حجتالاسلام علیرضا نخعیپور در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان با تأکید بر اقدامات راهبردی امام محمدباقر (علیهالسلام) برای احیای هویت شیعه گفت: آنچه امام باقر (ع) پس از فاجعه کربلا و بروز اختلافات شدید عقیدتی و پراکندگی در میان مردم انجام دادند، شکلگیری محافل علمی و معرفتی بود. ایشان به تعبیری که رهبر معظم انقلاب از آن یاد کردهاند، یک «تشکیلات شیعی» و یک «سازمان قوی و همگانی» را بنا نهادند.
وی افزود: در دوران پس از شهادت امام حسین (ع)، ناخالصیهایی در فقه حقیقی اسلام و باقیماندهای از عقاید انحرافی مانند خوارج وجود داشت. امام باقر (ع) با استفاده از همه وسایل مشروع و ممکن، به حل این اختلافات و تصحیح عقاید مسلم پرداختند. ایشان با چالشهای عمیق فکری و معرفتی مواجه شدند و با تبیین و توضیح دقیق، مسیر را هموار کردند.
این کارشناس مذهبی با اشاره به شرایط سیاسی آن دوران بیان کرد: در دوره ۱۹ ساله امامت حضرت باقر (ع)، پنج خلیفه تغییر کرد. همین نوسانات و رفتوآمدهای دربار خلافت، اگرچه فضای آزادی مطلق ایجاد نکرده بود، اما به نوعی فرصتی را برای امام فراهم کرد تا بر مباحث معرفتی و حل گرههای فکری جامعه تمرکز کنند. امام از این اتفاقات بهرهبرداری کرده و خلاءهای فکری را پر کردند.
تقیه؛ ابزاری برای حفظ نیرو و سازماندهی مخفیانه
وی در ادامه به بررسی مفهوم تقیه در دیدگاه امام باقر (ع) پرداخت و خاطرنشان کرد: تقیه به معنای ترس، خالی کردن صحنه یا حذف صورت مسئله نیست بلکه یک تاکتیک حکیمانه برای حفظ موجودیت و نیروهای موجود است.
حجت الاسلام نخعیپور گفت: برخورد شدید حکومت وقت با شیعیان و تلاش برای یافتن و حذف فیزیکی مفیدترین عناصر شیعه، باعث شد تقیه به ابزاری ضروری برای سازماندهی مخفیانه تبدیل شود تا ظرفیت و منابع انسانی شیعه حفظ شود.
این استاد حوزه علمیه مشهد تأکید کرد: حفظ منابع انسانی به معنای بیکنشی نیست، بلکه به این معناست که در شرایط دشوار، فعالیتها در قالبهای خاص و با اهداف واقعی پیگیری شود. یکی از مهمترین اهداف تقیه در دوران امام باقر (ع)، چیدن مقدمه برای قیامهای آینده بود؛ چه قیامی که توسط امام صادق (ع) انجام شد و چه زمینهسازی برای ظهور امام زمان (عج). بنابراین، حفظ نیروها در آن دوران، سرمایهگذاری برای اقدام عملی در شرایط مساعدتر بود.
چرا باقرالعلوم؟
نخعیپور در بخش دیگری از صحبتهای خود به دلیل شهرت امام محمد باقر (ع) به «باقرالعلوم» اشاره کرد و گفت: این لقب اشاره به روایتی از پیامبر اکرم (ص) دارد که به جابر بن عبدالله انصاری فرمودند: «در آینده فرزند مرا به نام باقر خواهی دید که او علم را میشکافد.»
وی با نقل روایتی از شیخ صدوق افزود: علت این لقب این است که امام باقر (ع) شکافنده علوم و اسرار اجمالی علوم بودند. ایشان اسرار پنهان در علوم را آشکار میکردند تا انسانها بتوانند با بهرهمندی از این دانش، زندگی حکیمانه، عالمانه و مومنانهای داشته باشند. نیاز انسان برای زیستن و کسب مقام واقعی، در گرو برطرف شدن مجهولات است که امام باقر (ع) این نیازها را برطرف کردند.
نظر شما