به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از بندرعباس، این آیین دیرینه که به ثبت آثار ملی کشور نیز رسیده، بیش از ۳۰۰ سال است که نسل به نسل در حسینیهها و منبرهای شاخص فین ادامه دارد و اهالی این منطقه با حفظ آداب و شیوههای قدیمی، آن را به عنوان بخشی از فرهنگ مذهبی و بومی خود پاس میدارند.
پخت حلیم در خمرههای سفالی بیشتر در منبرهای تاریخی فین از جمله منبر شیخ غلاممحمد حاجعلی، خضر، قتال یا ولیالله، کلتراب (پاقلعه) و منبر کل خیری منسوب به خانواده جعفریها انجام میشود؛ مکانهایی که در ایام محرم به کانونی برای تجمع مردم و برگزاری آیینهای عزاداری تبدیل میشوند.
خمرههای سفالی مورد استفاده برای پخت حلیم که در گویش محلی «جُم» نام دارند، ظرفهایی مخروطی شکل با ارتفاعی نزدیک به یک متر هستند.
این خمرهها در گذشته از منطقه لشتغان بندرخمیر که زمانی مرکز سفالگری هرمزگان بوده، تهیه میشد.
برای آمادهسازی، بدنه بیرونی خمرهها را گلاندود کرده و در چالههایی که از پیش آماده شده در زمین قرار میدهند تا هنگام پخت ثابت بمانند و تکان نخورند.
به گفته اهالی، گلمالی ویژه خمرهها علاوه بر تثبیت آنها در زمین، هنگام روشن کردن آتش از ترکیدن سفال جلوگیری میکند.
در هر مرحله از حلیمپزان، معمولاً چهار تا پنج خمره مورد استفاده قرار میگیرد که ابتدا دوسوم آنها با آب پر میشود و پس از گرم شدن آب، حدود پنج کیلوگرم بلغور گندم، بسته به اندازه خمره، به آن افزوده میشود.
برای بار گذاشتن حلیم نیز از هیزمهای سنتی استفاده میشود؛ چوب درخت نخل یا «تافال» که در فاصلهای مشخص در کنار خمرهها قرار میگیرد تا حرارت یکنواختی ایجاد کند.
آیین حلیمپزان در فین از نخستین روزهای ماه محرم آغاز میشود و تا پایان دهه اول ادامه دارد.
سرآشپزان باتجربه این منطقه از بامداد کار را زیر نظر افراد پیشکسوت شروع میکنند؛ فرآیندی طولانی که تا عصر ادامه دارد و صبر و حوصله زیادی میطلبد.
در طول پخت، چند نفر به طور مداوم حلیم را با کفگیرهای چوبی بزرگ هم میزنند تا ته نگیرد و نسوزد؛ کاری که در اصطلاح محلی به آن «دار توی حلیم آوردن» گفته میشود.
برخی زبانشناسان نیز معتقدند واژه «حلیم» از ریشه عربی «حِلم» به معنای صبر و بردباری گرفته شده؛ تعبیری که با زمان طولانی و حوصله لازم برای پخت این غذا بیارتباط نیست.
به باور مردم محلی، حلیمی که در خمرههای سفالی و بر آتش هیزم پخته میشود، طعم و عطر متفاوتی دارد و از حلیمهایی که در دیگهای فلزی یا روی اجاق گاز تهیه میشوند، مطلوبتر است.
با فرارسیدن عصر و جا افتادن حلیم، این غذای نذری میان اهالی فین و مناطق اطراف توزیع میشود و بخشی از آن نیز به هیئتهای عزاداری و تعزیهخوانان حسینیهها میرسد.
مردم از ساعتها قبل در محل پخت جمع میشوند و با دیگ و ظرفهای خود حلیم نذری را دریافت کرده و برای تبرک به خانه میبرند تا در کنار خانواده میل کنند.
برخی هنگام خوردن، شکر به حلیم میافزایند و برخی دیگر آن را با دارچین، نمک یا حتی روغن مصرف میکنند.
مواد اصلی این غذای سنتی شامل گوشت گاو یا گوسفند و گندم یا بلغور گندم است و برای هم زدن آن از چوب درخت خرما استفاده میشود.
آشپزان نیز در تمام مراحل پخت با ذکر و صلوات مشغول کار هستند.
با پایان دهه نخست محرم، بساط حلیمپزان جمع میشود؛ خمرههای «جُم» از زمین بیرون آورده، شسته و برای استفاده در سال آینده به انبار حسینیهها و تکایا منتقل میشوند.
باغشهر فین در فاصله حدود ۹۵ کیلومتری شمال بندرعباس قرار دارد و آیین حلیمپزان در خمرههای سفالی، یکی از شاخصترین جلوههای فرهنگ مذهبی و سنتهای کهن این منطقه به شمار میرود.
نظر شما