به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، وقتی کتاب و مطالعه در چارچوب خشک و نظاممندِ «تکالیف درسی» محصور میماند، دانشآموزان به جای یافتن لذتِ کشف در کتاب، با نوعی گریزِ ناخودآگاه از آن مواجه میشوند.
در این میان، شکاف میان فضای آموزش رسمی (مدرسه) و فضاهای فرهنگیِ آزاد (کتابخانهها)، خلأیی را ایجاد کرده است که نتیجهاش اغلب، کاهش عمق سواد در نسلهای پایه است. مدرسه، بسترِ آموزشِ مهارتهاست و کتابخانه، زمینِ حاصلخیزِ تمرینِ آموختهها و کشفِ جهانهای تازه. وقتی این دو نهاد در جزایر جداگانه فعالیت کنند، حلقه توسعه خواندن ناقص میماند.
اما اخیراً در استان فارس، نشانههایی از یک تغییر پارادایم دیده میشود.امروز کتابخانههای عمومی فارس در حال گذار از کارکردهای سنتی خود و تبدیلشدن به «خانه سوم» برای نسل نوپا هستند. در تازهترین گام برای ارتقای مهارتهای پایه، نهاد کتابخانههای عمومی استان فارس و ادارهکل آموزشوپرورش، با هدفگذاری برای نیممیلیون دانشآموز ابتدایی، پیمانی مشترک برای توسعه «سواد خواندن» بستهاند.
کتابخانهها؛ فراتر از قفسههای چوبی
محمدحسین فیروزی، مدیرکل کتابخانههای عمومی فارس، در دیدار با ژیلا حیدری، معاون آموزش ابتدایی آموزشوپرورش استان، با نگاهی به نقش راهبردی کتابخانهها، آنها را پایگاههای مردمی دانست که پس از مدرسه و مسجد، بیشترین نفوذ را در جامعه دارند.
او با تأکید بر اینکه کتابخانههای مدرن، «خانه سوم» کودکان و نوجوانان هستند، تصریح کرد: «کتابخانهها امروز خود را مکمل مدرسه میدانند. ما در ۲۷۶ کتابخانه فعال استان با ۳۰۶ نقطه خدمت، از فضای سنتی فاصله گرفتهایم تا در بسیاری از شهرهای فارس، به تنها کانون فعال فرهنگی تبدیل شویم.»
ما در ۲۷۶ کتابخانه فعال استان با ۳۰۶ نقطه خدمت، از فضای سنتی فاصله گرفتهایم تا در بسیاری از شهرهای فارس، به تنها کانون فعال فرهنگی تبدیل شویم.به اعتقاد فیروزی، ظرفیت کتابداران متخصص و بخشهای ویژه کودک و نوجوان، حلقه مفقودهای است که میتواند مدرسه، اولیا و دانشآموزان را به یکدیگر پیوند دهد. او حتی پیشنهاد برگزاری جشنوارهای ویژه برای تقدیر از معلمان و کتابدارانِ پیشرو در حوزه ترویج کتابخوانی را مطرح کرد تا این مسیر، با انگیزهبخشی به مروجان اصلی سواد، تداوم یابد.
چالش «درک مطلب»؛ اولویت نخست آموزشوپرورش
در سوی دیگر این تفاهم، آموزشوپرورش فارس با نگاهی آسیبشناسانه به نظام آموزشی، انگشت روی نقطه ضعف اصلی یعنی «ضعف در درک مطلب» گذاشته است. ژیلا حیدری، معاون آموزش ابتدایی آموزشوپرورش فارس، با تأکید بر اینکه ارتقای سواد خواندن تنها یک شعار نیست، گفت: «رسالت ما در نظام آموزشی، توسعه کیفی سواد خواندن است. برای گذر از چالشهای فعلی، نیازمند همافزایی با ظرفیتهای فرهنگیِ کتابخانههای عمومی هستیم.»
تابستانِ خواندن برای نیممیلیون دانشآموز
خروجی عینی این نشست، طراحی یک پویش اجتماعی گسترده است که قرار است تابستانِ امسال را به فصلی متفاوت برای دانشآموزان ابتدایی تبدیل کند. در این طرح که با محوریت مدرسه طراحی شده، ۵۰۰ هزار دانشآموز مقطع ابتدایی استان فارس درگیر پویشی میشوند که ابزار اصلی آن «قصه و داستان» است.
این پویش که به نظر میرسد نقطه عطفی در همکاریهای بیندستگاهی فارس باشد، با هدفِ درگیر کردن بچهها با خواندن در محیطی جذاب طراحی شده تا کتاب، فارغ از یک تکلیف درسی، به عنوان ابزاری برای لذت و خلاقیت به دنیای تابستانه کودکان راه یابد.
ترکیبِ «تخصص کتابداران» و «شبکه گسترده مدارس»، نویدبخش حرکتی است که میتواند خمودگی فرهنگی در ایام تعطیلات را به شورِ خواندن بدل کند. باید دید این پویش ۵۰۰ هزار نفری، تا چه حد میتواند در ارتقای شاخصهای درک مطلب و نهادینهسازی فرهنگ مطالعه در نسل جدید فارس موفق عمل کند. آنچه مسلم است، در عصر دیجیتال، «خانه سوم» (کتابخانه) و «خانه دوم» (مدرسه) برای حفظ سواد خواندن، راهی جز دستدردست هم دادن ندارند.
نظر شما