به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از ایلام، مباهله در سال دهم هجری و در ادامه گفتوگوی پیامبر اسلام(ص) با هیئت مسیحی نجران رخ داد؛ گفتوگویی که به دلیل اختلاف در تفسیر جایگاه حضرت عیسی(ع)، به نقطهای حساس رسید. در این مرحله، آیه ۶۱ سوره آلعمران نازل شد و به پیامبر دستور داده شد برای اثبات حقیقت، نزدیکترین افراد خود را به میدان آورد و طرف مقابل نیز همین کار را انجام دهد تا داوری الهی میان دو دیدگاه صورت گیرد.
این رخداد، فراتر از یک مناظره تاریخی، نمونهای از «مدیریت اختلاف» در بالاترین سطح اعتقادی است؛ الگویی که امروز در فضای رسانهای و اجتماعی جهان نیز قابل بازخوانی است.
صبح مباهله در مدینه، صحنهای شکل گرفت که در منابع تاریخی بهعنوان یکی از مهمترین لحظات نمایش صدق پیامبر(ص) ثبت شده است. ایشان با آرامش کامل، تنها چهار نفر از نزدیکترین افراد خانواده خود را همراه آورد: امام علی(ع)، حضرت فاطمه(س)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع).
این انتخاب، پیام روشنی داشت: حقیقت در نگاه اسلام، با صداقت، پاکی و پیوند با وحی معنا پیدا میکند، نه با تعداد یا قدرت ظاهری.
در سوی مقابل، هیئت مسیحی نجران که برای یک مباحثه جدی آمده بودند، با دیدن این صحنه دچار تردید شدند. گزارشهای تاریخی نشان میدهد که آنان پیش از آغاز مباهله، به این نتیجه رسیدند که ادامه مسیر میتواند پیامدهای سنگینی داشته باشد. در نهایت، به جای ورود به مباهله، مسیر مصالحه را انتخاب کردند.
پیوند مباهله با شرایط امروز
اگر مباهله را از قاب تاریخ خارج کنیم، با یک مفهوم زنده مواجه میشویم: «مدیریت اختلاف در شرایط عدم توافق کامل».
امروز جهان با شکل جدیدی از تقابل روبهرو است؛ تقابلی که دیگر صرفاً نظامی یا سیاسی نیست، بلکه در سطح روایتها، رسانهها و افکار عمومی جریان دارد. در این فضا:
هر طرف تلاش میکند «حقیقت خود» را غالب کند
اعتماد عمومی به روایتها کاهش یافته
مرز میان استدلال، تبلیغ و تحریف کمرنگ شده است
در چنین شرایطی، مباهله یک پیام مهم دارد: رسیدن به نقطهای که طرفین اختلاف، به جای تشدید جدل، آماده داوری بر اساس معیارهای فراتر از منافع شخصی باشند.
البته در مباهله، این داوری «الهی» بود؛ اما در جهان امروز، این مفهوم میتواند در قالبهایی مانند شفافیت، اخلاق رسانهای، گفتوگوی واقعی و پذیرش سازوکارهای بیطرفانه معنا پیدا کند.
حجتالاسلام و المسلمین علی چراغیپور رئیس کانونهای فرهنگی هنری مساجد ایلام به خبرنگار ما با اشاره به ظرفیتهای امروزی مباهله میگوید: مباهله فقط یک رخداد تاریخی نیست؛ یک منطق است. منطق عبور از جدل به یقین. امروز هم اگر در فضای فکری و رسانهای به این منطق توجه شود، بسیاری از تنشها قابل مدیریت خواهد بود.
او ادامه میدهد: نکته مهم این است که پیامبر(ص) در اوج اختلاف، به جای خشونت یا تحمیل، مسیر داوری را پیشنهاد میدهد. این یعنی اعتماد به حقیقت، نه ترس از آن.
اکبر یعقوبی پژوهشگر رسانه و ارتباطات با پیوند مباهله و رسانه امروز میگوید: ما امروز در جنگ روایتها زندگی میکنیم؛ جایی که هر طرف تلاش میکند تصویر خود را غالب کند. مباهله به ما یادآوری میکند که اگر یک طرف واقعاً به حقانیت خود مطمئن باشد، از ورود به فضای بیپایان جدل نمیترسد.
او اضافه میکند: در عصر رسانه، مباهله را میتوان به عنوان نماد شفافیت و آمادگی برای سنجش حقیقت در برابر نگاه بیطرفانه تعبیر کرد.
حجتالاسلام تمرخانی رئیس حوزه علمیه خواهران به ما گفت: مباهله یک اصل مهم دارد: اعتماد به حقیقت. امروز هم اگر این اصل در روابط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی رعایت شود، بسیاری از نزاعها به جای تقابل، به گفتوگو تبدیل میشود.
او تأکید میکند: پیام مباهله برای امروز این است که حقیقت، نیازمند هیاهو نیست؛ بلکه در نهایت، خود را آشکار میکند.
مباهله در ظاهر یک رخداد تاریخی در سال دهم هجری است، اما در عمق خود یک الگوی دائمی برای مواجهه با اختلافات است. این واقعه نشان میدهد که در منطق اسلام، حقیقت در فضای آرامش، یقین و صداقت آشکار میشود، نه در هیاهوی جدل و فشار.
در جهان امروز که رقابت روایتها، افکار عمومی را تحت تأثیر قرار داده، بازخوانی مباهله میتواند یادآور این نکته باشد که راه حل اختلافات، نه حذف طرف مقابل، بلکه حرکت به سمت معیارهای شفاف، اخلاقی و قابل سنجش است.
در نهایت، مباهله همچنان یک پیام روشن دارد: اگر حقیقت وجود داشته باشد، نیازی به فریاد ندارد؛ خود، در نهایت مسیر خود را در میان هیاهوی روایتها باز خواهد کرد.
نظر شما