به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان در تبیز، محمد طاهری خسروشاهی، رییس بنیاد ایرانشناسی آذربایجان شرقی در نشست نقد و بررسی کتاب کلنل پسیان؛ تالیف نصیر شعار، که در بنیاد ایرانشناسی استان آذربایجان شرقی برگزار شد، اظهار داشت: صحبت از شخصیتی که به عنوان یکی از چهرههای تاثیرگذار تاریخ معاصر ایران شناخته میشود، در میان مولفان و محققان حوزه تاریخ معاصر با فراز و نشیب همراه بوده و روایتها از اقدامات او، ضد و نقیض است.
وی افزود: بعضی از محققان او را به عنوان یک مصلح اجتماعی و یک مبارز اصلاحگرا میشناسند به ویژه کارها و خدماتی که در دوران حضورش در خراسان انجام داد. به ویژه اصلاحاتی که در حوزههای گوناگون و متنوع نظامیگری، پیشرفتها و ترفندهای نظامی، مبارزه با فساد اقتصادی دولتمردان و سرانجام به پاس ایستادگی بر باورهای خود جانش را بر سر اعتقاد و آرمانش گذاشت. در عین حال، برخی به او اتهام استقلال منطقه خراسان و تجزیه طلبی می زنند.
رئیس بنیاد ایرانشناسی استان آذربایجان شرقی گفت: یکی از مسائل ناگفتهای که در خصوص کلنل هست، وجه ادبی کلنل پسیانی است که خیلی کمتر به آن پرداخته شده است. کلنل با وجود اینکه در سن جوانی و در ۳۰ سالگی جان بر سر آرمان خود نهاد، دارای طبع شعر بود و آثار علمی داشت.
طاهری خسروشاهی گفت: روایتی هست که پس از مرگ کلنل، برخی از آثار او از جمله سرودههای کلنل از بین رفته و توسط مخالفانش آتش زده شده است. از دیگر وجوه ادبی کلنل، چند مطلب و مقاله است که در دوران حضورش در آلمان به مجله کاوه می داده و گویا آن دورهای که در گروه ملیون فعالیت میکرد، مناسبات ادبی با سیدحسن تقیزاده داشت.
وی افزود: اهتمامی که کلنل پسیان در ترجمه آثار لامارتین به کار گرفته و باعث آشنایی علاقه مندان و پژوهندگان ادب معاصر ایران با آثار این شاعر شده نکته دیگری در بحث وجوه ادبی پسیان است.
رئیس بنیاد ایرانشناسی استان آذربایجان شرقی در بخشی از سخنان خود، یکی از وجوه مهم ادبی درباره کلنل پسیان را تاثیراتی دانست که پس از مرگ غمگنانه او در شعر معاصر فارسی رخ داد؛ به نحوی که در سوک او سروده هایی توسط عارف قزوینی، ایرج میرزا و ملک الشعرا بهار ساخته شد و این اشعار را می توان جزو نخستین تجربه های شعر معاصر فارسی در ورود به حوزه مسائل سیاسی و تحولات اجتماعی ایران معاصر دانست.
خسروشاهی گفت: گویا از آثار ناگفته کلنل، تلاش او در سرایش سرود ملی ژاندارمری ایران است که به نظرم این هم باید جزو آثار ادبی کلنل قلمداد بشود.
وی در بخش دوم از صحبت های خود گفت: یک بحثی که امروز من خیلی مشتاق هستم در کلام سخنرانان محترم بشنوم، همان سخنان ضد و نقیضی است که عرض کردم. چهره متناقضی که از او در تاریخ معاصر طراحی کردند. برخی او را به عنوان یک مصلح اجتماعی و یک ایرانی وفادار به میهن و برخی او را به عنوان یک فعال برای استقلال خراسان و ایجاد جمهوری مستقل در خراسان قلمداد کردند.
رئیس بنیاد ایرانشناسی استان آذربایجان شرقی افزود: نکته ای که وجود دارد این است که در میان آثار کلنل جملهای هست که گفته است اگر بند بند من را از من جدا کنند و خونم را بریزند، کلمه " ایران " نقش میبندد. این جمله یادآور همان شعر مرحوم استاد شهریار است که می گوید: «گرم خون ریخت دشمن شهریارا! / خون دانی چه بندم نقش!؟ ایران» شهریار می گوید اگر خون من ریخته شود، از قطرات خون من بر روی زمین، کلمه ایران نقش میبندد. گویا کلنل در متمم دادخواهی خود، این جمله معروف را گفته است.
طاهری با قدردانی از زحمات مولف کتاب گفت: مولف محترم کتاب، استاد نصیر شعار، صاحب آثار متعددی در این حوزه هستند. ایشان متعلق به خاندان محترم شعار هستندکه اهل علم و نظرند. شخصیت های متعددی از این خاندان برخاسته به ویژه در حوزه تحقیقات ادبی و تتبعات تاریخی، محققان و پژوهشگران معاصر آذربایجان وامدار این خاندان به ویژه پدر گرامی ایشان، مرحوم دکتر جعفر شعار هستند.
گفتنی است، در این نشست که با استقبال پرشور علاقه مندان و محققان و تنی چند از اعضای خاندان پسیان و در عصر روز دوشنبه ۲۴ خردادماه برگزار شد، دکتر فاطمه اروجی(عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تبریز)، دکتر باقری حمیدی(منتقد ادبی و عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات انگلیسی)، دکتر علی نجفی (معلم تاریخ دبیرستانهای تبریز) و آقای جوانشیر(از بازماندگان خاندان پسیان) درمورد کتاب نصیر شعار و شخصیت و سوانح عمر محمدتقی خان پسیان به ایراد سخنرانی پرداختند.
نظر شما