خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم-خانواده بهعنوان نخستین و بنیادیترین نهاد اجتماعی، همواره در اندیشه اسلامی جایگاهی محوری داشته و بهعنوان خاستگاه شکلگیری شخصیت انسان و بنیانگذار جامعه سالم شناخته میشود.
در معارف علوی، بهویژه در نهجالبلاغه، خانواده نه صرفاً یک پیوند عاطفی بلکه یک نظام تربیتی، اخلاقی و تمدنساز معرفی شده است؛ نهادی که سلامت یا انحطاط آن میتواند بهطور مستقیم بر سرنوشت جامعه اثر بگذارد.
حجتالاسلام علیرضا اسداللهی، مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه فرهنگیان خراسان جنوبی، در گفتگو با خبرنگار شبستان با تبیین جایگاه خانواده در اندیشه امیرالمؤمنین علی(ع) تأکید کرد: خانواده مهمترین و اساسیترین هسته شکلگیری یک جامعه سالم است.
وی افزود: هرگاه این نهاد به سلامت و استحکام برسد، جامعه نیز در مسیر سلامت، تعالی و رشد قرار خواهد گرفت. خانواده در نهجالبلاغه، محور اصلی تربیت انسان و زیربنای تمدن اسلامی است.
خانواده در نگاه امیرالمؤمنین(ع)؛ سنگبنای جامعه صالح
حجتالاسلام اسداللهی با اشاره به معارف بلند نهجالبلاغه اظهار داشت: امیرالمؤمنین علی(ع) در بخشهای مختلف نهجالبلاغه، از جمله نامهها، خطبهها و حکمتها، به ابعاد گوناگون خانواده پرداختهاند امیرالمؤمنین علی(ع) در بخشهای مختلف نهجالبلاغه، از جمله نامهها، خطبهها و حکمتها، به ابعاد گوناگون خانواده پرداختهاند؛ بهویژه شرح وظایف پدر، مادر و فرزندان به صورت دقیق و تفصیلی مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: در نگاه امیرالمؤمنین(ع)، هرگاه خانوادهای سالم و صالح شکل بگیرد، بیتردید جامعه نیز به سمت سلامت حرکت خواهد کرد. این نگاه بنیادین در نامه ۵۳ نهجالبلاغه، یعنی عهدنامه مالک اشتر، نیز کاملاً مشهود است؛ آنجا که حضرت در انتخاب کارگزاران حکومت اسلامی، به ویژگیهایی همچون «اهلالبیوتات الصالحه» اشاره میکنند؛ یعنی افرادی که ریشه در خانوادههای پاک و صالح دارند.
وی تأکید کرد: از منظر امیرالمؤمنین(ع)، خانواده صالح تنها یک نهاد شخصی نیست، بلکه معیار صلاحیت اجتماعی و سیاسی افراد نیز محسوب میشود و جامعهای که خانواده در آن سالم باشد، بهطور طبیعی به سمت عدالت و سلامت حرکت خواهد کرد.
تربیت؛ محور اصلی کارکرد خانواده در نهجالبلاغه
مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه فرهنگیان خراسان جنوبی، مهمترین ویژگی خانواده موفق را مسئله «تربیت» دانست و گفت: در نگاه امیرالمؤمنین(ع)، خانواده نخستین و اصلیترین بستر تربیت انسان است و هیچ نهادی جایگزین آن نمیشود.
در نگاه امیرالمؤمنین(ع)، خانواده نخستین و اصلیترین بستر تربیت انسان است و هیچ نهادی جایگزین آن نمیشود.
وی با استناد به یکی از حکمتهای نهجالبلاغه افزود: حضرت میفرمایند حق فرزند بر پدر آن است که او را نیکو تربیت کند، نام نیکو بر او بگذارد و قرآن را به او آموزش دهد. این بیان نشان میدهد که تربیت، اساس شکلگیری شخصیت انسان است و مسئولیت اصلی آن بر عهده خانواده قرار دارد.
حجت الاسلام اسداللهی ادامه داد: در بخشهای مختلف نهجالبلاغه، از جمله در توصیههای مربوط به روابط خانوادگی، به پاکدامنی، عفت و سلامت اخلاقی خانواده نیز توجه ویژه شده است؛ تا جایی که برخی از زنان پاکدامن در نگاه امیرالمؤمنین(ع) به عنوان فرشتگان الهی توصیف شدهاند و ارزش مجاهدت در راه خدا برای آنان در سایه همین پاکی معنا مییابد.
وی همچنین به بخشی از نامه ۳۱ نهجالبلاغه اشاره کرد و گفت: در این نامه، امیرالمؤمنین(ع) به امام حسن مجتبی(ع) مجموعهای از اصول تربیتی، اخلاقی، اجتماعی و معنوی را آموزش میدهند؛ از ضرورت خودسازی گرفته تا توجه به اخلاق، معنویت، تدبر در تاریخ و شناخت مسیر زندگی.
نقش پدر، مادر و فرزند در ساختار تربیتی خانواده
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه خانواده دارای ارکان مشخصی همچون پدر، مادر و فرزندان است، اظهار داشت: هر یک از این ارکان وظایف مهمی دارند که در نهجالبلاغه بهصورت دقیق تبیین شده است.
وی افزود: امیرالمؤمنین(ع) بر حقوق متقابل اعضای خانواده تأکید دارند؛ از جمله حقوق فرزند بر پدر، حقوق همسران بر یکدیگر و وظایف اخلاقی و تربیتی متقابل. امیرالمؤمنین(ع) بر حقوق متقابل اعضای خانواده تأکید دارند؛ از جمله حقوق فرزند بر پدر، حقوق همسران بر یکدیگر و وظایف اخلاقی و تربیتی متقابل. در این نگاه، خانواده یک نظام مسئولیتمحور و تربیتمحور است که در آن هیچکس بینقش نیست.
حجت الاسلام اسداللهی با اشاره به توصیههای حضرت در زمینه روابط همسران گفت: در برخی از حکمتها، بر دقت در روابط خانوادگی، حفظ حریمها و رعایت اصول اخلاقی تأکید شده و این موارد را عامل سلامت و پایداری خانواده دانستهاند.
وی افزود: در واقع، خانواده در اندیشه علوی یک نهاد صرفاً عاطفی نیست، بلکه یک ساختار دقیق تربیتی و اخلاقی است که باید در آن آموزش، هدایت و رشد معنوی بهصورت همزمان جریان داشته باشد.خانواده در اندیشه علوی یک نهاد صرفاً عاطفی نیست، بلکه یک ساختار دقیق تربیتی و اخلاقی است که باید در آن آموزش، هدایت و رشد معنوی بهصورت همزمان جریان داشته باشد.
جوان و ضرورت خودسازی پیش از تشکیل خانواده
حجتالاسلام اسداللهی در بخش دیگری از سخنان خود به جایگاه جوانان در آستانه تشکیل خانواده اشاره کرد و گفت: مهمترین مسئله برای جوان، پیش از ورود به زندگی مشترک، مسئله خودسازی است؛ موضوعی که در نامه ۳۱ نهجالبلاغه بهصورت بسیار دقیق مورد توجه قرار گرفته است.
وی تصریح کرد: امیرالمؤمنین(ع) در این نامه توصیه میکنند که انسان باید قلب خود را با یاد خدا زنده کند، به ریسمان الهی چنگ بزند و زندگی خود را بر پایه ذکر و معنویت بنا کند. همچنین تأکید میشود که قلب انسان باید پذیرای موعظه باشد تا بتواند مسیر درست زندگی را بیابد.
او ادامه داد: جوان باید یک جهانبینی روشن نسبت به دنیا، آخرت و هدف زندگی داشته باشد و برای خود یک برنامه جامع تربیتی تنظیم کند. این برنامه باید بر اساس قرآن کریم آغاز شود ؛ چراکه انس با کتاب خدا، شناخت حلال و حرام، و فهم آموزههای دینی، اساس شکلگیری شخصیت سالم است.
محبت، دینداری و عدالت؛ ستونهای پایداری خانواده در جامعه امروز
حجت الاسلام اسداللهی با اشاره به میزان تحققپذیری آموزههای نهجالبلاغه در جامعه امروز اظهار داشت: هرچه از سبک زندگی علوی و آموزههای نهجالبلاغه فاصله بگیریم، آسیبهای اجتماعی از جمله طلاق افزایش مییابدهرچه از سبک زندگی علوی و آموزههای نهجالبلاغه فاصله بگیریم، آسیبهای اجتماعی از جمله طلاق افزایش مییابد و هرچه به این آموزهها نزدیکتر شویم، ثبات و آرامش در خانواده بیشتر خواهد شد.
وی افزود: شاخصهایی همچون محبت، تقسیم مسئولیتها، گفتوگوی صمیمی، دینداری، انتخاب صحیح دوستان برای فرزندان و رعایت اخلاق در روابط خانوادگی، همگی در نهجالبلاغه مورد تأکید قرار گرفتهاند و دوری از این شاخصها زمینهساز آسیبهای جدی در جامعه است.
او با اشاره به نقش محبت در خانواده گفت: مهمترین عامل انسجام خانواده، محبت و رحمت است؛ همان چیزی که قرآن کریم نیز در قالب «مودت و رحمت» به آن اشاره کرده است. محبت پدر به فرزند، محبت مادر به فرزند و محبت متقابل میان همسران، بنیان اصلی یک خانواده سالم است.
وی ادامه داد: این محبت همانند آب برای گیاه است؛ اگر نباشد، خانواده خشک و بیروح خواهد شد. در سیره امیرالمؤمنین(ع) و حضرت زهرا(س) نیز این محبت بهوضوح دیده میشود و ثمره آن تربیت فرزندانی همچون امام حسن و امام حسین(ع) است.
حجت الاسلام اسداللهی خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم منشوری برای خانواده موفق از دل نهجالبلاغه استخراج کنیم، میتوان به اصولی همچون محبت، دینداری، عدالت، گفتوگوی صمیمی، تقوا، صبر، توجه به تفاوتهای زن و مرد، و پایبندی به ارزشهای اخلاقی اشاره کرد؛ مجموعهای که در نامه ۳۱ نهجالبلاغه بهصورت جامع و دقیق ترسیم شده است.
وی تأکید کرد: این آموزهها میتواند مبنای یک الگوی جامع برای خانواده موفق در جامعه امروز باشد؛ الگویی که هم بعد معنوی دارد، هم اخلاقی و هم اجتماعی، و در نهایت به شکلگیری جامعهای سالم و متعالی منجر خواهد شد.
نظر شما