به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانونهای مساجد خبرگزاری شبستان، به مناسبت سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی(ره) در روز ۱۴خرداد ماه، بازخوانی «نقش مسجد» در شکلگیری، پیروزی و تداوم نهضت اسلامی، بیش از هر زمان دیگری ضروری به نظر میرسد؛ نقشی که در اندیشه امام(ره) صرفاً به کارکرد عبادی محدود نمیشد و مسجد را به «سنگر» تبدیل میکرد: سنگری برای روشنگری، سازماندهی، تربیت اجتماعی و دینی، و پیوند دادن بدنه مردم با جریان مبارزه و سپس دفاع و بازسازی. به همین مناسبت گفتگویی با حجت الاسلام محمدرضا حشمتی، مشاور رئیس ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد کشور پیرامون اهمیت مسجد از منظر امام خمینی(ره) ترتیب دادیم که در ادامه مشروح آن را می خوانیم:
حجتالاسلام محمدرضا حشمتی در گفتگو با خبرنگار گروه مسجد و کانون های مساجد خبرگزاری شبستان با اشاره به اینکه نهضت امام خمینی(ره) بر چند پایه اساسی استوار بود که مهمترین آن دین و تدین مردم بود، اظهار کرد: مخاطبان اصلی سخنرانی های امام(ره) قبل از انقلاب متدینان، روحانیت، مساجد و هیئات مذهبی بودند و انتظار داشتند این بدنه اجتماعی رسالت خود را در مبارزه با ظلم و استبداد ایفا کند.
مشاور رئیس ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد کشور افزود: البته هنگامی که سخن از مبارزه با ظلم به میان میآید، این دعوت محدود به متدینان نمیماند و اقشار مختلف جامعه، حتی ملیگراها و برخی جریانها نیز در مقاطعی به نهضت امام(ره) پیوستند. اگرچه پس از پیروزی انقلاب و تأکید امام(ره) بر چارچوب جمهوری اسلامی، برخی از این گروهها از مسیر انقلاب جدا شدند.
وی با اشاره به اهداف نهضت امام خمینی(ره) تصریح کرد: یکی از محورهای مهم، آگاهسازی مردم نسبت به حقوق خود و مقابله با ظلم بود. موضوع آزادیها نیز نقطه مشترک میان متدینان و سایر اقشار جامعه محسوب میشد و همین جامعنگری در بیان و بیانیههای امام نشان میداد که ایشان نگاهی فراگیر به جامعه داشتند.
مسجد؛ پایگاه اصلی سازماندهی انقلاب
حجت الاسلام حشمتی با تأکید بر نقش محوری مساجد در سالهای ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ با هدایت امام راحل گفت: امام(ره) برای صیانت از سلامت نهضت، اتکای اصلی را بر مساجد و حوزههای علمیه قرار دادند. مسجد به پایگاه روشنگری، سازماندهی و هدایت مبارزه تبدیل شد و همین امر زمینهساز پیروزی انقلاب اسلامی شد.
وی با اشاره به اهمیت مسجد و نقش منحصربفرد امام جماعت از نگاه امام راحل، افزود: امام خمینی(ره) در دوران مبارزات انقلابی، مسجد سلماسی قم را پایگاه خود قرار دادند و سخنرانی های مهم ایشان در مدرسه فیضیه و یا در این مسجد انجام می شد، در دوران تبعید در نجف هم در مسجد انصاری، ضمن تدریس به سخنرانی و روشنگری می پرداختند که همه نشان از نگاه ویژه ایشان به مسجد دارد که آن را مرکز مهم تربیت و تعلیم قرار داده بود.
معاون سابق فرهنگی موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) ادامه داد: پس از پیروزی انقلاب نیز مساجد تا سالهای متوالی نقش فعالی در پشتیبانی از انقلاب، ساماندهی نیروها، حمایت از رزمندگان دفاع مقدس، رسیدگی به خانواده شهدا و حتی مقابله با جریانهای نفاق ایفا کردند. کمیتههای انقلاب نیز ریشه در مساجد داشتند و روحانیت غالباً در رأس این مجموعهها قرار داشت.
به گفته وی، مساجد در آن سالها هم نقش روشنگرانه داشتند، هم نقش سازماندهی و هم نقش پشتیبانی؛ اما از اواخر دهه ۶۰ به بعد این کارکردها به تدریج کمرنگ شد و نقش پیشگامانه مسجد تا حدودی کاهش یافت.
حجت الاسلام حشمتی با اشاره به سخن معروف امام خمینی(ره) مبنی بر اینکه «مساجد سنگر هستند، این سنگرها را حفظ کنید»، خاطرنشان کرد: امام(ره) بر حضور جوانان در مسجد و رونقبخشی به این پایگاه تأکید جدی داشتند، زیرا مسجد را محل تربیت نیروهای مؤمن، آگاه و انقلابی میدانستند. در سالهای نخست انقلاب، مساجد محل برگزاری دورههای مطالعاتی آثار شهید مطهری، شهید بهشتی و دیگر شاگردان امام بود و این روند نقش مهمی در تربیت نیروهای فکری انقلاب داشت.
ضرورت بهروز شدن روحانیت و ائمه جماعات و اهتمام عملی به منویات رهبر شهید
رئیس اسبق ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی هنری مساجد کشور با بیان اینکه روحانیت و ائمه جماعات برای حفظ جایگاه پیشگامانه خود نیازمند روزآمدی علمی و رسانهای است، گفت: اگر روحانیت و امامان جماعات از تحولات علمی، رسانهای و نیازهای نسل جدید عقب بماند، طبیعی است که کارکرد اجتماعی مسجد نیز تضعیف میشود، چرا که همواره امام خمینی(ره) بر رونق مساجد تاکید داشته اند.
وی تصریح کرد: وقتی اعتقاد داریم که مسجد خانه خدا است باید با تکیه بر مبانی فکری امام خمینی(ره) که می فرمود ما خدمتگزار مردم هستیم، احترام و زمینه حضور همگان اگرچه ظاهری متفاوت داشتند را در این مرکز عبادی فراهم کنیم و مسجد را کانون همگرایی و وحدت نماییم، اگر از تفکر امام در جذب حداکثری در مسجد فاصله بگیریم و فقط زمینه حضور همفکران خودمان را فراهم نماییم، رقبای مسجد از آن پیشی می گیرند و نقش و کارکرد خانه خدا ضعیف می شود و همین موجب کمرنگ شدن حضور مردم در خانه خدا هم می شود.
وی با اشاره به اینکه رهبر شهید هم با الگو برداری از امام خمینی(ره) اهتمام به جایگاه مسجد و قرآن داشت، ابراز کرد: برای تحقق آرمانهای امام و رهبر شهید، نیازمند عزم جدی دستگاههای فرهنگی، حوزههای علمیه، سازمان تبلیغات اسلامی و سایر نهادهای مسئول هستیم.
احیای کارکرد تربیتی مسجد؛ یک ضرورت راهبردی
حجت الاسلام حشمتی در پایان تأکید کرد: تعلیم و تربیت فرآیندی زمانبر است و نیازمند صبر و برنامهریزی بلندمدت است. اگر میخواهیم میراث امام خمینی(ره) و آرمانهای شهدا را پاس بداریم، باید به احیای نقش تربیتی، روشنگرانه و سازماندهیکننده مساجد بازگردیم و نسل جدید را با معارف الهی و اندیشههای انقلاب اسلامی آشنا کنیم.
نظر شما