به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از شورای عالی انقلاب فرهنگی، استاد خسروپناه در آغاز سخنان خود با تبریک اعیاد بهویژه عید سعید غدیر خم بهعنوان «عید ولایت»، با قدردانی از محققان، پژوهشکده باقرالعلوم(ع) و سازمان تبلیغات اسلامی که بستر تدوین این اثر ارزشمند را فراهم کردند، اظهار کرد: سازمان تبلیغات اسلامی کل فضای کاری، فکری و اجراییاش بر اساس مکتب امامین انقلاب است و از همه عزیزانی که در این مسیر زحمت کشیدهاند، سپاسگزارم.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به مطالعه بخشهایی از این کتاب، آن را اثری «نظاممند، فرایندی، برایندی، نظری، عملی، انتزاعی و انضمامی» توصیف کرد و گفت: بسیاری از کسانی که درباره مکتب امامین انقلاب صحبت میکنند، معمولاً به بحثهای صرفاً انتزاعی بسنده میکنند و از مباحث انضمامی یا نیمهانضمامی غافل میمانند؛ اما این اثر توانسته است میان این دو ساحت پیوند برقرار کند.
استاد خسروپناه افزود: در این کتاب، مفاهیم انتزاعی مانند عقلانیت، اومانیسم و سکولاریزم نیز به شکلی مطرح شده که صرفاً محض نیستند، بلکه به مباحث انضمامی نزدیک شدهاند و این از ویژگیهای مثبت اثر است.
نبرد تمدنی حق و باطل؛ نقطه آغازین درک مکتب
وی با تحسین شیوه آغازین کتاب، تصریح کرد: نویسندگان با ذوق سلیم و بینش عمیق، کتاب را با محوریت نبرد حق و باطل در سطح تمدنی آغاز کردهاند. این رویکرد باعث میشود مخاطب از همان درس اول درگیر این پرسش اساسی شود که ما در یک نبرد تمدنی قرار داریم و مسیر ما، زمینهسازی برای ظهور حضرت ولیعصر(عج) است.
استاد خسروپناه تأکید کرد: کتاب بهوضوح تصریح میکند که تنها راه زمینهسازی برای ظهور، ساخت تمدن نوین اسلامی است و تحقق این تمدن در عصر غیبت، جز از مسیر مکتب امامین انقلاب ممکن نخواهد بود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه به تحلیل درس دوم کتاب پرداخت و گفت: در شروع درس دوم، به کلیدیترین مؤلفه و رکن رکین اسلام، یعنی توحید، اشاره شده است. همه مسلمانان لاالهالاالله میگویند، اما سؤال اساسی اینجاست: چه فهمی از توحید؟ چه تفسیری از توحید؟
وی افزود: یک فهم از توحید، اسلام آمریکایی میسازد و فهم دیگر، انسان را در نبرد حق و باطل فعال و مؤثر میکند. همانگونه که در کتاب آمده، ریشه نبرد تمدنها، نبرد جهانبینیهاست و ما به توحید ناب نیاز داریم؛ توحیدی که در اسلام ناب محمدی(ص) ترسیم شده است.
استاد خسروپناه با تأکید بر اینکه توحید ناب صرفاً یک اصل اعتقادی جداگانه نیست، خاطرنشان کرد: این توحید، روحی است که در کل مکتب سریان دارد؛ توحید عرفانی-اجتماعی که امام راحل(ره) آن را از ساحت عرفان به عرصه اجتماع آورد. اگر توحید به این شکل نباشد، توحید نیست.
انسانشناسی توحیدی و فطرت؛ محور تمدنسازی
وی با اشاره به ورود کتاب به مباحث انسانشناسی توحیدی و مفهوم زیبای «فطرت توحیدی»، گفت: انسانی که میخواهد تمدنسازی کند، محور او انسان کامل، خلیفةالله، امام و ولایت است. این نگاه، زیربنای نظری تمدن نوین اسلامی را شکل میدهد.
استاد خسروپناه در بخش دیگری از سخنان خود به نقد ادعای «پایان ایدئولوژیها» پرداخت و اظهار داشت: این توهم که ایدئولوژیها تمام شدهاند، روشن است که نادرست است. هر انسانی، چه مؤمن و چه غیرمؤمن، دارای ایدئولوژی است. انسان بیایدئولوژی در دنیا وجود ندارد.
وی افزود: وقتی از ارزشهایی مانند عدالت و آزادی صحبت میکنیم، در واقع از بنیانهای زیست و آیین زیستنامه خود سخن گفتهایم. کتاب بهخوبی رابطه دین و دنیا را تبیین کرده و نشان میدهد که ایمان و ایدئولوژی، نه تنها مانع پیشرفت نیستند، بلکه زیرساخت حرکت تمدنی هستند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر نقش کتاب «مکتب امام راحل و شهید» در تبیین هندسه فکری انقلاب اسلامی، خواستار ترویج این رویکرد در نظام آموزشی، پژوهشی و اجرایی کشور شد و گفت: حل مسائل امروز ایران، تنها با بازگشت نظاممند به مکتب امامین انقلاب و فهم عمیق از توحید ناب، انسان توحیدی و تمدن نوین اسلامی ممکن خواهد بود.
تبیین نبرد ایدئولوژیک و تقابل مبانی تمدنی
استاد خسروپناه در ادامه سخنان خود با اشاره به سیر منطقی کتاب در تبیین نبرد حق و باطل، گفت: این اثر بهخوبی نشان میدهد که این نبرد صرفاً یک شعار نیست، بلکه در عرصههای عینی و انضمامی مانند عدالت، معنویت و عقلانیت، میان اسلام و غرب جریان دارد.
استاد خسروپناه با برشمردن محورهای این درس گفت: طرح بسیج مردمی، گسترش مراکز معنویت، دولت جوان حزباللهی، دانشگاه اسلامی، تحولات آموزشی، اسلامیسازی علوم انسانی و اقتصاد مقاومتی، همگی در این بخش بهصورت منسجم و عملیاتی ارائه شدهاند و نشان میدهند که مکتب امامین انقلاب، مکتبی صرفاً نظری نیست، بلکه نقشهای اجرایی برای ساختن آینده دارد.
وی سپس به مخاطبان کتاب اشاره کرد و گفت: مخاطبان این کتاب صرفاً حوزویان و انقلابیون نیستند؛ ممکن است این اثر فردا به زبانهای دیگر ترجمه شود. بنابراین باید مراقب بود که برداشت نشود مکتب امامین انقلاب صرفاً مکتبی غربستیز است. ما در گفتمان انقلاب، طیفهای مختلفی از مواجهه با غرب داریم: غربگرا، غربستیز، غربگریز و غربگزین. مکتب امامین انقلاب، مکتب غربگزینی هوشمندانه است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با طرح یک پرسش راهبردی، بحث خود را جمعبندی کرد: اگر مکتب امامین انقلاب تا این حد با مبانی تمدن لیبرال تقابل دارد، پس چرا مقام معظم رهبری با جدیت از توسعه فناوریهایی مانند نانو، بیوتکنولوژی و هوش مصنوعی که خاستگاه اولیهشان غرب است، حمایت میکنند؟
وی پاسخ این پرسش را در همین کتاب دانست و گفت: پاسخ در تمایز میان مبانی و ابزار نهفته است. مکتب امامین انقلاب با مبانی الحادی و سکولار حاکم بر علم در غرب مخالف است، نه با دستاوردهای فنی و علمی که میتواند در خدمت تعالی انسان و تمدن اسلامی قرار گیرد. این کتاب بهخوبی نشان میدهد که ما به دنبال تولید علم دینی و الگوی بومی پیشرفت هستیم، نه انزوا از جریان جهانی دانش.
حجتالاسلام خسروپناه در ادامه سخنان خود با تأکید بر دقتنظر در مفهومپردازیهای کتاب، اظهار داشت: باید توجه داشت که چالش اصلی ما، اسلام با مدرنیته است، نه صرفاً اسلام با غرب. مدرنیته پدیدهای است که امروز هم در غرب و هم در شرق مدرن جریان دارد. وقتی از غرب سخن میگوییم، منظورمان غرب فرهنگی است، نه غرب جغرافیایی.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: خود متفکران غربی نیز نقدهای گستردهای بر مدرنیته و پستمدرنیته وارد کردهاند و کتابهای بسیاری در این زمینه نوشتهاند. اگر کتاب مکتب امامین انقلاب به درستی ترجمه و ارائه شود، میتواند برای همان اندیشمندان غربی نیز جذاب باشد؛ چرا که نشان میدهد اسلام نهتنها با دستاوردهای علمی و فنی مشکلی ندارد، بلکه نقدی بنیادین به مبانی انسانشناختی و معرفتشناختی مدرنیته وارد میکند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: این کتاب میتواند بهعنوان یک منبع درسی ارزشمند در دورههای تربیت مدیر، دورههای ضمن خدمت کارگزاران نظام، و حتی دروس اختیاری دانشگاهها مورد استفاده قرار گیرد.
حجتالاسلام خسروپناه با تأکید بر دغدغه همیشگی خود در حوزه حکمرانی، گفت: ما امروز نیازمند حکمرانی مبتنی بر مکتب امامین انقلاب هستیم. حکمرانی فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، عمرانی، بینالملل و حتی حوزههای نوظهوری مانند حکمرانی هوش مصنوعی، حکمرانی کوانتوم، حکمرانی اسباببازی، حکمرانی گردشگری و غیره.
وی تصریح کرد: سؤال اینجاست: مصادیق عملیاتی این مکتب در فرآیندهای حکمرانی یعنی در سیاستگذاری، تنظیمگری، راهبری، اجرا، نظارت، ارزیابی و اثرسنجی کجا دیده میشود؟ ما در شورای عالی انقلاب فرهنگی تلاش کردهایم برای هر موضوعی که وارد دستور کار میشود، ابتدا اندیشههای مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی) را استخراج و منظومهسازی کنیم.
استاد خسروپناه با ارائه نمونههای عینی از اقدامات شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: در سه سال اخیر، ۱۴ جلد کتاب تخصصی درباره حکمرانی در مکتب امام شهید تدوین کردهایم که هر کدام بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ صفحه است. این آثار در موضوعات متنوعی مانند حکمرانی آموزش عالی، حکمرانی خانواده، آییننامه ارتقای اعضای هیئت علمی، حکمرانی هوش مصنوعی و حکمرانی فناوری کوانتوم نوشته شدهاند.
وی افزود: خوشبختانه چهار جلد از این آثار هماکنون در دفتر مقام معظم رهبری و مؤسسه نشر آثار ایشان در حال بررسی و تأیید نهایی است تا بهعنوان سند مرجع در فرآیندهای سیاستگذاری کشور مورد استفاده قرار گیرد. هدف ما این بوده که از کلیگویی فاصله بگیریم و مکتب را به دستورالعمل اجرایی تبدیل کنیم.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با طرح یک پرسش راهبردی، سخنانش را جمعبندی کرد: سؤال من از سایر شوراهای عالی کشور این است: آیا آنها نیز همین رویه استخراج اندیشههای مقام معظم رهبری و تبدیل آن به سند سیاستی را دنبال میکنند؟
خسروپناه تأکید کرد: اگر قرار باشد مکتب امامین انقلاب در کشور جریان پیدا کند، نمیتواند محدود به چند کتاب و مراسم رونمایی بماند. باید فرآیند حکمرانی در همه دستگاهها، مبتنی بر این مکتب بازطراحی شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: کتاب مکتب امام راحل و شهید یک پایان نیست، بلکه یک آغاز است. آغازی برای حرکتی نظاممند جهت تبدیل اندیشه به عمل، و عمل به تمدن.
استاد خسروپناه با تأکید بر ضرورت پیوند میان نظریه و عمل در حکمرانی، اظهار داشت: سؤال کلیدی این است: آیا در فرآیندهای حکمرانی کشور، از این مکتب بالنده، مبنایی، روشمند و اثربخش استفاده میشود؟ منظور از عبور از مبانی، نفی بنیانها نیست؛ بلکه کاربست بنیانها در عرصه عمل است.
چالشهای فلسفی علوم نوین: از کوانتوم تا هوش مصنوعی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به ضرورت مواجهه حکمت اسلامی با علوم نوین، گفت: ما امروز با چالشهای فلسفی جدی در مواجهه با فناوریهایی مانند کوانتوم، هوش مصنوعی و علوم شناختی روبهرو هستیم. مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی) با درک این ضرورت، پیشنهاد تشکیل مجمع عالی حکمت را دادند.
وی با تأکید بر شرایط لازم برای تبدیل مکتب به الگوی حکمرانی، گفت: این مکتب زمانی درست کاربست مییابد که اولاً اشراف کامل به منظومه فکری امامین انقلاب داشته باشیم، و ثانیاً روش تحقیقمان مشخص و نظاممند باشد.
خسروپناه افزود: امام شهید(مدظلهالعالی) هم روش عمل درست را تبیین کردهاند و هم غرب جدید را بهخوبی فهمیدهاند. این دو بال، به ما کمک میکند تا مکتبشناسیمان دقیقتر و عمیقتر شود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به مرحله بعدی، یعنی تبدیل مکتب به الگوی حکمرانی، تصریح کرد: وقتی میخواهید این مکتب را در حکمرانی کاربست دهید، باید مسئلهها و متعلقات آن را دقیق بشناسید: مسئله ما در آموزش چیست؟ در آموزش عالی چه چالشی داریم؟ در علم و فناوری چه گرهای وجود دارد؟ در صنایع خلاق فرهنگی چه پرسشهایی مطرح است؟
وی با توضیح مفهوم نوظهور صنایع خلاق فرهنگی گفت: امروز وقتی از صنایع خلاق فرهنگی صحبت میشود، منظور صنایع سنتی نیست؛ بلکه صحبت از حوزههایی است که با هوش مصنوعی، دادهکاوی و فناوریهای نوین گره خوردهاند. این حوزهها پرسشهای جدی فلسفی، اخلاقی و حکمرانی دارند. ما باید ابتدا این مسئلهها را بشناسیم تا بتوانیم بگوییم حکمرانی صنایع فرهنگی خلاق با پشتیبانی مکتب امامین انقلاب چه الگویی دارد. این رویکرد، کارهای ما را انضمامیتر و اثرگذارتر میکند.
استاد خسروپناه با ترسیم نقشه راه عملیاتیسازی مکتب، گفت: مسیر ما سه مرحله دارد: اول تولید اندیشه، دوم گفتمانسازی، و سوم اجراییسازی. وقتی اندیشه تولید شد، باید برای آن گفتمانسازی کنیم و آن را در فضای نخبگانی جا بیندازیم.
وی با واقعبینی نسبت به چالشهای مرحله اجرایی افزود: اگر به الگوی حکمرانی هم رسیدیم، نباید انتظار داشته باشیم که بلافاصله فرش قرمز پهن کنند و گوش به فرمان بایستند! به همان اندازه که برای شناخت مکتب امامین انقلاب تلاش کردیم، و به همان اندازه که برای استخراج الگوی حکمرانی زحمت کشیدیم، باید برای راهبری و اجراییسازی آن نیز تلاش کنیم.
نظر شما