به گزارش خبرگزاری شبستان از مشهد، با شروع ماه محرم و عزای آل الله، حرم مطهر رضوی نیز مهیای میزبانی از خیل عظیم زائرین عزاداری می شود که هم، از محلات و روستاهای اطراف مشهد مقدس و شهرهای مختلف خراسان رضوی و هم از اقصی نقاط کشور برای عرض تسلیت به ساحت قدسی امام هشتم(ع) و اقامه عزای حسینی راهی شهر شهادت می شوند. امسال اما مشهدی ها و خادمان بارگاه امام رضا(ع) علاوه بر آماده شدن برای محرم؛ برای مراسم تشییع پیکر مطهر رهبر شهید امت هم آماده می شوند که اجر خدمت رسانی را دوچندان می کند.
آیین اذن عزا و تعویض پوش ضریح مطهر و پرچم گنبد منور بارگاه ملکوتی حضرت علیبنموسیالرضا (ع) اولین برنامه ای آئینی است که در آستانه فرارسیدن ماه محرمالحرام با حضور خادمان آستان قدس رضوی، پیرغلامان اهلبیت (ع) و هیئات مذهبی شهر مشهد، برگزار میشود. این مراسم امروز دوشنبه ۲۵ خردادماه از ساعت ۱۷ در صحن انقلاب اسلامی حرم مطهر رضوی برگزار خواهد شد و طی آن خادمان بارگاه رضوی با قرائت صلوات خاصه امام رضا (ع)، مرثیهسرایی و عزاداری، پرچم گنبد منور و پوشش ضریح مطهر را به رنگ مشکی تعویض میکنند؛ رنگی که به نشانه عزا و مصیبت ایام محرم و صفر بر گنبد منور رضوی و ضریح مطهر نصب میشود.
اجرای آیین سنتی «صلا» هم زمان با نخستین روز ماه محرم در حرم مطهر رضوی
آیین سنتی «صلا» که قدمتی بیش از ۳۰۰ سال دارد، امسال نیز همچون سالهای گذشته، صبح روز سهشنبه ۲۶ خردادماه ۱۴۰۵، مصادف با نخستین روز ماه محرم، پس از پایان قرائت دعای عهد و از ساعت ۷ صبح، برگزار خواهد شد.
در این آیین معنوی، نوای نوحهخوانی و صلای عزای حضرت اباعبدالله الحسین (ع) از ماذنهها و گلدستههای بارگاه ملکوتی رضوی طنینانداز میشود و خادمان و مداحان اهلبیت (ع) با قرائت اشعار و مراثی در رثای سید و سالار شهیدان (ع)، زائران مضجع شریف رضوی را به شرکت در مراسم عزاداری، دعوت میکنند. در قالب این مراسم، گروهی از خادمان رضوی با نوای «حسین یا حسین (ع)» پس از طی صحنهای حرم مطهر، بر فراز ۱۴ گلدسته حرم مطهر مستقر شده و با همخوانی ابیات جانسوز محتشم کاشانی، یاد و نام امام حسین (ع) و یاران باوفایش را، گرامی میدارند.
شایانذکر است، صلا در لغت به معنی فراخوان و دعوتکردن است و در اصطلاح به مراسمی اطلاق میشود که در صبح روز اول محرم بهمنظور اعلام آغاز ایام عزاداری حضرت اباعبدالله الحسین (ع)، توسط جمعی از خادمین حرم مطهر رضوی که عموماً مداح هستند، اجرا میشود و آغازگر ویژهبرنامههای عزاداری دهه نخست محرم، در این آستان مقدس است.
حسینیه حرم، آماده اقامه عزای هیئات کشور
در حرم مطهر رضوی در ایام محرم علاوه بر تدارک برنامه های متنوع فرهنگی و مذهبی؛ بسترسازی برای حضور و مشارکت دیگر هیئات و تشکل ها نیز برای اقامه عزا در این بارگاه ملکوتی تدارک دیده شده است. برنامه «حسینیه حرم»، از جمله برنامههایی است که در سالهای اخیر با محوریت حرم مطهر امام رضا (ع) و با حضور هیئتها، گروههای مردمی و عزاداران اقوام مختلف از استانهای مختلف کشور، برگزار میشود. این برنامه تلاش دارد بخشی از آیینها و خردهفرهنگهای عزاداری سنتی را که ریشه در فرهنگ، زبان، گویش، لباس و جغرافیای هر منطقه دارد، در فضای حرم رضوی بازنمایی و احیا کند.
حسینیه حرم تقریباً از سال ۱۳۹۹ آغاز شده و اکنون حدود پنج تا شش سال است که در حال اجراست. نخستین دوره این برنامه با حضور یک استان برگزار شد، اما امروز دامنه آن به حدود ۲۲ استان رسیده است. علاوه بر استانهای مختلف کشور، از خود خراسان رضوی نیز بهعنوان یک استان ویژه، پنج شهرستان در برنامه حضور دارند. همچنین کشورهایی مانند افغانستان، هند، پاکستان، عراق و مجموعههایی از کشورهای انگلیسیزبان در این برنامه مشارکت داشتهاند و به گفته سید مهدی سجادیزاده، مسئول این برنامه، برای امسال نیز پیگیریهایی برای حضور کشورهایی مانند سوریه و بحرین در دستور کار قرار دارد.
بخش مهمی از اجرای این برنامه نیز باتکیهبر ظرفیتهای مردمی و هیئتهای مذهبی انجام میشود و در کنار حرم مطهرمطهر رضوی، نهادهایی مانند سازمان تبلیغات اسلامی، بسیج، کانونهای خدمت رضوی، شورای هیئات مذهبی، کانون مداحان، گروههای مردمی و جهادی نیز در اجرای این برنامه همکاری دارند.
فضاسازی حرم مطهر برای میزبانی از عزاداران حسینی
با هدف فراهمسازی فضایی متناسب با ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و ارائه خدمات مطلوب به زائران، برنامههای متعددی در بخشهای مختلف حرم مطهر پیشبینی و در حال اجرا است.
محمد شبان، معاون خدمات زائرین حرم مطهر رضوی با اشاره به اقدامات حوزه فضاآرایی و کتیبهآرایی گفت: سیاهپوشی صحنها و بستهای حرم مطهر، نصب پرچمها و کتیبههای بزرگ مناسبتی به متراژ تقریبی هزار و ۹۰۸ متر مربع به مناسبت ایام محرم انجام شده است. ایوانهای تمامی بستها و صحنهای حرم مطهر رضوی سیاهپوش خواهد شد. همچنین کتیبههای مناسبتی بر روی ستونهای صحن پیامبر اعظم (ص) نصب میشود و بر روی پایه ستونهای صحنهای داخلی، پیرامونی و بستها نیز کتیبههای دیواری مناسب ایام عزاداری نصب خواهد شد.
وی افزود: نصب ۱۶ پایه کتل در صحنها، حوضها و آبنماهای حرم مطهر نیز از دیگر اقدامات پیشبینیشده در این ایام است. تمامی ریسهلامپهای نصبشده در صحنها و بستهای حرم مطهر جمعآوری شده است. همچنین ریسهلامپهای موجود در صحنهای داخلی، پیرامونی و بستها به طول تقریبی ۱۸ هزار و ۸۰ متر بازگشایی خواهد شد. LEDهای نصبشده بر روی ستونهای نوری صحن پیامبر اعظم (ص) نیز آمادهسازی شده و در شبهای ماه محرم با رنگ قرمز روشن خواهند شد. علاوه بر این، ریسهلامپهای قرمز رنگ در زیر سایبانهای صحن پیامبر اعظم (ص) نصب شده است تا فضای عزاداری متناسب با این ایام ایجاد شود.
پذیرایی از زائرین و برپایی مواکب
شبان با اشاره به برنامههای پذیرایی در این ایام اظهار کرد:بهمنظور ارائه خدمات شایسته به زائران و عزاداران حسینی، جانمایی ۱۲ موکب خدمترسان در نقاط مختلف حریم حرم مطهر پیشبینی شده است. این مواکب در محدودههایی همچون مفصل شرقی، بابالهادی (ع)، خروجی صحن غدیر، شیرازی ۳، بابالحسن (ع) و دوربرگردان طبرسی مستقر خواهند شد.
وی با اشاره به خدمات ارائهشده در این ایام عنوان کرد: این مواکب با توزیع وعدههای صبحانه، ناهار و شام، انواع نوشیدنیهای سرد و گرم و میانوعده از زائران و عزاداران حسینی بارگاه منور رضوی پذیرایی خواهند کرد.
معاون خدمات زائرین حرم مطهر رضوی همچنین از همکاری گسترده با مواکب مردمی خبر داد و گفت: چایخانههای حضرت رضا (ع) نیز با مشارکت مواکب مردمی به صورت ۲۴ ساعته به زائران خدمترسانی خواهند کرد. همچنین صحن قدس برای برگزاری مراسم «حسینیه حرم» آمادهسازی شده و برنامه پذیرایی در این مراسم و نیز در برنامه «حسینیه کودک» در مدرسه خیراتخان پیشبینی شده است.
وی افزود: در مراسم شیرخوارگان حسینی از حدود ۳۰ هزار زائر شرکتکننده با توزیع ۳۰ هزار بطری آب بستهبندی و میانوعده پذیرایی خواهد شد.
فرشآرایی ویژه مراسمهای شاخص محرم
این مقام مسئول، با اشاره به برنامههای حوزه فرشآرایی تصریح کرد: برای برگزاری آیین سنتی «اذن عزای محرم» حدود ۳ هزار و ۹۰۰ متر مربع فرشآرایی انجام میشود. همچنین برای جایگاه مراسم خطبهخوانی شب شهادت امام حسین (ع) ۳ هزار متر مربع و برای جایگاه مراسم شام غریبان یک هزار و ۳۰۰ متر مربع فرشآرایی پیشبینی شده است.
به گفته معاون خدمات زائرین حرم مطهر رضوی، نظافت مستمر فرشهای رواقها و صحنها در طول شبانهروز در دستور کار قرار دارد و علاوه بر آن، حدود ۳۰ هزار متر مربع فرش امانی نیز برای استفاده هیئات مذهبی آماده تحویل خواهد بود.
گلآرایی متناسب با حال و هوای عزای حسینی
وی در ادامه به اقدامات حوزه گلآرایی اشاره کرد و گفت: در این ایام برخی از مجموعهها و المانهای گلآرایی جمعآوری شده و کتیبههای سیاهپوشی بر روی دیوارگلها و مجموعههای گل نصب میشود. همچنین تجهیزات لازم برای گلآرایی جایگاه مراسم خطبه شب عاشورا و مراسم شام غریبان تأمین شده و پیرامون این جایگاهها با استفاده از فلاورباکسها و پایه گلدانهای فلزی گیاهآرایی خواهد شد.
شبان ادامه داد: نصب کتیبه یا پارچههای مشکی با مضمون عرض تسلیت در مجموعههای گلآرایی و نیز متناسبسازی ترکیب گلها و گیاهان با فضای عزاداری از دیگر برنامههای این حوزه است.
تمهیدات خدماتی و پشتیبانی برای تسهیل زیارت
معاون خدمات زائرین حرم مطهر رضوی به اقدامات حوزه خدمات فنی و پشتیبانی اشاره کرد و گفت: فراخوان نیروهای فوقالعاده امدادی و اورژانس در روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی. جایگزینی مبلمان نو و سالم در صحنهای مقدس و چیدمان سطلهای پشتیبان برای جمعآوری ضایعات از جمله این اقدامات است.
وی افزود: ابزار لازم برای جمعآوری شمعهای مصرفشده در شب شام غریبان نیز تأمین شده است تا با استفاده از تمام ظرفیت نیروهای خدماتی، نظافت و جمعآوری لحظهای ضایعات در طول برگزاری مراسم عزاداری انجام شود.
برنامه های فرهنگی، مذهبی و تبلیغی در حرم رضوی
همچنین در آستانه فرارسیدن ماه محرم، حرم مطهر رضوی میزبان مجموعهای از برنامههای عبادی، فرهنگی و تبلیغی در بخشهای مختلف از جمله مسجد گوهرشاد، رواق امام خمینی (ره)، رواق حضرت نجمه خاتون (س) و مسجد صدیقیها خواهد بود.
برگزاری ویژهبرنامههای مرکز تخصصی نماز در مسجد گوهرشاد از جمله برنامه های این ایام است. مرکز تخصصی نماز حرم مطهر رضوی برنامههای متنوعی را در شبستان آیتالله نهاوندی (ره) مسجد گوهرشاد برگزار میکند. این برنامهها شامل اقامه نمازهای یومیه به جماعت همراه با تمامی نوافل و مستحبات، اقامه نماز قضا، بیان معارف دینی، ویژهبرنامه «پناه»، اقامه نماز استغاثه، گفتمان نماز و سایر برنامههای آموزشی و عبادی است.
مراسم پنج شب اول ماه محرم از دوشنبه ۲۵ تا جمعه ۲۹ خردادماه ۱۴۰۵، هر شب از ساعت ۲۰ در رواق امام خمینی (ره) برگزار خواهد شد. در این مراسم، زیارت امینالله توسط امیر عارف قرائت میشود. همچنین حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین ذاکر به ایراد سخنرانی خواهد پرداخت و مهدی نیکبخت و محمدجواد جامعی نیز در بخش مرثیهسرایی و عزاداری حضور خواهند داشت.
ویژهبرنامههای تبلیغی خواهران در رواق مبارکه حضرت نجمه خاتون (س) برگزار میشود. این برنامه از ساعت ۱۰ صبح با قرائت زیارت امینالله توسط یاسر زارع آغاز شده و گفتمان دینی با حضور وجیهه قادری و وجیهه اکرمی برگزار خواهد شد. همچنین نماز جماعت ظهر و عصر در ادامه این برنامه اقامه میشود.
ویژهبرنامه «هیهات من الذله» بخش عصرگاهی این مراسم است که از ساعت ۱۷:۳۵ آغاز میشود. در این برنامه، فاطمه عمارتساز اجرای مراسم را برعهده دارد. قرائت قرآن توسط امیرحسین نبیزاده، قرائت زیارت عاشورا توسط جواد مشهدیزاده و سخنرانی زهرا حیدری از دیگر بخشهای این مراسم خواهد بود. همچنین نماز جماعت مغرب و عشاء در پایان برنامه اقامه میشود.
محفل معنوی «اشک» نیز از ساعت ۱۰:۳۰ در بابالهادی (ع)، مسجد صدیقیها برگزار میشود. این مراسم شامل قرائت زیارت عاشورا، اقامه نماز جماعت و مداحی و ذکر توسل با نوای ابراهیم احمدی است.
برنامههای تبلیغی حرم مطهر رضوی نیز در رواق امام خمینی (ره) نیز پابرجاست و در ایام محرم نیز میزبان برنامههای متنوعی خواهد بود. سخنرانی، قرائت زیارت معصومین (ع) و زیارت امینالله، مراسم مرثیهسرایی و عزاداری و قرائت دعای چهاردهم صحیفه سجادیه از جمله این برنامه هاست که روزانه در این رواق اجرا می شود.
برگزاری نشست معارفی در مسجد گوهرشاد نیز بخش دیگری از برنامههای حرم مطهر رضوی است که در آن حجتالاسلام مرتضی حمیدی از ساعت ۱۰:۳۵ در مسجد گوهرشاد به ایراد سخنرانی و بیان معارف دینی خواهد پرداخت.
نظر شما