جامعه است.
پیشگیری؛ حلقه نخست زنجیره مقابله با اعتیاد
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار کردستان در این نشست با تأکید بر اینکه هیچ دستگاهی حق کوتاهی در انجام وظایف قانونی خود را ندارد، اظهار کرد: مقابله با اعتیاد تنها مسئولیت یک دستگاه یا نهاد خاص نیست، بلکه تمامی دستگاههای اجرایی، فرهنگی، آموزشی و اجتماعی باید سهم خود را در این مسیر ایفا کنند.
علیاکبر ورمقانی با اشاره به گزارشهای ارائه شده از سوی دستگاههای عضو شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر گفت: اگرچه اعتبارات قابل توجهی در حوزه درمان و نگهداری معتادان هزینه میشود، اما تجربه نشان داده است هر اندازه در بخش پیشگیری سرمایهگذاری شود، هزینههای درمان، بازتوانی و مقابله نیز کاهش خواهد یافت.
وی افزود: دانشگاهها، مدارس، مراکز آموزشی، دستگاههای فرهنگی و رسانهها باید نقش مؤثرتری در آگاهسازی نوجوانان و جوانان ایفا کنند، زیرا بسیاری از آسیبهای اجتماعی با آموزش صحیح و افزایش آگاهی قابل پیشگیری است.
ورمقانی با اشاره به آغاز سال تحصیلی پیش رو، بر ضرورت تدوین برنامههای آموزشی ویژه دانشآموزان و دانشجویان تأکید کرد و گفت: بازگشت فعالیت عادی مدارس و دانشگاهها فرصت مناسبی برای اجرای برنامههای فرهنگی و آموزشی با هدف پیشگیری از گرایش نسل جوان به مواد مخدر است.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار کردستان با بیان اینکه قانون، وظایف هر دستگاه را در حوزه مبارزه با مواد مخدر به روشنی مشخص کرده است، اظهار کرد: انتظار مدیریت استان فراتر از اجرای قانون نیست، اما هر دستگاهی که نسبت به انجام مسئولیتهای خود کوتاهی کند، مرتکب ترک فعل شده و باید پاسخگو باشد.
وی افزود: فرمانداریها، بخشداریها، دهیاریها، شهرداریها، دستگاههای فرهنگی، آموزشی و اجتماعی باید به صورت منظم عملکرد خود را در حوزه پیشگیری، درمان و کاهش آسیبهای اجتماعی ارائه کنند.
ورمقانی همچنین با اشاره به ضرورت نگاه انسانی به افراد گرفتار اعتیاد خاطرنشان کرد: معتادان متجاهر نیز فرزندان همین جامعه هستند و باید در کنار اقدامات انتظامی، زمینه درمان، بازتوانی و بازگشت آنان به زندگی عادی فراهم شود.
یکی دیگر از موضوعات مهم مطرح شده در این نشست، ضرورت توسعه ظرفیتهای درمانی استان بود؛ موضوعی که معاون استاندار نیز بر آن تأکید ویژه داشت.
ورمقانی با اشاره به مرکز ماده ۱۶ استان گفت: تکمیل فاز توسعهای این مرکز از مطالبات مهم استان است و با افزایش ظرفیت آن، امکان ساماندهی شمار بیشتری از معتادان متجاهر فراهم خواهد شد.
وی افزود: توسعه این مرکز علاوه بر کاهش آسیبهای اجتماعی، به ساماندهی بهتر افراد گرفتار اعتیاد و افزایش فرصتهای بازتوانی آنان کمک میکند.
معاون استاندار همچنین خواستار مشارکت خیرین، شهرداریها، دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی در تأمین بخشی از نیازهای این مرکز شد و تأکید کرد: توسعه زیرساختهای درمانی بدون مشارکت همه بخشها امکانپذیر نخواهد بود.
تکمیل مرکز ماده ۱۶؛ مطالبه جدی شورای هماهنگی
در ادامه این نشست،علی محمدپناه، دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان با اشاره به روند اجرای مصوبات شورا اظهار کرد: اگرچه به دلیل شرایط خاص کشور و الزامات ناشی از پدافند غیرعامل، برگزاری برخی جلسات با وقفه مواجه شد، اما بخش عمده مصوبات گذشته در حوزههای مختلف پیگیری و اجرایی شده است.
علی محمدپناه با اشاره به اقدامات انجام شده برای ساماندهی معتادان متجاهر افزود: طی روزهای اخیر بیش از ۱۱۰ معتاد متجاهر از سطح شهرهای استان جمعآوری و پس از غربالگری به مراکز نگهداری و درمان منتقل شدهاند.
وی تکمیل فاز دوم مرکز ماده ۱۶ را یکی از مهمترین نیازهای استان دانست و گفت: با بهرهبرداری از این بخش، امکان ساماندهی تمامی معتادان متجاهر موجود در سطح شهرهای استان فراهم خواهد شد و بسیاری از مشکلات موجود در این حوزه کاهش مییابد.
محمدپناه با بیان اینکه بخشی از افراد پذیرش شده پس از طی مراحل درمان و بازتوانی به جامعه بازگشتهاند، افزود: تعدادی از این افراد موفق به اشتغال پایدار شدهاند، اما نبود حمایت کافی از سوی خانواده و جامعه، همچنان یکی از عوامل بازگشت برخی افراد به چرخه اعتیاد به شمار میرود.
وی تأکید کرد: استمرار حمایتهای اجتماعی، ایجاد فرصتهای شغلی و تقویت خدمات پس از درمان، لازمه موفقیت برنامههای بازتوانی است و بدون این حلقه تکمیلی، دستیابی به نتایج پایدار در حوزه مبارزه با اعتیاد دشوار خواهد بود.
پیشگیری، مشارکت و همافزایی؛ سه ضلع مبارزه با اعتیاد
نشست شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان کردستان در حالی به کار خود پایان داد که جمعبندی سخنان مسئولان حاضر، بر یک نقطه مشترک تأکید داشت: هیچ راهحل تکبعدی برای مقابله با اعتیاد وجود ندارد و موفقیت در این حوزه تنها در سایه ترکیب هوشمندانه پیشگیری، درمان و مشارکت اجتماعی امکانپذیر است.
بررسی گزارشهای ارائهشده از سوی کمیته امداد، بهزیستی، نیروی انتظامی و استانداری نشان داد که استان در سالهای اخیر گامهایی در حوزه درمان و ساماندهی معتادان برداشته است، اما همچنان پیشگیری بهعنوان مهمترین و کمهزینهترین راهبرد، نیازمند تقویت جدیتر در سطح دستگاهها، مدارس، دانشگاهها و خانوادههاست.
از سوی دیگر، تأکید مسئولان بر تکمیل زیرساختهایی همچون مرکز ماده ۱۶ و توسعه خدمات حمایتی پس از درمان، نشان داد که زنجیره مقابله با اعتیاد زمانی کامل خواهد شد که علاوه بر برخورد و درمان، مسیر بازگشت پایدار افراد به جامعه نیز هموار شود.
در این میان، نقش مردم و نهادهای اجتماعی نیز بهعنوان یک رکن اساسی مورد توجه قرار گرفت؛ موضوعی که بار دیگر بر این واقعیت تأکید دارد که مبارزه با اعتیاد صرفاً یک مأموریت اداری نیست، بلکه یک مسئولیت اجتماعی فراگیر است که بدون حضور فعال خانوادهها، رسانهها و نهادهای مردمی به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
در نهایت، آنچه از این نشست قابل برداشت است، ضرورت حرکت همزمان همه دستگاهها در یک مسیر هماهنگ و هدفمند است؛ مسیری که اگر با برنامهریزی دقیق، تخصیص منابع کافی و باور به نقش پیشگیری همراه شود، میتواند به کاهش محسوس آسیبهای اجتماعی و ارتقای سلامت عمومی در استان کردستان منجر شود.
نظر شما