به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، دکتر محمود پروانه، استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند، شامگاه(۲۳ خرداد) در میز دانشگاهیان و مردم با موضوع «بعثت ملی و ایران فردا» با گرامیداشت یاد شهدای گرانقدر بهویژه شهدای دفاع مقدس ۱۲ روزه و جنگ رمضان، اظهار کرد: تاریخ بشر سرشار از جنگهای بزرگ و کوچک است، اما ملتها پس از جنگها معمولاً دو مسیر متفاوت را طی کردهاند؛ برخی در مسیر افول و ضعف قرار گرفتهاند و برخی دیگر از دل بحرانها فرصت ساخته و به قدرتهای جدیدی تبدیل شدهاند.
وی با بیان اینکه تجربه اخیر ملت ایران از جنس دسته دوم است، افزود: ملت ایران تصمیم گرفته است که بماند و بر پایه پشتوانه تاریخی و تمدنی خود، از تهدیدها فرصت بسازد. در همین چارچوب، «بعثتی» در جامعه ایران شکل گرفته که رهبر شهید با درک تحولات داخلی و بینالمللی، ادبیات آن را تولید کرد و ملت ایران را به یک خیزش بزرگ ملی فراخواند.
استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند با طرح این پرسش که این بعثت چه تأثیری بر آینده ایران خواهد داشت، گفت: ایده اصلی این است که این حرکت باید به «بعثت ملی» تبدیل شود تا بتواند آیندهای بهتر برای ایران رقم بزند.
وی بعثت ملی را «فرایند بیداری، بسیج و همراستاسازی ظرفیتهای ملی برای ساختن ایرانی قویتر، متحدتر، عادلانهتر و الهامبخشتر» تعریف کرد و ادامه داد: هدف این بعثت، ساخت ایرانی قویتر در ابعاد نظامی، امنیتی، اقتصادی، اجتماعی و قدرت نرم است که بنیان همه این ابعاد نیز بر قدرت علمی و فناوری استوار خواهد بود.
پروانه با تأکید بر اینکه بعثت ملی باید به شکلگیری ایرانی عادلانهتر منجر شود، تصریح کرد: عدالت اجتماعی، کاهش شکافهای اجتماعی، عدالت اقتصادی، عدالت سیاسی و عدالت فرهنگی و هویتی از مهمترین الزامات این مسیر است. عدالت به معنای قرار گرفتن هر چیز در جای خود و واگذاری حق هر فرد به اوست.
وی با اشاره به تکثر موجود در جامعه ایران گفت: بعثت ملی همچنین به دنبال شکلگیری ایرانی همگراتر است. جامعه ایران متکثر است و همگرایی در آن باید بر پایه عناصر مشترک هویتی همچون دین، زبان، تاریخ، فرهنگ و تمدن ایرانی و همچنین منافع ملی و اهداف مشترک شکل گیرد.
استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند افزود: نتیجه نهایی این فرایند باید ساخت ایرانی الهامبخشتر باشد؛ ایرانی که بتواند به الگویی اثرگذار برای دیگر ملتها تبدیل شود و از طریق ارتقای قدرت نرم و افزایش کارآمدی، جایگاه خود را در سطح منطقهای و جهانی ارتقا دهد.
وی حفظ و ارتقای رشد علمی کشور را یکی از مهمترین پیشنیازهای تحقق ایران قوی دانست و اظهار کرد: تبدیل دانش به فناوری و ثروت، افزایش سرمایهگذاری در حوزه پژوهش، حمایت از نخبگان، جلوگیری از مهاجرتهای غیرضروری، تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت و گسترش دیپلماسی علمی از الزامات این مسیر است.
پروانه اصلاح ساختار تصمیمسازی را نیز ضروری خواند و گفت: نظام تصمیمسازی کشور باید بیش از گذشته دادهمحور، توسعهگرا و متکی بر نهاد علم و دانشگاه باشد و از ظرفیت اندیشکدهها و مراکز علمی برای سیاستگذاری بهره بگیرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت اصلاح سیاست خارجی تأکید کرد و افزود: سیاست خارجی آینده ایران باید مبتنی بر عزت ملی، کاهش هزینههای تنش، اقتصادمحوری، توسعه روابط متوازن با شرق و غرب و توجه ویژه به سیاست همسایگی باشد و هدف اصلی آن افزایش قدرت ملی باشد، نه صرفاً مدیریت بحران.
استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند بازسازی فرهنگی و هویتی را از دیگر الزامات ایران قوی برشمرد و اظهار داشت: هویت ملی ایرانیان بر سه پایه هویت ایرانی، هویت اسلامی و هویت مدنی و شهروندی استوار است. درک صحیح از حقوق شهروندی، قانونگرایی و مسئولیت اجتماعی باید تقویت شود.
وی با اشاره به اهمیت سرمایه اجتماعی خاطرنشان کرد: سرمایه اجتماعی کشور در سالهای اخیر آسیب دیده و باید احیا شود. افزایش شفافیت، پاسخگویی نهادهای عمومی، مبارزه با فساد، گسترش مشارکت شهروندان و مردممحور کردن اقتصاد از مهمترین راهکارهای تقویت سرمایه اجتماعی است.
پروانه همچنین بر ضرورت کارآمدسازی دولت تأکید کرد و گفت: چابکسازی دولت، اصلاح بروکراسی، حذف مقررات زائد، توسعه خدمات الکترونیک، استقرار شایستهسالاری و ارزیابی مستمر عملکردها از مهمترین الزامات ساخت ایران قوی است.
وی اصلاحات اقتصادی را نیز ضروری دانست و افزود: کاهش وابستگی به نفت، افزایش صادرات غیرنفتی، تقویت درآمدهای مالیاتی و ترانزیتی، توسعه اقتصاد دانشبنیان، بازسازی صنایع و ایجاد امنیت برای سرمایهگذاری باید در دستور کار قرار گیرد. همچنین کاهش فقر، کاهش شکافهای اجتماعی و تقویت طبقه متوسط از ارکان عدالت اقتصادی است.
استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند با تأکید بر اینکه بعثت ملی باید همه حوزههای زندگی را دربرگیرد، اظهار کرد: این حرکت نباید صرفاً محدود به عرصه امنیت و دفاع باشد، بلکه باید اقتصاد، سیاست، فرهنگ، هویت، اخلاق و معنویت را نیز شامل شود.
وی با بیان اینکه امروز ایران از قدرت ژئوپلیتیکی و قدرت نرم بیشتری نسبت به گذشته برخوردار است، گفت: ملت ایران در تحولات اخیر کار بزرگی انجام داده است و این امر موجب ارتقای جایگاه ایران در سطح منطقهای و بینالمللی شده است.
پروانه راه تحقق بعثت ملی را دستیابی به اجماع ملی دانست و افزود: ملت ایران باید درباره توانمندیها، ضعفها، مسائل اساسی و راههای پیشرفت کشور به درکی مشترک برسد. این اجماع ملی البته در جامعهای متکثر همچون ایران، اجماعی نسبی خواهد بود.
وی تصریح کرد: جامعه ایران دارای تنوع قومی، مذهبی، طبقاتی، علمی و فرهنگی است و این تکثر نه تنها تهدید نیست، بلکه میتواند زمینهساز اصلاح، خودارزیابی و پیشرفت باشد. بنابراین باید اجماع ملی را بر پایه پذیرش این تکثر بنا کرد.
استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند بازسازی سرمایه اجتماعی، تمرکز بر اشتراکات، اعتمادسازی سیاسی، ترمیم شکاف میان دولت و ملت و کاهش شکافهای اجتماعی و فرهنگی را از مهمترین پیششرطهای تحقق اجماع ملی برشمرد.
وی گفت: مهمترین رکن اجماع ملی، ایجاد «گفتوشنود» در جامعه است. جامعه ایران نیازمند ارتقای توان و امکان گفتوگوست؛ به گونهای که افراد هم توان بیان دیدگاههای خود را داشته باشند و هم توان شنیدن و بررسی دیدگاههای دیگران را پیدا کنند.
پروانه تأکید کرد: نهادهای آموزشی، فرهنگی و رسانهای باید زمینه شکلگیری فرهنگ گفتوشنود را فراهم کنند و حاکمیت نیز بسترهای لازم برای شنیده شدن دیدگاههای مختلف را مهیا سازد؛ زیرا بدون گفتوگو، اجماع ملی شکل نخواهد گرفت.
وی در پایان با بیان اینکه بعثت ملی یک «فرایند» است نه یک «پروژه»، اظهار کرد: بعثت ملی را نمیتوان از بالا ساخت، بلکه باید از دل جامعه بجوشد. این حرکت محصول اراده مردم، احساس نیاز ملی، اجماع ملی و گفتوشنود اجتماعی است و تنها در این صورت میتواند پایدار و کارآمد باشد.
استادیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند خاطرنشان کرد: ملت ایران در طول تاریخ بارها توانسته است از بحرانها فرصت بسازد و امروز نیز با تکیه بر ظرفیتهای تاریخی، تمدنی و فرهنگی خود میتواند ایرانی قویتر، عادلانهتر، متحدتر و الهامبخشتر بسازد.
وی گفت: جنگها روزی پایان مییابند، اما ملتهای موفق آنهایی هستند که از دل جنگ و بحران، فرصتهای بزرگ برای آینده خود خلق میکنند و به نظر میرسد ملت ایران چنین مسیری را انتخاب کرده است.
نظر شما