خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- شعر در فرهنگ ایرانی همواره فراتر از یک هنر صرف بوده است؛ رسانهای برای انتقال باورها، روایت دردها، حفظ هویت و بازتاب آرمانهایی که نسلهای مختلف را به یکدیگر پیوند میدهد.
در روزگاری که جامعه با فراز و نشیبهای گوناگون مواجه است، شاعران بیش از گذشته تلاش میکنند صدای احساسات، دغدغهها و امیدهای مردم باشند.
در این میان، شعر آیینی و انقلابی همچنان یکی از جریانهای تأثیرگذار ادبیات معاصر به شمار میرود؛ جریانی که با تکیه بر مفاهیم دینی، ملی و ارزشی، به دنبال تقویت روحیه امید، ایستادگی و هویتبخشی در جامعه است.
بسیاری از شاعران جوان امروز، مسیر شعر را از فضای خانوادگی، هیئتهای مذهبی و مجالس اهلبیت(ع) آغاز کردهاند و در ادامه با تکیه بر تجربههای زیسته و باورهای شخصی، به عرصه شعر آیینی و انقلابی وارد شدهاند. آنها معتقدند شعر میتواند در روزهای دشوار، مرهمی بر زخمهای روحی جامعه باشد و به مخاطب یادآوری کند که امید همچنان زنده است.
سیدعلی حلاجفرد از جمله شاعران جوان بیرجندی است که شعر را از بستر یک خانواده مذهبی و اهل شعر آغاز کرده و امروز بخش عمده آثار خود را به موضوعاتی چون ایران، شهدا و اهلبیت(ع) اختصاص داده است.
وی معتقد است شعر نه تنها میتواند بازتابدهنده واقعیتهای جامعه باشد، بلکه قادر است در سختترین شرایط نیز آرامش، امید و انگیزه را در دل مخاطبان زنده نگه دارد. خبرنگار شبستان در گفتوگویی با این شاعر جوان، درباره آغاز مسیر شاعری، دلایل گرایش به شعر انقلابی، نقش شعر در جامعه و نیازهای امروز مخاطبان به گفتوگو نشسته است.
شعر از صدای پدر آغاز شد
سیدعلی حلاجفرد گفت: پدربزرگم از پیرغلامان و مداحان اهلبیت(ع) بود و پدرم نیز شاعر و مداح اهلبیت هستند. به همین دلیل شعر از همان دوران کودکی با صدای پدرم در جان و ذهن من ریشه دواند.
وی افزود: نخستین تجربههای شعریام در فضای عاشقانه شکل گرفت؛ البته نه به معنای متداول و زمینی آن، بلکه از دریچه احساسات پاک و عاطفی به شعر نگاه میکردم. در کنار این اشعار، برای اهلبیت(ع) نیز شعر میسرودم.
حلاج فرد گفت: فضای خانه، هیئتهای مذهبی و ماه محرم، مهمترین بستر شکلگیری شعرهای اولیه من بود فضای خانه، هیئتهای مذهبی و ماه محرم، مهمترین بستر شکلگیری شعرهای اولیه من بود؛ فضایی که در آن به تدریج با وزن، قافیه و ظرافتهای شعر آشنا شدم و فهمیدم شعر چگونه میتواند هم اشک و بغض بیافریند و هم امید و آرامش.
اهلبیت(ع)، شهدا و انقلاب؛ پشتوانه واژهها
این شاعر درباره گرایش خود به شعر انقلابی گفت: برای من یک اتفاق ناگهانی یا نقطه عطف خاص وجود نداشت که مسیرم را تغییر دهد. حضور پدرم به عنوان شاعر و مداح اهلبیت(ع) مهمترین عامل در شکلگیری نگاه شعری من بود. از کودکی میدیدم که چگونه با واژهها زندگی میکند و همین علاقه را به من منتقل کرد.
وی ادامه داد: به مرور زمان متوجه شدم واژهها زمانی معنا و عمق بیشتری پیدا میکنند که پشتوانهای از باور، اعتقاد و هدف داشته باشند. اهلبیت(ع)، شهدا و انقلاب اسلامی برای من همان پشتوانه و تکیهگاه فکری بودند. اهلبیت(ع)، شهدا و انقلاب اسلامی برای من همان پشتوانه و تکیهگاه فکری بودند.
حلاج فرد عنوان کرد: این مسیر را از سر اجبار انتخاب نکردم، بلکه به دلیل علاقهای که به شعر و واژه داشتم، احساس کردم این مفاهیم به شعر جان و معنا میبخشند.
حلاجفرد تصریح کرد: وقتی نام ایران، شهدا و اهلبیت(ع) در کنار واژهها قرار میگیرد، شعر برای من جذابیت و عمق بیشتری پیدا میکند وقتی نام ایران، شهدا و اهلبیت(ع) در کنار واژهها قرار میگیرد، شعر برای من جذابیت و عمق بیشتری پیدا میکند و همین موضوع سبب شد به صورت طبیعی در این مسیر حرکت کنم.
«ایران»؛ نخستین شعر منتشرشده و نقطه آغاز دیدهشدن
وی در پاسخ به این سؤال که آیا نخستین شعر منتشرشده خود را به خاطر دارد، اظهار کرد: اولین شعرهایی که نوشتم عاشقانه و شخصی بودند، اما نخستین شعری که منتشر شد و بازخورد قابل توجهی دریافت کرد، شعری درباره ایران بود.
این شاعر افزود: از همان زمان به این باور رسیدم که میتوان عاشقانه نوشت اما در پسِ آن عاشقانه، مفاهیم بزرگتری همچون ایران، اهلبیت(ع) و ارزشهای مورد اعتقاد را نیز به تصویر کشید. همین نگاه سبب شد بخش مهمی از آثارم به موضوعات هویتی و ارزشی اختصاص پیدا کند.
ایران، شهدا و اهلبیت(ع)؛ سه محور اصلی شعرهای امروز
حلاجفرد درباره موضوعات مورد توجه خود در شعرهای این روزها گفت: امروز بیشتر شعرهایم حول سه محور اصلی شکل میگیرد؛ ایران، شهدا و اهلبیت(ع). این موضوعات برای من تکراری نشدهاندامروز بیشتر شعرهایم حول سه محور اصلی شکل میگیرد؛ ایران، شهدا و اهلبیت(ع). این موضوعات برای من تکراری نشدهاند و هر بار که درباره آنها مینویسم، احساس میکنم دریچهای تازه پیش رویم گشوده شده است.
وی خاطرنشان کرد: ایران برای من سرزمین هویت و تعلق است و هر بار که درباره آن شعر میگویم، انگار جان تازهای میگیرم. شهدا نیز برای من روایتهایی ناتمام هستند؛ هر شهید یک کتاب نانوشته و یک داستان بزرگ از ایثار و فداکاری است. در کنار این دو موضوع، اهلبیت(ع) نیز جایگاهی ویژه در زندگی و شعر من دارند و همواره الهامبخش بودهاند.
این شاعر جوان همچنین درباره تأثیر شرایط اجتماعی بر آثارش گفت: طبیعتاً هیچ شاعری نمیتواند نسبت به اتفاقات پیرامون خود بیتفاوت باشد. هر رخداد اجتماعی، چه شادی و چه اندوه، لایهای تازه به شعر اضافه میکند و بر نگاه شاعر تأثیر میگذارد.
شعر؛ مرهمی برای روزهای سخت جامعه
وی با اشاره به کارکرد اجتماعی شعر اظهار کرد: شعر آیینی و انقلابی به دلیل برخورداری از پشتوانهای عمیق تاریخی و معنوی، میتواند نقش مهمی در آرامشبخشی به جامعه ایفا کند. شعر آیینی و انقلابی به دلیل برخورداری از پشتوانهای عمیق تاریخی و معنوی، میتواند نقش مهمی در آرامشبخشی به جامعه ایفا کند.
این شاعر بیرجندی افزود: اگر شعری از دل مردم برخاسته باشد، بیتردید بر دل مردم نیز خواهد نشست و میتواند در التیام دردها و نگرانیها مؤثر باشد.
حلاجفرد درباره شرایط امروز و تأثیر آن بر روند سرایش آثارش نیز گفت: برای من نوشتن شعر در این شرایط نه تنها سختتر نشده، بلکه الهامبخشتر نیز شده است.
وی عنوان کرد: البته بیان دقیق و صادقانه احساسات مردم در روزهای دشوار کار آسانی نیست. شاعر باید میان حجم گستردهای از احساسات، اندوهها و خشمهای اجتماعی، واژههایی را انتخاب کند که هم صادقانه باشند و هم بتوانند امیدآفرین باشند. شاعر باید میان حجم گستردهای از احساسات، اندوهها و خشمهای اجتماعی، واژههایی را انتخاب کند که هم صادقانه باشند و هم بتوانند امیدآفرین باشند.
وی افزود: ایجاد این تعادل کار دشواری است اما همین دشواریها گاهی مهمترین منبع الهام شاعر میشوند.
جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به شعر امید نیاز دارد
این شاعر درباره پیامی که دوست دارد آثارش به مخاطب منتقل کند، اظهار کرد: دوست دارم شعرهایم راه حق و مسیر درست را به مخاطبان نشان دهد؛ همان مسیری که اهلبیت(ع)، شهدا و امام راحل در آن گام برداشتند.
وی در پاسخ به این پرسش که مردم امروز به چه نوع شعرهایی نیاز دارند، گفت: به اعتقاد من جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به شعر امید نیاز دارد. البته منظور از امید، خوشبینی سطحی و بیپشتوانه نیست، بلکه امیدی است که از دل سختیها عبور کرده و همچنان زنده مانده باشد.
حلاجفرد در ادامه تأکید کرد: شعر هنوز هم میتواند امید و آرامش ایجاد کند. شعر به انسان میآموزد که میتوان گریست اما از پا نیفتاد، میتوان شکست خورد اما تسلیم نشد و حتی در تاریکترین لحظات نیز نور را جستوجو کرد. شعر هنوز هم میتواند امید و آرامش ایجاد کند. شعر به انسان میآموزد که میتوان گریست اما از پا نیفتاد.
این شاعر جوان بیرجندی در پایان گفت: به همین دلیل هر روز خدا را شکر میکنم که در مسیر شعر گام برمیدارم و میتوانم از طریق واژهها با مردم سخن بگویم.
نظر شما