خبرگزاری شبستان/یاسوج: با نزدیک شدن به ماه محرم، کهگیلویه و بویراحمد آرامآرام رنگ عزا به خود میگیرد و گویی پیش از آنکه هلال محرم در آسمان دیده شود، دلهای مردم این سرزمین خود را برای میزبانی از غم بزرگ کربلا آماده کردهاند.
در شهرها، روستاها و مناطق عشایری، نشانههای استقبال از ماه سوگواری اهلبیت(ع) یکی پس از دیگری نمایان میشود؛ پرچمهای سیاه بر سردر خانهها، مغازهها و ادارات نصب میشود، مساجد و حسینیهها سیاهپوش میشوند و کوچهها و خیابانها حال و هوایی متفاوت به خود میگیرند.
بسیاری از خانوادهها به احترام سیدالشهدا(ع) مراسم عروسی و جشنهای خود را به بعد از ماههای محرم و صفر موکول میکنند و حتی بر شیشه خودروهای خود جملات و شعارهای عاشورایی مینویسند تا ارادتشان را به مکتب امام حسین(ع) نشان دهند.
در مناطق عشایری استان، محرم جلوهای خاص و متفاوت دارد و هنوز هم در بسیاری از سیاهچادرها، رسم دیرینه نصب چراغ نفتی بر فراز چادرها حفظ شده است؛ چراغی که در شبهای محرم روشن میشود و از دور، نشانه برپایی مجلس عزای حسینی است و رهگذران و عشایر با دیدن نور این چراغ میدانند که در آن سیاهچادر، نام حسین(ع) بر زبانها جاری است و سفره محبت اهلبیت(ع) گسترده شده است.
این سنت که نسل به نسل منتقل شده، همچنان یکی از زیباترین جلوههای ارادت عشایر زاگرسنشین به نهضت عاشورا به شمار میرود.
با آغاز دهه نخست محرم، مجالس روضهخوانی و عزاداری در خانهها، محلهها و طایفهها رونق میگیرد و در بسیاری از مناطق استان، خانوادهها درهای خانه خود را به روی عزاداران میگشایند و با برپایی مجالس خانگی، فضایی صمیمی برای ذکر مصیبت و تبیین فرهنگ عاشورا فراهم میکنند.
این مجالس که گاه قدمتی چند ده ساله دارند، تنها محل عزاداری نیستند؛ بلکه به مدرسهای برای انتقال ارزشهای دینی، فرهنگ ایثار، وفاداری و مقاومت به نسلهای جدید تبدیل شدهاند و پیوندهای اجتماعی و خویشاوندی را نیز استحکام میبخشند.
نوحهخوانی محلی یکی از شاخصترین جلوههای عزاداری در کهگیلویه و بویراحمد است که نوحهخوانان با بهرهگیری از نغمهها و گویشهای بومی، روایت کربلا را با زبان دل برای مردم بازگو میکنند؛ نوحههایی که از دل فرهنگ محلی برخاستهاند و با سوز و حزن خاص خود، شنونده را به صحرای کربلا میبرند.
در کنار این نوحهها، شروهخوانی نیز جایگاه ویژهای دارد؛ هنری که در آن زنان و مردان با صدایی اندوهگین و آهنگی جانسوز، مصائب اهلبیت(ع) و رنجهای کاروان اسیران را روایت میکنند و شروهخوانی در شبهای محرم، بهویژه در مناطق روستایی و عشایری، فضایی آکنده از حزن و معنویت ایجاد میکند و بسیاری از عزاداران را تحت تأثیر قرار میدهد.
در میان آیینهای محلی استان، عزاداری سنتی زنان از جلوههای کمنظیر محرم به شمار میرود و این آیین بهویژه در بخش زیلایی شهرستان مارگون با شکوه خاصی برگزار میشود و زنان با نواهای محلی، مرثیهسرایی و حرکات سنتی عزاداری، صحنههایی ماندگار از عشق و ارادت به خاندان عصمت و طهارت(ع) خلق میکنند.
این مراسم که ریشه در فرهنگ و باورهای مردم منطقه دارد، هر ساله جمع زیادی از علاقهمندان را به خود جذب میکند و یکی از نمادهای هویت فرهنگی عاشورایی استان محسوب میشود.
برخی آیینهای نمادین نیز در این ایام برگزار میشود که هر کدام روایتگر بخشی از حماسه کربلا هستند و در بسیاری از مناطق، زنان حجلههایی را با پارچههای رنگی و زنگولههای محلی آماده میکنند و آن را به یاد گهواره حضرت علیاصغر(ع) میآرایند.
این حجلهها نمادی از مظلومیت طفل شیرخوار کربلا و یادآور داغی است که قرنهاست بر دل شیعیان باقی مانده است.
همچنین در برخی نقاط استان، با روشن کردن آتش و ایجاد حلقهای از عزاداران در اطراف آن، آیین نمادین دامادی حضرت قاسم(ع) برگزار میشود؛ آیینی تأثیرگذار که روایتگر جوانی است که در اوج نوجوانی، شهادت را برگزید و نام خود را در تاریخ جاودانه کرد.
پخت و توزیع نذری نیز از مهمترین جلوههای همدلی و مشارکت مردمی در ماه محرم است که از نخستین روزهای این ماه، دیگهای بزرگ آش، حلیم، شله و دیگر غذاهای نذری در مساجد، حسینیهها و خانهها برپا میشود و مردم با هر توان و بضاعتی در این سنت حسنه مشارکت میکنند.
در بسیاری از مناطق، خانوادهها نذرهای خود را با کمک همسایگان و بستگان ادا میکنند و سفرههایی از محبت و مهربانی برای عزاداران میگسترانند؛ سفرههایی که در آن، عشق به اهلبیت(ع) مهمترین غذای روح انسانهاست.
محرم در کهگیلویه و بویراحمد تنها یک مناسبت مذهبی نیست؛ فصلی از همدلی، دلدادگی و میراث فرهنگی است که در آن عشایر، روستاییان و شهرنشینان با آیینهایی ریشهدار، حماسه کربلا را بازخوانی میکنند و یاد سیدالشهدا(ع) را در کوچهها، خانهها و سیاهچادرهای خود زنده نگه میدارند.
نظر شما