به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از پایگاه اطلاعرسانی دولت، حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در سیوسومین آیین نکوداشت اعضای هیات علمی نمونه کشوری با گرامیداشت یاد دانشمندان و چهرههای برجستهای که در جنگ ۱۲ روزه به شهادت رسیدند، اظهار کرد: حمله اسرائیل موجب شد دانشمندان و عزیزانی را از دست بدهیم؛ شهیدان تهرانچی، عباسی و ذوالفقاری که یاد همه آنان را گرامی میداریم.
وی افزود: متأسفانه دشمنیها ادامه پیدا کرد تا اینکه جنگ تحمیلی سوم آغاز شد و نمونهترین استاد دوران ما، رهبر عزیز، امام شهید حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای را از ما گرفت. همچنان در سوگ ایشان هستیم و آلام این فقدان سرد نشده است.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ادامه داد: در این جنگ نیز بزرگانی از رجال سیاست، اجتماع و نظامیان را از دست دادیم؛ از جمله شهید دکتر لاریجانی، استاد، مدیر و حکیم، و نیز استادان عزیز دانشگاه. یاد همه آنان را گرامی میداریم و امیدواریم خون پاک همه آنها استقلال، آبادانی، عزت و سربلندی ایران عزیز را تضمین کند که قطعاً چنین خواهد شد.
سیمایی با اشاره به فضای نشست گفت: این جلسه یکی از اجتماعات علمی است. استاد فقط در دوره تحصیل یا در اتاق کار و آزمایشگاه استاد نمیشود، بلکه باید در اجتماعات علمی نیز حضور داشته باشد.
وی در ادامه به تحولات تاریخی دانشگاهها اشاره و تصریخ کرد: دانشگاهها از زمان تأسیس تاکنون دورههای مختلفی را پشت سر گذاشتهاند و هر بار که مسئولیت جدیدی به آنها افزوده شده، برای تمایز با مأموریتهای پیشین از تعبیر «نسل دانشگاه» استفاده شده است.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با تاکید بر اینکه نخستین مأموریت دانشگاهها آموزش بوده و هست، گفت: از زمان تأسیس دانشگاه بلونیا در اواخر قرن یازدهم میلادی تا قرن نوزدهم، نهاد علم آموزشمحور بود. حاصل این دوره تربیت نیروی انسانی متخصص است؛ نیرویی که امروز نیز در بخشهای نظامی و مدنی نقشآفرینی میکند.
سیمایی اظهار کرد: اگر بخواهیم تأثیر دانشگاه را بسنجیم، کافی است یک هفته از دانشگاهیان و فارغالتحصیلان دانشگاه بخواهیم سر کار نروند تا مشخص شود کشور چه وضعیتی پیدا میکند؛ بنابراین دانشگاه نهادی مؤثر بوده و هست.
وی نسل دوم دانشگاهها را دانشگاههای پژوهشمحور دانست و گفت: با تأسیس دانشگاه برلین در سال ۱۸۱۰ و شکلگیری مدل دانشگاه پژوهشی، کارکردهای دانشگاه توسعه یافت. رشد اقتصادی بدون توسعه مرزهای دانش امکانپذیر نیست و تولید علم و حرکت بر لبه دانش از وظایف اصلی این نسل از دانشگاهها به شمار میرود.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری تصریح کرد: تا دهه ۷۰ دانشگاههای ما عمدتاً آموزشمحور بودند. هرچند پژوهشگران و محققان برجستهای در کشور حضور داشتند، اما نهاد دانشگاه مأموریت پژوهشی مستقلی نداشت. از دهه ۷۰ به بعد، با شکلگیری پژوهشکدهها و پژوهشگاهها، توسعه نشریات علمی و اصلاح آییننامههای ارتقا، پژوهش جایگاه پررنگتری پیدا کرد.
سیمایی افزود: اگر صرف منابع مالی، نیروی انسانی و ذخایر زیرزمینی برای رشد کشورها کافی بود، بسیاری از کشورهای برخوردار از منابع طبیعی باید در زمره کشورهای پیشرفته قرار میگرفتند، در حالی که چنین نیست. در مقابل، کشورهایی وجود دارند که فاقد منابع زیرزمینی هستند اما با تکیه بر اقتصاد دانشبنیان به رشد و توسعه دست یافتهاند. از این رو، رشد و توسعه نیازمند دانش و حرکت بر لبه علم است که نتیجه آن در قالب کتاب، مقاله و دیگر دستاوردهای پژوهشی نمود پیدا میکند.
آموزش باید مسئلهمحور و مهارتمحور باشد
وی در ادامه به به نسل سوم دانشگاهها اشاره و اظهار کرد: نسل سوم، دانشگاه کارآفرین، جامعهمحور و مسئولیتپذیر اجتماعی است. در این مرحله، پژوهشها باید تقاضامحور باشند و نیازهای ملی، منطقهای، محلی و بومی را در نظر بگیرند؛ زیرا پژوهشهای صرفاً انتزاعی کافی نیستند. همچنین آموزشها باید مسئلهمحور و مهارتمحور باشند و ارتباط دانشگاه و صنعت نیز بهصورت فزاینده گسترش یابد.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ادامه داد: ما در هر سه محور آموزش، پژوهش و مسئولیتپذیری اجتماعی با چالش مواجه هستیم. از این رو، هر سه این مسئولیتها بر دوش دانشگاهیان امروز قرار دارد.
سیمایی تصریح کرد: اگر امروز فردی را واقعاً بهعنوان استاد و در بالاترین مرتبه، استاد نمونه اعلام میکنیم، از جمله کسانی است که هم در آموزش موفق بوده، هم در پژوهش توفیق داشته و هم مسئولیتپذیر بوده است.
وی افزود: به همین دلیل، در شاخصهای انتخاب استاد نمونه، شاخصهای فرهنگی، اجتماعی، مدیریتی و اجرایی نیز در شمار معیارهای ارزیابی استادان قرار دارد.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با تأکید بر اهمیت کارکردهای متنوع دانشگاه و استادان اظهار کرد: به همین دلیل است که معتقدیم استادان باید بر اساس عملکرد و کارکرد خود مورد ارزیابی و توجه قرار گیرند. اگر نهاد علم در کشور همچنان از جایگاه و سرمایه اجتماعی بالایی برخوردار است، به دلیل همین کارکردهای متنوع و مسئولیتپذیری استادان است.
سیمایی با اشاره به شرایط پس از جنگ گفت: در دوره پساجنگ، مسئولیت بسیار مضاعفی در قبال جامعه و دانشجویان بر عهده داریم. اگر استادی ناامید وارد کلاس درس شود و نسبت به حال و آینده بدبین باشد، حتی اگر این موضوع را بهصراحت بیان نکند، این روحیه به دانشجو منتقل میشود و دیگر نمیتواند به او امید و انگیزه بدهد.
عبور از دوران سخت با اعتماد متقابل، همکاری و کمک به یکدیگر امکانپذیر خواهد بود
وی افزود: ما دورانی تاریخی را در پیش داریم. همانگونه که یکی از تاریخیترین دورانها را با سربلندی پشت سر گذاشتیم، اکنون نیز با دورهای دشوار مواجه هستیم. عبور از این شرایط با روحیه، انگیزه، امید، همبستگی، اعتماد متقابل، تعاون، همکاری و کمک به یکدیگر امکانپذیر خواهد بود و ایران عزیز را سربلند خواهد کرد.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری تصریح کرد: پاشیدن بذر یأس، ناامیدی و بدبینی، خیانت به تاریخ این کشور و خونهای مقدسی است که در طول تاریخ و بهویژه در یک سال اخیر برای حفظ ایران، استقلال و عظمت آن ریخته شده است. ما باید تاریخ کشور را بشناسیم و درک کنیم. اگر تاریخ پس از انقلاب و همچنین تاریخ پرافتخار و در عین حال پررنج ایران را بخوانیم، حق نداریم ناامید باشیم.
سیمایی ادامه داد: در تاریکترین دورههای تاریخی نیز بزرگانی بودند که امید آفریدند و برای حفظ عظمت و مجد ایران تلاش کردند. از این رو، ترویج ناامیدی در دانشگاه و کلاس درس گناهی نابخشودنی خواهد بود.
آموزش در عصر دیجیتال مهمتر و دشوارتر شده است
وی با اشاره به مأموریتهای دانشگاه اظهار کرد: با وجود همه تحولاتی که دانشگاه در حوزههای آموزش، پژوهش، کارآفرینی، نوآوری و مسئولیت اجتماعی تجربه کرده است، همچنان آموزش مهمترین وظیفه یک معلم به شمار میرود. این وظیفه نهتنها اهمیت خود را از دست نداده، بلکه در عصر فناوریهای نوین، دیجیتال و شتاب تحولات علمی، مهمتر و دشوارتر نیز شده است.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری افزود: امروز بیش از هر زمان دیگری به مهارتافزایی مستمر، ابتدا برای خود استادان و سپس برای پاسخگویی به نیازهای آینده جامعه نیاز داریم. این امر مستلزم آن است که همواره دانش و مهارتهای خود را بهروز کنیم تا بتوانیم دانشجویان را نیز برای آینده آماده سازیم.
سیمایی با تأکید بر ضرورت یادگیری مادامالعمر گفت: جامعه امروز نیازمند یادگیریهای جدید و مستمر است و به همین دلیل آموزش همچنان در صدر وظایف دانشگاه قرار دارد؛ البته آموزشی که بدون پژوهش امکانپذیر نیست.
وی با اشاره به تأثیر هوش مصنوعی بر آموزش اظهار کرد: با ورود هوش مصنوعی، آموزش انعطافپذیرتر، شخصیتر و سریعتر شده است. شاید موضوعی که پیش از این در ۹۰ دقیقه آموزش داده میشد، اکنون در زمانی بسیار کوتاهتر قابل آموزش باشد. این شرایط این پرسش را مطرح میکند که آیا دانشگاه با همان ساختار و نظام آموزشی گذشته میتواند به مسیر خود ادامه دهد یا خیر.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری افزود: در عصر هوش مصنوعی، وظیفه جدیدی نیز بر عهده استادان قرار گرفته و آن آموزش سواد انتقادی و تفکر نقادانه است. هوش مصنوعی دستکم در شرایط کنونی نمیتواند موجودی خلاق و متفکر تربیت کند و چهبسا روحیه تقلید و پیروی را تقویت کند. از این رو، استادان در همه رشتهها، از تاریخ و فلسفه تا مهندسی و ریاضیات، باید معلم تفکر نقاد نیز باشند تا دانشجویان بتوانند درست را از نادرست تشخیص دهند.
سیمایی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش دولت در آموزش، گفت: آموزش در برخی سطوح یک امر حاکمیتی است. در بسیاری از حوزهها بخش خصوصی میتواند ورود کند و دولت نیز نباید تصدیگری داشته باشد، اما در حوزههایی که سرمایهگذاری برای بخش خصوصی صرفه اقتصادی ندارد، دولت باید مسئولیت خود را ایفا کند.
وی افزود: آموزش نیز در مواردی از همین جنس است و به همین دلیل اصل ۳۰ قانون اساسی بر رایگان بودن آموزش تا سرحد کفایت تأکید دارد. در حوزه علوم پایه، دولت باید سرمایهگذاری و هزینه کند تا این بخش از دانش تضعیف نشود.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با تأکید بر ضرورت توسعه همکاریهای علمی بینالمللی اظهار کرد: برای ارتقای کیفیت آموزش، باید زمینه همکاریهای بینالمللی دانشگاهها فراهم شود. فرصتهای مطالعاتی که در سالهای اخیر کمرونق شدهاند باید دوباره فعال شوند و اعزام دانشجو نیز بهویژه در حوزههای مورد نیاز کشور تقویت شود.
سیمایی در پایان توسعه کلاسهای هوشمند را یک ضرورت دانست و خاطرنشان کرد: پیش از جنگ ۴۰ روزه برای اجرای این طرح برنامهریزی شده بود و در حال تأمین منابع آن بودیم. اگرچه جنگ موجب تأخیر در اجرای پروژه شد، اما از دانشگاهها میخواهم یکی از اولویتهای خود را توسعه کلاسهای هوشمند قرار دهند و برای تحقق این هدف برنامهریزی کنند.
نظر شما