به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، در بسیاری از محلههای شهر، مسجد هنوز همان جایگاه سنتی خود را حفظ کرده است؛ مکانی برای اقامه نماز، برگزاری مناسبتهای مذهبی و گردهمایی اهالی. اما در برخی نقاط، مسجد پا را فراتر گذاشته و به یک مرکز اجتماعی، فرهنگی و تربیتی تبدیل شده است؛ جایی که از کودک و نوجوان گرفته تا جوان و سالمند، هر کدام سهمی از فعالیتها و برنامههای آن دارند.
مسجد امام زینالعابدین(ع) شیراز یکی از همین نمونههاست. مسجدی که طی سالهای اخیر تلاش کرده با تغییر نگاه به نقش مسجد در جامعه امروز، نسل جدید را بیش از گذشته به این پایگاه دینی و اجتماعی نزدیک کند. رویکردی که به گفته حجتالاسلام مجتبی جانبازی، امام جماعت این مسجد، بر دو محور «جذب حداکثری» و «تربیت حداکثری» استوار بوده است.
او که بیش از یک دهه در این مسجد حضور دارد، معتقد است برای حفظ ارتباط نسل جدید با مسجد، باید زبان، نیازها و دغدغههای آنان را شناخت. به همین دلیل، فعالیتهای مسجد در سالهای اخیر با محوریت نوجوانان و جوانان طراحی شده است.
جذب حداکثری و تربیت حداکثری
جانبازی در تشریح این مسیر میگوید: «با توجه به حضور یک دههای بنده در این مسجد مبارک، با تمرکز بر جذب حداکثری و تربیت حداکثری، به لطف خداوند توانستیم مسجد را نوجوان و جوانمحور کنیم.»
با توجه به حضور یک دههای بنده در این مسجد مبارک، با تمرکز بر جذب حداکثری و تربیت حداکثری، به لطف خداوند توانستیم مسجد را نوجوان و جوانمحور کنیم.
شاید نخستین چیزی که در بازدید از این مسجد جلب توجه میکند، تنوع فضاها و امکانات آن باشد؛ فضاهایی که هر کدام برای پاسخ به بخشی از نیازهای مخاطبان طراحی شدهاند.
امام جماعت مسجد توضیح میدهد: «با توجه به اینکه اتحاد را سرلوحه و تربیت نسل نوجوان را هدف قرار دادیم، تلاش کردیم برنامهها و شیوههای آموزشی را متناسب با نیاز مخاطب و امکانات روز دنبال کنیم.»
همین نگاه موجب شکلگیری بخشهای مختلفی در مسجد شده است؛ از سالن آموزشی مجهز و واحد قرآنی گرفته تا برگزاری دورههای آموزشی دینی، علمی و تحصیلی.
در کنار این بخشها، برای کودکان نیز فضایی مستقل در نظر گرفته شده است؛ خانه بازی کودک با امکاناتی مانند استخر توپ، سرسره، اسباببازی و بازیهای فکری که سبب شده خانوادهها با آسودگی بیشتری در برنامههای مسجد حضور پیدا کنند.
در کنار این بخشها، برای کودکان نیز فضایی مستقل در نظر گرفته شده است؛ خانه بازی کودک با امکاناتی مانند استخر توپ، سرسره، اسباببازی و بازیهای فکری که سبب شده خانوادهها با آسودگی بیشتری در برنامههای مسجد حضور پیدا کنند.
برای نوجوانان و جوانان نیز سالن بازی، باشگاه ورزشی، زمین فوتبال و والیبال، هیئت نوجوانان و جوانان، مسابقات متنوع و اردوهای تفریحی و آموزشی تدارک دیده شده است؛ مجموعهای از برنامهها که مسجد را به محیطی پویا و جذاب برای نسل جدید تبدیل کرده است.
از سهشنبههای مهدوی تا اردوهای تربیتی
فعالیتهای مسجد تنها به امکانات فیزیکی محدود نمیشود. برنامههای فرهنگی و تربیتی متنوعی نیز در طول سال اجرا میشود که سهشنبههای مهدوی یکی از شناختهشدهترین آنهاست.
برگزاری مسابقات فردی و گروهی، اردوهای آموزشی و تفریحی، جلسات قرآنی و برنامههای ویژه نوجوانان، بخشی از تلاشهایی است که به گفته مسئولان مسجد، با هدف ایجاد پیوند عمیقتر میان نسل جوان و فضای مسجد دنبال میشود.
جانبازی معتقد است اگر مسجد بتواند به نیازهای واقعی جوانان پاسخ دهد، خودبهخود به محل رجوع آنان تبدیل خواهد شد؛ موضوعی که در سالهای اخیر در این مسجد تجربه شده است.
مسجدی برای همه اهالی محله
با وجود تمرکز ویژه بر نوجوانان و جوانان، مسئولان مسجد تأکید دارند که از سایر گروههای سنی نیز غافل نشدهاند.
امام جماعت مسجد در این باره میگوید: «در کنار فعالیتهای نوجوانان و جوانان، از فعالیتهای عموم مردم بهویژه بزرگسالان غافل نبودهایم.»
با وجود تمرکز ویژه بر نوجوانان و جوانان، مسئولان مسجد تأکید دارند که از سایر گروههای سنی نیز غافل نشدهاند.
به گفته او، جلسات ماهانه با افراد اثرگذار محله به صورت مستمر برگزار میشود تا هم نظرات آنان شنیده شود و هم ظرفیتهای موجود در محله برای پیشبرد فعالیتهای مسجد به کار گرفته شود.
او میافزاید: «تلاش کردهایم از توانایی و استعداد افراد در امور مختلف استفاده کنیم و کسانی را که وقت و انرژی بیشتری برای مسجد میگذارند مورد تقدیر قرار دهیم.»
شبهای مسجد؛ از تفسیر قرآن تا دعاهای هفتگی
برنامههای روزانه و هفتگی مسجد نیز بخش مهمی از حیات اجتماعی آن را شکل میدهد.
تفسیر قرآن، قرائت زیارت عاشورا، دعای توسل، دعای کمیل، دعای ندبه و زیارت آلیاسین، در کنار مراسمهای ملی و مذهبی و پاسخگویی به مسائل شرعی، مجموعهای از برنامههایی است که برای اقشار مختلف برگزار میشود.
در کنار این برنامهها، موکب پذیرایی و فضای صمیمی مسجد نیز به محلی برای گفتوگو، همدلی و ارتباط بیشتر اهالی محله تبدیل شده است.
تجربههایی که به درس تبدیل شد
اما مسیر رشد و توسعه مسجد بدون چالش نبوده است. حجتالاسلام جانبازی معتقد است بخشی از موفقیتهای امروز مسجد، حاصل عبور از مشکلات و درس گرفتن از تجربههای گذشته است.
مسیر رشد و توسعه مسجد بدون چالش نبوده است. حجتالاسلام جانبازی معتقد است بخشی از موفقیتهای امروز مسجد، حاصل عبور از مشکلات و درس گرفتن از تجربههای گذشته است.
او مهمترین آسیبهای گذشته را نبود همدلی و وحدت میان فعالان مسجد میداند و میگوید: «یکی از مشکلات اصلی، نبود یکدلی بین اعضای مسجد بود که متأسفانه گاهی موجب اخلال در برنامهها و فعالیتها میشد.»
به اعتقاد او، نبود هدفگذاری مشخص و جلسات هماندیشی منظم نیز از دیگر موانع پیش روی فعالیتهای مسجد بوده است.
جانبازی همچنین بر اهمیت شنیدن صدای منتقدان تأکید میکند و میگوید: «گاهی مطالبی از سوی دلسوزان مطرح میشد که اگر به آنها توجه نمیکردیم، میتوانست به یک آسیب جدی تبدیل شود.»
او معتقد است بسیاری از مشکلاتی که در نگاه نخست کوچک به نظر میرسند، در صورت بیتوجهی میتوانند مانع پیشرفت شوند؛ اما اگر بهدرستی ریشهیابی و مدیریت شوند، حتی میتوانند به فرصت و نقطه قوت تبدیل شوند.
او معتقد است بسیاری از مشکلاتی که در نگاه نخست کوچک به نظر میرسند، در صورت بیتوجهی میتوانند مانع پیشرفت شوند؛ اما اگر بهدرستی ریشهیابی و مدیریت شوند، حتی میتوانند به فرصت و نقطه قوت تبدیل شوند.
مسجد؛ قرارگاه اجتماعی محله
تجربه مسجد امام زینالعابدین(ع) شیراز نشان میدهد که مسجد در روزگار امروز نیز میتواند نقشی اثرگذار داشته باشد؛ به شرط آنکه نیازهای نسل جدید را بشناسد، از ظرفیتهای مردمی بهره بگیرد و میان کارکردهای دینی، فرهنگی، اجتماعی و تربیتی پیوند برقرار کند.
مسجدی که روزی تنها محل برگزاری نماز جماعت بود، امروز به محلی برای آموزش، ورزش، گفتوگو، همدلی و تربیت نسل آینده تبدیل شده است؛ امری که شاید بتواند برای بسیاری از مساجد دیگر نیز الهامبخش باشد.
نظر شما