به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس هر سال با فرارسیدن ماه محرم، چهره شهرها رنگ و بوی دیگری به خود میگیرد؛ پرچمهای سیاه بر سردر کوچهها و خیابانها مینشیند، صدای نوحه و مرثیه از تکایا و حسینیهها به گوش میرسد و شهر آرامآرام وارد فضایی میشود که قرنهاست با حافظه تاریخی و فرهنگی مردم گره خورده است.
اما محرم امسال برای کشور ما فرصتی برای بازخوانی مفاهیمی همچون مقاومت، ایستادگی، همبستگی و وفاداری به آرمانهایی است که ریشه در فرهنگ عاشورا دارند.
در روزهایی که جامعه تجربه ماهها التهاب و مقاومت را پشت سر گذاشته و بسیاری از مفاهیم حماسی از متن کتابها و روایتهای تاریخی به متن زندگی مردم راه یافتهاند، محرم امسال با حال و هوایی متفاوت از راه رسیده است. گویی روایت کربلا بار دیگر در آیینه رخدادهای امروز بازتاب یافته و مفاهیمی چون ایثار، پایداری و ظلمستیزی بیش از گذشته در فضای عمومی جامعه حضور پیدا کردهاند.
در چنین شرایطی، شیراز نیز خود را برای میزبانی از ماه سوگواری سیدالشهدا(ع) آماده کرده است؛ شهری که از روزهای پیش از آغاز محرم، نشانههای این آمادگی را در خیابانها، میدانها و معابر اصلی خود به نمایش گذاشته و تلاش کرده است علاوه بر فضاسازی گسترده شهری، با بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی و هنری، پیوندی عمیقتر میان نسل امروز و پیامهای عاشورا برقرار کند.
سیاهپوشی شهر در آستانه محرم
رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز با تشریح برنامههای پیشبینیشده برای ماه محرم گفت: فضاسازی شهری از روزهای پیش از آغاز این ماه آغاز شده و بخش قابل توجهی از معابر و میادین اصلی شهر با نمادها و المانهای مرتبط با محرم آراسته شدهاند.
محمدعلی چوبینی با اشاره به گستردگی این اقدامات اظهار کرد: نصب ۳۰۰ کتیبه عرضی، یکهزار و ۵۰۰ کتیبه ستونی، ۱۵ ابرکتیبه، یکهزار پرچم سامورایی، ۱۸۰ هزار متر ریسه مشکی، بیش از ۲۰۰ سازه شهری، ۸۰ استرابورد و سه هزار متر بنر در سطح شهر از جمله برنامههایی است که برای استقبال از ماه محرم اجرا شده است.
به گفته وی، هدف از این فضاسازی تنها تغییر ظاهر شهر نیست، بلکه ایجاد بستری برای حضور پررنگتر مفاهیم عاشورایی در فضای عمومی جامعه است.
از هیئتهای مردمی تا رویدادهای هنری عاشورایی
اگرچه بخش اصلی برنامههای محرم همچنان بر محور هیئتهای مذهبی و آیینهای مردمی استوار است، اما شهرداری شیراز تلاش کرده است با طراحی برنامههای فرهنگی و هنری، مخاطبان بیشتری را با پیامهای عاشورا همراه کند.
چوبینی در این زمینه گفت: برنامههای خودجوش هیئتها و دستهجات عزاداری در دهه نخست محرم محور اصلی مراسمها را تشکیل میدهد، اما برای دهههای دوم و سوم نیز مجموعهای از سوگوارهها و رویدادهای فرهنگی و هنری با رویکرد عاشورایی پیشبینی شده است.
وی معتقد است انتقال مفاهیم عاشورا به نسلهای جدید نیازمند بهرهگیری از زبانها و قالبهای تازه است؛ از همین رو استفاده از ظرفیت هنرهای نمایشی، موسیقی آیینی و سایر قالبهای هنری در دستور کار قرار گرفته است.
عاشورا؛ میراثی زنده در زندگی امروز
یکی از محورهای اصلی سخنان رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز، تأکید بر پیوند عمیق فرهنگ عاشورا با هویت اجتماعی مردم ایران بود.
او با اشاره به تأثیر تاریخی این فرهنگ بر جامعه گفت: عاشورای حسینی طی قرنها به الگویی فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده که روحیه ظلمستیزی، دفاع از حق و ایستادگی در برابر زور را به نسلهای مختلف منتقل کرده است.
چوبینی افزود: بسیاری از ارزشهایی که پیشتر در قالب روایتهای تاریخی و حماسی از آنها سخن گفته میشد، امروز در زندگی واقعی مردم تجربه شدهاند و به همین دلیل، مفاهیمی مانند مقاومت و پایداری بیش از گذشته برای جامعه ملموس شده است.
محرم در سایه تجربه مقاومت
محرم امسال در شرایطی برگزار میشود که جامعه ایرانی تجربهای متفاوت از ایستادگی و مقاومت را پشت سر گذاشته است؛ موضوعی که به گفته چوبینی، در طراحی برنامههای فرهنگی و حتی اکرانهای شهری نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وی اظهار کرد: مردم در ماههای اخیر تجربهای عینی از مقاومت داشتهاند و همین مسئله سبب شده روحیه حماسی، سلحشوری و مقابله با ظلم بیش از گذشته در جامعه نمود پیدا کند.
او با بیان اینکه «اسطورهها را یکی یکی دیدیم و افسانهها را زندگی کردیم»، تأکید کرد بسیاری از مفاهیم عاشورایی که پیشتر در روایتها شنیده میشد، امروز در میدان واقعی زندگی مردم معنا یافته است.
فرهنگ عاشورا و سرمایه اجتماعی جامعه
چوبینی یکی از مهمترین آثار فرهنگ عاشورا را تقویت سرمایه اجتماعی و انسجام عمومی دانست و گفت: مشارکت همه اقشار جامعه، از زنان و مردان گرفته تا نسلهای مختلف، در عرصههای اجتماعی و فرهنگی نشان میدهد که فرهنگ عاشورا همچنان یکی از مهمترین عناصر هویتبخش جامعه ایرانی است.
به باور وی، ایستادگی مردم در برابر فشارها و حفظ روحیه امید و مقاومت، ریشه در همین فرهنگ دارد؛ فرهنگی که مردم را به حضور در جبهه حق و انتخاب مسیر درست، حتی در دشوارترین شرایط، دعوت میکند.
روایت شهری از یک فرهنگ ماندگار
آنچه این روزها در شیراز دیده میشود، تلاشی برای بازآفرینی مفاهیمی است که قرنها در حافظه مردم زنده ماندهاند. از خیابانها و میدانهای سیاهپوش گرفته تا سوگوارههای هنری و برنامههای فرهنگی، همه قرار است یک پیام مشترک را بازگو کنند؛ اینکه فرهنگ عاشورا همچنان زنده است و در بزنگاههای تاریخی، الهامبخش صبر، همبستگی و مقاومت مردم خواهد بود.
نظر شما