روایتی از خط مقدم پشت جبهه در مسجد جامع چالشتر؛ از خیمه‌های کودکانه تا مشق جنگ

خبرگزاری شبستان_چهارمحال‌وبختیاری: آن روزها که خورشید تموز با عطش روزه‌داران عملیات رمضان گره خورده بود، در کوچه پس‌کوچه‌های چالشتر، خانه‌ای بود که درهایش هیچ‌گاه بسته نمی‌شد. مسجد جامع چالشتر، فراتر از یک بنای خشتی و تاریخی، به «منشور مقاومت» بدل شده بود. اینجا، مکانی بود که در آن، دعای کمیل شب‌های جمعه به آموزش فشنگ‌گذاری در خشاب می‌رسید و کلاس‌های جهاد تبیین، راه را برای حضور داوطلبانه در میادین نبرد هموار می‌کرد. محراب این مسجد، دروازه‌ای بود که از آن، عطر ایثار به مشام می‌رسید و جوانانی را راهی می‌کرد که جان را در طبق اخلاص نهاده بودند.

قرارگاهی به نام «ستاد پشتیبانی جنگ رمضان»

با آغاز عملیات‌های بزرگ و نیاز مبرم به سازماندهی نیروهای مردمی، مسجد جامع چالشتر به سرعت تغییر کاربری داد و به مرکز هدایت فعالیت‌های پشتیبانی تبدیل شد.

معاون بسیج مساجد و محلات سپاه حضرت قمربنی‌هاشم(ع) استان چهارمحال‌وبختیاری در این باره روایت می‌کند: از ابتدای جنگ ما ستاد پشتیبانی جنگ رمضان با محوریت ایجاد قرارگاه مردمی جنگ رمضان رو داشتیم. این قرارگاه، نقطه ثقل تمام فعالیت‌هایی بود که از چالشتر به سمت جبهه‌ها گسیل می‌شد.

طاهری، وظیفه‌ جمع‌آوری کمک‌ها، اعزام نیرو و سازماندهی گشت‌های محله‌ای را بر عهده داشت تا امنیت داخلی و پشتیبانی خارجی جبهه‌ها به صورت هم‌زمان تأمین شود.

خیمه‌های امید در سایه‌سار مسجد

مسجد در آن دوران، تمام ابعاد زندگی مردم را پوشش می‌داد. حتی کودکان نیز از این اتمسفر حماسی بی‌نصیب نبودند. در گزارش‌های شفاهی اهالی آمده است که برای سرگرمی و آموزش بچه‌ها، خیمه‌هایی در محوطه مسجد برپا می‌شد تا آن‌ها نیز با مفاهیم ایثار آشنا شوند. برگزاری کلاس‌های فرهنگی، توزیع نذری و ایجاد فضای نشاط معنوی، از جمله اقداماتی بود که پیوند میان خانواده‌ها و مسجد را مستحکم‌تر می‌کرد.

از تبیین تا تکاپو؛ کلاس‌هایی برای بیداری

یکی از ویژگی‌های بارز فعالیت‌های این مسجد، اولویت دادن به آگاهی‌بخشی بود. «جهاد تبیین» که امروز بر آن تأکید می‌شود، در آن سال‌ها در مسجد جامع چالشتر، حسینیه شهدا و کانون‌های فرهنگی به طور مستمر اجرا می‌شد. مردم در این جلسات می‌آموختند که چرا باید ایستادگی کرد و چگونه می‌توان توطئه‌های دشمن را خنثی کرد. اما این تبیین، تنها در کلام باقی نمی‌ماند و به سرعت به «آموزش‌های دفاعی» پیوند می‌خورد.

مشق اسلحه در صحن مسجد؛ روایت یک آموزش دقیق

شاید بتوان حساس‌ترین بخش فعالیت‌های این مسجد را آموزش‌های نظامی دانست. جایی که صدای مربی آموزش نظامی در فضای معنوی مسجد می‌پیچید و جزئیات کار با سلاح را برای نیروهای داوطلب تشریح می‌کرد. در بخشی از این مستند صوتی، مربی با دقتی مثال‌زدنی نحوه پر کردن خشاب را چنین آموزش می‌دهد: «خشاب یه هلال به سمت داخل داره یه هلال به سمت بیرون، هلال به سمت داخل رو با دو تا انگشت به این صورت به سمت بالا لای این دو تا انگشت بالا… طوری که ته پوکه به سمت ته خشاب باشه.»

این کلمات، نشان‌دهنده سطح آمادگی مردمی است که خود را برای دفاع تن به تن و حضور در خطوط مقدم آماده می‌کردند. مسجد، پادگانی شده بود که در آن از اصول اولیه اسلحه‌شناسی تا فنون رزمی تدریس می‌شد.

امدادگری؛ جبهه‌ای برای نجات زندگی؛ دفاع تنها در شلیک گلوله خلاصه نمی‌شد

امام جماعت مسجد جامع چالشتر می‌گوید: مسجد جامع چالشتر همزمان به یک «آموزشگاه بزرگ امداد» نیز بدل شده است، دوره‌های فشرده‌ای برای اهالی برگزار می‌شد تا در مواقع بحرانی، بتوانند جان همنوعان خود را نجات دهند.

این امام جماعت مسجد جامع چالشتر در ادامه می‌افزاید: آموزش کمک‌های اولیه آموزش سی‌پی‌آر (احیای قلبی‌ریوی) مهارت‌های اولیه پرستاری و امداد در صحنه از جمله فعالیت‌هایی بود که با استقبال گسترده زنان و جوانان محله روبرو می‌شد.

چال شتر؛ نماد مساوات و همدلی در عصر جنگ

آنچه چالشتر را در زمان جنگ رمضان متمایز می‌کرد، روح همدلی و «مساوات» جاری در میان مردم بود.

امام جماعت مسجد جامع چالشتر در بخش دیگری از صحبت‌های خود با افتخار از مشارکت همه‌جانبه مردم یاد می‌کند: در چالشتر مثل بقیه جاها و بقیه شهرها مردم در زمان جنگ تحمیلی جنگ رمضان خیلی فعالیت بالایی داشتن، هم از جهات مساوات و همدلی و کمک به بقیه افراد و هم از جهات نظامی و گشت‌ها و اثبات‌رسی‌ها و موکب‌ها.

مردم نه تنها برای اعزام به جبهه ثبت‌نام می‌کردند، بلکه با برپایی موکب‌ها و ایستگاه‌های صلواتی و همچنین حضور در گشت‌های شبانه پایگاه‌های بسیج، امنیت و آرامش را به محله هدیه می‌دادند. «جان‌فدایی» واژه‌ای بیگانه برای اهالی چالشتر نبود؛ آن‌ها در عمل نشان دادند که برای حفظ وجب به وجب خاک وطن، از مسجد تا سنگر، راهی به کوتاهی یک نیت خالصانه است.

مسجدی که زنده است امروز که سال‌ها از آن روزهای آتش و خون می‌گذرد، بازخوانی فعالیت‌های مسجد جامع چالشتر در عملیات رمضان، یادآور این حقیقت است که «مسجد» در فرهنگ اسلامی‌ایرانی، فراتر از یک مکان برای عبادت فردی، کانون تمدن‌ساز و مرکزِ مدیریت بحران‌های اجتماعی است. خاطره‌ی آموزش‌های نظامی، کلاس‌های امداد و خیمه‌های فرهنگی این مسجد، بخشی از شناسنامه پرافتخار غرب شهرکرد است که باید برای نسل‌های آینده، به دقت روایت شود.