به گزارش خبرگزاری شبستان از مشهد، مجتبی خانقیطاقی، معاون هنری ادارهکل در آیین اختتامیه سومین جشنواره ملی نگارگری و طراحی سنتی «آیات»، ضمن تشریح فلسفه پیوند میان مقوله «آب» و هنر «نگارگری» در سومین دوره از جشنواره ملی آیات، اظهار کرد: در بررسی آثار نگارگری که بخشی جداییناپذیر از هویت فرهنگی و تمدنی ما در طول تاریخ است، به وضوح درمییابیم که عنصر آب همواره نماد خیر، برکت، حیات، حضور و حرکت بوده است. این خویشاوندی عمیق میان آب و هنر نگارگری که از ارکان اصیل هنرهای تجسمی ایران محسوب میشود، متولیان فرهنگی را بر آن داشت تا با یک همافزایی استراتژیک، از ظرفیتهای سازمان آب منطقهای و شرکت آب و فاضلاب خراسان بهرهمند شده و نگاهی جامعهشناختی به موضوع تکریم آب در بستر هنر ایجاد کنند.
معاون هنری ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی در ادامه با ابراز خرسندی از این همکاری میاندستگاهی، افزود: پاسداشت و تکریم آب، یک سنت دیرینه در فرهنگ و زیستبوم مردم ایران، بهویژه در خراسان است؛ سنتی که در آن حرمت آب بهعنوان مایهی حیات، همواره مورد تأکید بوده است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشارهای هوشمندانه به شعر معروف سهراب سپهری مبنی بر اینکه «آب را گل نکنیم»، تصریح کرد: این توصیه ادبی، فراتر از یک شعار، دعوتی به یک مسئولیتپذیری همگانی است. ما نباید اجازه دهیم منابع حیاتی که در فرودست به دست درویشی میرسد، با بیتدبیری آلوده شود.
تکریم آب یک ضرورت است
خانقیطاقی با طرح انتقادی از نگاهِ صرفاً کالایی به منابع آبی، خاطرنشان کرد: متأسفانه در برخی موارد، نگاه ما به آب، نگاهی صرفاً اقتصادی و مادی شده است؛ به گونهای که برخی افراد در پروژههای ساختوساز از آب آشامیدنی تصفیهشده بهره میبرند و در پاسخ به اعتراضات نیز تنها به پرداخت هزینهی آن اکتفا میکنند. این در حالی است که تکریم آب، امروز نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتنابناپذیر است؛ فراتر از اینکه آب باشد یا نباشد، ما به عنوان بندگان خداوند در طبیعت، اجازه بیحرمتی به این مایع حیاتبخش را نداریم. همانگونه که مادربزرگهای ما با دعای «آب نگهدارتان باشد» به هنگام بدرقهی مسافران، زلالی و پاکی را برای عزیزانشان آرزو میکردند، ما نیز باید با همین نگاه زلال، پاسدار منابع خدادادی باشیم.
وی در بخش پایانی سخنان خود، به واکاوی ماهیت هنر نگارگری پرداخت و تصریح کرد: هنرمند نگارگر در آثار خود، در برابر صنع الهی حیران است و در بستر هنر قدسی، تمام تلاش خود را به کار میبندد تا «صاف، خالص و آراسته» ظاهر شود. از نگاه این هنرمند، جهان محضر خداوند است و نگارگری، تمرینی برای بندگی و مشقِ آراستگی در برابر معبود. این هنر، فارغ از دغدغههای تکنیکال و تکلفهای رایج در هنر مدرن نظیر مباحث ترکیببندی یا پرسپکتیو، مسیری بیتکلف برای رسیدن به جمال جاودان خداوند است.
خانقیطاقی در خاتمه، با تقدیر از مشارکت فعالانه دستگاههای اجرایی در برگزاری این رویداد ملی و ابلاغ سلام و سپاس مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی، ابراز امیدواری کرد که جشنواره «آیات» بتواند با تکیه بر آیات قرآن و مفاهیم متعالی، درک عمیقتری از پیوند میان هستی و هنر را در جامعه نهادینه سازد.
هنرمندان؛ معلمان غیررسمی جامعه در خط مقدم مدیریت آب
سید حسن آقایی، معاون بهرهبرداری شرکت آب و فاضلاب مشهد، نیز در این مراسم، اظهار کرد: خدمت در حوزه آب و فاضلاب، بهویژه در شرایط سخت و حساس کنونی، فرصتی ارزشمند و نعمتی الهی است. و هر روز که توفیق بیشتری برای خدمت به مردم پیدا میکنم، هنگام بازگشت به خانه آرامش بیشتری دارم.
وی با بیان اینکه خدمت به مردم، بهخصوص در حوزهای حیاتی مانند آب، مسئولیتی سنگین و در عین حال افتخارآمیز است، افزود: امیدوارم خداوند به همه ما توفیق دهد که از فرصتهای خدمتگزاری به مردم، بیش از گذشته بهره ببریم و بتوانیم در مسیر انجام وظایف خود، سربلند باشیم.
آقایی در ابتدای سخنان خود با گرامیداشت یاد و خاطره شهدا، گفت: لازم میدانم یاد و نام شهدای بزرگوار جنگهای تحمیلی را گرامی بدارم و امیدوارم به برکت خون شهدا و همراهی مردم، آیندهای همراه با عزت، اقتدار و آرامش برای کشور رقم بخورد.
معاون بهرهبرداری شرکت آب و فاضلاب مشهد در ادامه با اشاره به وضعیت منابع آبی این شهر، تصریح کرد: اگر بخواهم تصویری روشن از وضعیت آب مشهد ارائه کنم، باید بگویم که ذخایر آب سدهای ما به حدود پنج درصد حجم رسیده است. شاید بیان درصد برای برخی افراد ملموس نباشد، اما برای شما هنرمندان که علاوه بر دانش و درک عددی، قدرت تجسم و خلاقیت بالایی دارید، مفهوم پنج درصد بسیار قابل درکتر و نگرانکنندهتر است.
وی با تأکید بر اینکه آب نعمتی محدود، ارزشمند و الهی است، ادامه داد: خداوند در قرآن کریم میفرماید که آب را به اندازه نازل کرده است. این موضوع نشان میدهد که آب، نعمتی بیحساب و بیپایان نیست و انسانها باید در استفاده از آن نهایت دقت و مسئولیتپذیری را داشته باشند. البته خداوند آب را از ما نمیگیرد، اما این ما هستیم که باید با استفاده درست، مدیریت مناسب و رعایت الگوی مصرف، از این نعمت بزرگ صیانت کنیم.
آقایی با اشاره به اقدامات فنی و مدیریتی انجامشده در شرکت آبفا مشهد بیان کرد: همکاران بنده در مجموعه آبفا با بهرهگیری از دانش فنی، تجربه عملیاتی، فناوریهای نوین، سامانههای توزیع و مدیریت شبکه، تمام تلاش خود را به کار گرفتهاند تا در سختترین شرایط نیز خدمترسانی به مردم، زائران و مجاوران حضرت رضا(ع) استمرار داشته باشد. ما خود را سربازان خدمت به مردم میدانیم و موظفیم وظیفه خود را در این مسیر بهصورت کامل انجام دهیم.
نقش هنر در مدیریت مصرف
وی در بخش دیگری از سخنان خود، نقش هنرمندان را در مدیریت مصرف آب بسیار مهم و اثرگذار دانست و گفت: بخشی از مسئولیت عبور از شرایط تنش آبی، به زبان زیبا، خلاقانه و اثرگذار شما هنرمندان بازمیگردد. ممکن است چندین مصاحبه تلویزیونی، گزارش خبری یا پیام در فضای مجازی تولید شود، اما اثرگذاری آنها به اندازه یک اثر هنری خلاقانه و عمیق نباشد.
معاون بهرهبرداری شرکت آبفا مشهد افزود: مخاطبان موضوع آب از طیفهای مختلف جامعه هستند و هنر این توان را دارد که با زبان غیرمستقیم، عمیق و اثرگذار، با همه گروههای اجتماعی ارتباط برقرار کند. هنرمند وقتی میخواهد اثری خلق کند، به ژرفای وجود خود رجوع میکند، از توان ذاتی و خلاقیتی که خداوند در وجود او قرار داده بهره میگیرد و با پرورش آن، اثری ماندگار و اثرگذار میآفریند.
آقایی با اشاره به جایگاه خلاقیت در کار هنرمندان خاطرنشان کرد: خداوند خالق است و بخشی از صفات الهی در قالب خلاقیت در وجود انسانها جلوه پیدا میکند. هنرمندان نیز با خلق آثار هنری، میتوانند مفاهیمی بزرگ و حیاتی مانند ارزش آب، بحران کمآبی، ضرورت مصرف درست و مسئولیت اجتماعی را برای مردم ملموس و قابل فهم کنند.
وی در ادامه از تلاشهای روابط عمومی شرکت آبفا مشهد نیز قدردانی کرد و گفت: از همکاران پرتلاش روابط عمومی، بهویژه مدیر روابط عمومی شرکت که با وجود بیادعایی، همواره با جدیت پیگیر برنامهها هستند، تشکر میکنم. گاهی تصور میکنیم برنامههایی مانند بازدید دانشآموزان یا فعالیتهای فرهنگی شاید در اولویت نباشد، اما وقتی دقیقتر نگاه میکنیم، میبینیم همین فعالیتها در کنار اقدامات فنی و اجرایی، برای فرهنگسازی و انتقال پیام اهمیت فراوان دارد.
معاون بهرهبرداری آبفا مشهد با مقایسه نقش هنرمندان با معلمان، اظهار کرد: هنرمندان در واقع معلمان غیررسمی جامعه هستند. همانطور که تأثیر سخن یک معلم بر دانشآموز گاهی از سخن والدین بیشتر است، اثرگذاری هنر نیز بر افکار عمومی بسیار عمیق و غیرقابل انکار است. ممکن است من با تحصیلات تخصصی و تجربه کاری، نکتهای را برای فرزندم توضیح دهم، اما او بیشتر از معلم خود تأثیر بپذیرد. هنرمندان نیز چنین جایگاهی در جامعه دارند و میتوانند با آثار خود، نگرش مردم را نسبت به آب تغییر دهند.
وی ادامه داد: امیدوارم شما هنرمندان با خلق آثار ارزشمند در حوزه آب، ما را در عبور از شرایط تنش آبی یاری کنید. شرایطی که امروز با آن مواجه هستیم، نیازمند همراهی همه اقشار جامعه است و بدون مشارکت مردم، هیچ برنامه مدیریتی و فنی به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
آقایی در بخش دیگری از سخنان خود به تجربههای سخت سالهای اخیر در مدیریت شبکه آب مشهد اشاره کرد و گفت: در سال ۱۴۰۲ تمام تلاش خود را به کار گرفتیم تا از بروز بحران جدی در تأمین آب جلوگیری کنیم. در برخی مقاطع، مخازن آب شهر در آستانه تخلیه قرار داشت و شرایط بسیار نگرانکننده بود. در آن روزها، حتی در منزل نیز لحظهای از پیگیری وضعیت شبکه غافل نبودم و بهطور مداوم با مرکز کنترل در ارتباط بودم.
معاون بهرهبرداری آبفا مشهد با اشاره به عبور از آن شرایط دشوار گفت: پس از مدتی مشاهده کردیم که سطح مخازن به جای کاهش بیشتر، ثابت شد و سپس روند افزایشی پیدا کرد. این برای ما بسیار ارزشمند بود، زیرا اگر مخازن بهطور کامل تخلیه میشد، پیامدهای آن فقط قطع شدن آب نبود؛ بلکه مشکلات گستردهتری برای شبکه و مردم ایجاد میشد.
وی در تشریح پیامدهای افت شدید یا تخلیه مخازن آب بیان کرد: وقتی عنوان میشود نباید مخازن آب ته بکشد، موضوع فقط این نیست که آب خانهها قطع شود. این مسئله ممکن است موجب گرفتگی شیرآلات، آسیب به پکیجها، اختلال در سیستمهای گرمایشی، از کار افتادن آبگرمکنها و حتی هواگرفتگی شبکه شود. بنابراین بحران آب فقط به معنای نبود آب در شیرهای منازل نیست، بلکه میتواند مجموعهای از مشکلات فنی، بهداشتی و خدماتی را برای شهر ایجاد کند.
ضرورت آگهی بخشی مردم در مصرف بیرویه
آقایی با تأکید بر ضرورت آگاهیبخشی به مردم افزود: مردم باید بدانند که مصرف بیرویه آب تنها یک موضوع شخصی نیست و اثر آن بر کل شهر و همه شهروندان وارد میشود. گاهی وقتی با فردی مواجه میشویم که در حال شستوشوی غیرضروری با آب شرب است و به او تذکر میدهیم، پاسخ میدهد که پول آب را پرداخت میکند. اما باید گفت مسئله آب فقط قیمت قبض نیست.
وی ادامه داد: اگر از ما بپرسند قیمت آب چقدر است، پاسخ واقعی این است که قیمت آب، قیمت جان انسانهاست. آب کالایی نیست که ارزش آن تنها با مبلغ قبض سنجیده شود. آب، حیات است و نبود آن میتواند زندگی انسانها را به خطر بیندازد.
معاون بهرهبرداری شرکت آبفا مشهد با اشاره به نمونههایی از بحران آب در برخی نقاط جهان گفت: در یکی از کشورهای آسیایی، بهتازگی تعدادی از افراد به دلیل تمام شدن آب و خرابی وسیله نقلیه خود جان باختند. این نمونهها نشان میدهد که انسان ممکن است در مدت کوتاهی از تشنگی دچار مرگ شود، در حالی که معمولاً مرگ بر اثر گرسنگی در یک روز اتفاق نمیافتد. بنابراین باید قدر آب را پیش از آنکه دچار بحران غیرقابل جبران شویم، بدانیم.
وی تصریح کرد: خدا نکند شرایطی پیش بیاید که مردم مشهد با وضعیتهای سخت و بحرانی ناشی از کمبود آب مواجه شوند. وظیفه ما این است که پیش از رسیدن به نقطه بحران، موضوع را برای مردم تبیین کنیم، اهمیت آب را یادآور شویم و آنان را به مشارکت در مدیریت مصرف دعوت کنیم.
آقایی ارزش آب را دارای ابعاد مختلف دانست و گفت: ارزش آب از دو منظر قابل توجه است؛ نخست از منظر حیات انسانها و دوم از منظر جایگاه معنوی و فرهنگی آن. آب در فرهنگ اسلامی، ایرانی و دینی ما جایگاهی مقدس و ویژه دارد. بنابراین نگاه ما به آب نباید صرفاً اقتصادی یا مصرفی باشد، بلکه باید آن را نعمتی الهی، حیاتی و فرهنگی بدانیم.
وی با اشاره به ویژگیهای خاص شهر مشهد بیان کرد: مشهد شهری است که رشد و توسعه آن متناسب با مطالعات آمایش سرزمین پیش نرفته است. توسعه این شهر تا حد زیادی به دلیل جاذبه مذهبی، حضور زائران و جایگاه معنوی آن شکل گرفته است. همین ویژگی باعث شده فشار بیشتری بر منابع آب، زیرساختها و خدمات شهری وارد شود. این موضوع میتواند یکی از محورهای مهم فکری و محتوایی برای تولید آثار هنری و فرهنگی در حوزه آب باشد.
معاون بهرهبرداری شرکت آبفا مشهد خطاب به هنرمندان حاضر در برنامه گفت: شما میتوانید با آثار خود، این واقعیت را برای مردم بازگو کنید که مشهد فقط یک شهر معمولی نیست، بلکه شهری زائرپذیر، پرجمعیت، در حال توسعه و دارای نیازهای ویژه است. در چنین شهری، مصرف آب باید با دقت، حساسیت و مسئولیت بیشتری مدیریت شود.
وی اضافه کرد: آثار هنری میتوانند به مردم نشان دهند که هر قطره آب چه ارزشی دارد و چگونه رفتارهای ساده روزمره میتواند در حفظ یا هدررفت منابع آبی تأثیرگذار باشد. گاهی یک تصویر، یک اثر نمایشی، یک پوستر، یک فیلم کوتاه، یک روایت هنری یا یک کار خلاقانه میتواند اثری بگذارد که دهها سخنرانی رسمی قادر به ایجاد آن نیستند.
آقایی در پایان سخنان خود با قدردانی از حضور هنرمندان و فعالان فرهنگی گفت: از حضور تکتک شما بزرگواران سپاسگزارم. شما برای این برنامه زحمت کشیدید و وقت گذاشتید. قطعاً آن کسی که باید تلاشها را ببیند، میبیند. از همه شما تشکر میکنم و امیدوارم این مسیر فرهنگی و هنری در حوزه آب ادامه پیدا کند.
نظر شما