خبرگزاری شبستان، گروه مسجد و کانونهای مساجد، سازمان هیأت و تشکلهای دینی دستورالعمل ساماندهی و تعالیبخشی به عزاداری ایام محرم الحرام سال ۱۴۴۸ هجری قمری (۱۴۰۵ هجری شمسی) را اعلام کرد.
در مقدمه دستورالعمل ساماندهی و تعالیبخشی به عزاداری ایام محرم آمده است:
عاشورا و حماسه حسینی، نقطه کانونی هویت دینی و ملی و سرچشمه جوشان غیرت، آزادگی و انسجام اجتماعی است. در شرایط کمنظیر کنونی که جامعه نیازمند تقویت همبستگی ملی و حضور آگاهانه در صحنه است، ایام محرم فرصتی بیبدیل برای تجلی این وحدت و اقتدار مردمی فراهم میآورد. هیأت در عمل، قدرتمندترین و مؤثرترین زیست بوم رسانهای و ارتباطی کشور است که به طور مستقیم با قلب و ذهن مردم سخن میگوید.
این نهاد با در هم آمیختن «محتوا» با «هنر» و «معنویت»، پیامهایی تولید میکند که نه تنها شنیده، بلکه عمیقاً احساس و درونی میشوند و به سرعت در شبکه اجتماعیِ خانوادهمحور کشور تکثیر میگردند. در عصری که مخاطب از پیامهای رسمی و خشک گریزان است، هیأت به عنوان یک کانال ارتباطی بیواسطه و معتبر میتواند هر ایده و هدفی را به باور و مطالبه ای همگانی تبدیل کند. «اقامه» شعائر، امری فراتر از «برگزاری» صرف مراسم بوده؛ به معنای برافراشتن پرچم حقیقت در منظر عمومی و تبدیل شهر به یک نمایشگاه زنده از ارزشهای عاشورایی است.
تجمعاتِ شبانه مردم ایران که از نخستین روزها و شبهای دفاع مقدس سوم، با بعثت عمومی مردم مومن انقلابی در سراسر کشور آغاز شد، برگ برنده ایران در مقابل رژیم تروریستی امریکا و رژیم جعلی صهیونیستی بود؛ امری که دوست را به تحسین و دشمن را به حیرت واداشت؛ و به تعبیر رهبر عزیز انقلاب «این شما مردم بودید که کشور را رهبری و اقتدار آن را ضمانت کردید.» و «نباید با اعلام بناء بر مذاکرات با دشمن، تصور شود که حضور در خیابانها لازم نیست. بلکه اگر بر فرض، ضرورتاً نوبت دوره سکوت صحنه نبرد نظامی رسیده باشد، وظیفه آحاد مردمی که امکان حضور در میادین و محلات و مساجد را دارا هستند، سنگینتر از قبل بهنظر میرسد.» این بعثت مردم که توسط امام شهیدمان پیشبینی شده بود، آغازگر فصل جدید انقلاب اسلامی گردید.
تقویتِ توأمانِ تجمعات شبانه مردم و هیأتها در صحنه عزای حسینی به عنوان هدف این دستورالعمل نیز ذکر شده است: این پروتکل به منظور احیای نقش راهبردی عزاداری محرم و تقویت ارتباط هیأت با میدان تدوین گردیده و رویکرد اصلی آن، تقویتِ توأمانِ تجمعات شبانه مردم و هیأتها در صحنه عزای حسینی است. مقتضی است کلیه دستگاههای ذیربط در جهت تحقق این رویکرد گام بردارند.
(تقویت حضور مردم در خیابان) : راهبرد اصلی، تسهیل و تقویت حضور سازمانیافته، معنادار و باشکوه مردم در میادین و خیابانهای اصلی شهرها به عنوان نماد وحدت و اقتدار امت اسلامی است، (عدم غفلت از هیئات مسقف) : برنامههای عزاداری در مساجد، حسینیهها و تکایا، به عنوان هسته اولیه و کانون معرفتی و معنوی، باید با قوت حفظ و تقویت شوند. حضور خیابانی، امتداد طبیعی و نقطه اوج تجلی بیرونی هیأت است و این دو مکمل یکدیگرند، نه جایگزین.
(به رسمیت شناختن تنوع و هویتهای بومی) : هرگونه رویکرد منجر به یکسانسازی، ادغام دستوری و «صنعتیسازی» هیئات ممنوع است. تنوع سنتها، سلایق، روشها و خردهفرهنگهای محلی در عزاداری یک فرصت است و باید از تکثر هیئات و دستههای کوچک اما اصیل صیانت شود. (نقش تسهیلگری و بسترسازی نهادها) : وظیفه اصلی نهادهای حاکمیتی، «ممکنسازی» و «تسهیلگری» برای کنشگری مردمی است، نه تصدیگری و مدیریت مستقیم. دستگاهها باید موانع را از پیش پای هیأتها و میادین برداشته و بستر رشد طبیعی آنها را فراهم آورند.
به منظور تحقق اصول فوق، هیئات مختلف بر اساس ساختار و زمانبندی خود، به اتخاذ راهبردهای زیر تشویق و هدایت میشوند: بخش عمده ای از هیئات (مانند هیئات روزانه و هیئات جوانان که در ساعات پایانی شب برگزار میشوند) تداخلی با ساعات هیئات میدانی (تجمعات شبانه) ندارند لذا به شکل مرسومِ خود برگزار خواهند شد؛ تنها توصیه میگردد تا با مخاطبان خود برای حضور هماهنگ در یک میدان یا خیابان اصلی شهر قرار گذاشته، و به تقویت آن تجمع کمک کنند.
اگر ساعت هیأت شما با تجمعات تداخل دارد!
هیئاتی که تداخل با هیئات میدانی دارند به شرح زیر هستند:
هیئات سنتی حسینیه ها و مساجد: این هیئات به «مهندسی مجدد زمانبندی» برنامه خود دعوت میشوند؛ به نحوی که با زمانبندی فشرده تر و برگزاریِ مختصرترِ سخنرانی و مداحی و...، در بخش پایانی و نقطه اوج مراسم به حرکت دستهجمعی منظم در خیابانهای اطراف و حضور در نزدیکترین میدان بپردازند.
در صورت فراهم بودن زیرساختها (از لحاظ گرمایش، سرمایش، عدم مزاحمت برای همسایگان و...) مناسب است مراسم این هیئات در فضای بازِ مجاور مسجد یا حسینیه برگزار گردد.
دستههای عزاداری: از این دستهها دعوت شود تا با همان بیرق، علامت و آداب و رسوم سنتی خودشان، مسیر دستهروی را بهنحوی تعریف کنند که در تجمعات شبانه مردم نیز حضور و همراهیِ جدی داشته باشند. تلاش شود با «معماری حرکت» و تعریف «مسیرهای معنادار» (نظیر عبور از مقابل منازل شهدا یا مزار شهدای گمنام)، هم به دسته معنا دهیم. هم به احیای معنوی فضاهای شهری اقدام شود. به منظور تحقق اصول ماده یک، تجمعات مختلف بر اساس ساختار و زمانبندی خود، به اتخاذ راهبردهای زیر تشویق و هدایت میشوند:تجمعاتِ هیأتمحور: در تجمعهایی که از قبل، با محوریتِ یک هیأت خاص یا چند هیأت همسو مدیریت و برگزار میشود، خواسته شود تا در دهه اول محرم نیز مأموریت «حفظ میدان» و میدانداری را در همان مکان برعهده داشته باشند. تجمعات صحنهای (استیجمحور) بدونِ محوریت هیأت: این تجمعات ضمن حفظ و تقویت، باید رنگ و بوی محرم و عزاداری بگیرند. یعنی مدیریتِ آن با تدبیر و مدیریت «اداره تبلیغات اسلامی منطقه» در ایام ماه محرم به یک یا چند هیأت توانمندِ منطقه سپرده شود تا آن هیآت، برنامه عزاداریِ محرم خود را در آن میدان برگزار کنند. تجمعات غیرصحنهای: این تجمعات معمولاً به صرفِ پرچمگردانی و پخش صوت اختصاص دارند.
لذا این تجمعات دعوت شوند تا با پیوستن به نزدیکترین هیأت میدانی، به شکوه میادین کمک کنند. زمان همه تجمعات، از روال جاری در ماه اردیبهشت، مقداری (بین ۳۰ تا ۹۰ دقیقه) به تأخیر بیفتد تا امکانِ الحاقِ هیأتهای شامگاهی و مساجد به تجمع فراهم گردد. همچنین مدت زمان آن نیز مقداری (بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه) کاهش یابد تا ضمن مراعات حال شهروندان، هیأتهای دیروقت نیز امکان برگزاری مراسم را داشته باشند.
با توجه به پیشبینی تأثیر مثبت ایام عزای سالار شهیدان در افزایش رونق تجمعات؛ راهاندازی میادین جدید، با در نظر گرفتنِ شرایط و اقتضائات محلی و در صورتِ عدم تضعیفِ میادین قبلی، مطلوب است. با توجه به امکان وقوع حوادث و حالات مختلف در فاصله زمانی تا ایام محرم (اعم از جنگ و صلح و توقف آتش یا اغتشاشات و ...) نیاز است تا با هماهنگی بسیج و نهادهای ذیربط امنیتی اقدامات لازم تدبیر شود. با توجه به تنوع بسیار بالای انواع هیأتها و تجمعات، ممکن است برخی حالات در این دستورالعمل از قلم افتاده باشد، همچنین ممکن است اقتضای عمل در برخی از مناطق از نظر دور مانده باشد، در این حالات مقتضی است هیأتی متشکل از مدیر محترم تبلیغات اسلامی شهرستان، رئیس شورای هیأتهای مذهبی شهرستان و نماینده شورای هماهنگی تبلیغات شهرستان، با مبنا قرار دادنِ اصولِ مصرّح در ماده یک، به تدبیر و تمشیت امور بپردازند. (لازم است منویات امام جمعه محترم هر بخش، در نظر گرفته شود) برنامههای تاسوعا و عاشورا با توجه به تنوع و اقتضائاتِ بسیار گسترده در اقصینقاط کشور، قابلیت تنظیم دستورالعمل واحد ندارد.
در صورت نیاز به مداخله، تلاش شود تا با چارچوب کلی همین دستورالعمل، بهترین روش و شیوه طراحی و اعمال گردد. با توجه با اقتضائات آتی ابلاغیه های متناسب از طرف ستاد مرکز صادر خواهد شد که لازم است به شکل فوری در مورد عملیاتی شدن آن تدبیر شود.
انتظار میرود محرم پیش رو، نقطه عطفی در احیای هیأت در نقش تاریخی خود به عنوان محور انسجام اجتماعی و تجلی اقتدار معنوی جامعه باشد. از همه دستگاهها انتظار می رود با روحیه همدلی و خدمتگزاری، در راستای تحقق این هدف والا که همان اقامه عزای حقیقی برای سید و سالار شهیدان، حضرت اباعبدالله الحسین است، نهایت تلاش خود را به کار گیرند.
نظر شما