به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری شبستان، چهارم خرداد، در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران به نام «روز دزفول؛ روز مقاومت و پایداری» ثبت شده است؛ روزی برای یادآوری شهری که در سالهای دفاع مقدس، زیر شدیدترین حملات موشکی، هوایی و توپخانهای قرار گرفت اما هرگز خالی نشد و تسلیم نگردید.
نامگذاریای که تنها یک یادبود تاریخی نیست، بلکه اشاره به شهری دارد که در سالهای دفاع مقدس، به نماد ایستادگی ملت ایران تبدیل شد. دزفول در روزهایی که زیر شدیدترین حملات موشکی و هوایی قرار داشت، نهتنها خالی نشد، بلکه زندگی در آن ادامه پیدا کرد و همین پایداری، یکی از عوامل مهم حفظ روحیه ملی و تداوم مقاومت در دوران جنگ تحمیلی بود.
دزفول در جنگ تحمیلی تنها یک شهر در خط مقدم نبود؛ نماد اراده مردمی بود که میان آژیر خطر، ویرانی خانهها و شهادت عزیزانشان، زندگی را ادامه دادند تا عقبه مقاومت حفظ شود. شاید به همین دلیل است که نام دزفول، بیش از هر چیز با «ایستادگی» گره خورده است؛ ایستادگیای که آثار و الگوهای آن را میتوان از دهه ۶۰ تا نبردهای امروز منطقه مشاهده کرد.
امروز، پس از گذشت دههها از آن روزها، بسیاری معتقدند الگوی مقاومت دزفول همچنان در مواجهه جمهوری اسلامی ایران با جنگهای ترکیبی، امنیتی و منطقهای قابل مشاهده است؛ الگویی که از دهه ۶۰ تا جنگهای تحمیلی دوم و سوم، بارها خود را بازتولید کرده است.
روایت شهری که زیر آتش ماند اما خالی نشد
در سالهای جنگ تحمیلی، دزفول یکی از اصلیترین اهداف ارتش بعث عراق بود. موقعیت راهبردی این شهر، نزدیکی به جبهههای عملیاتی و نقش مهم آن در پشتیبانی رزمندگان، باعث شده بود رژیم صدام تصور کند اگر دزفول سقوط روحی کند با موشکباران و حملات سنگین، مردم را وادار به ترک شهر کند، بخش مهمی از پشتیبانی جبهههای جنوب نیز از بین خواهد رفت.
موشکبارانهای پیاپی، بمباران مناطق مسکونی و حملات توپخانهای، بخشی از زندگی روزمره مردم دزفول شده بود. بسیاری از خانوادهها شبها را در پناهگاه یا زیرزمین خانهها میگذراندند، اما صبح دوباره زندگی در شهر جریان پیدا میکرد.
روایتهای شفاهی مردم دزفول، امروز بخشی از حافظه زنده دفاع مقدس است. روایت مادرانی که در میان صدای آژیر خطر، فرزندانشان را راهی جبهه میکردند؛ کودکانی که کلاس درسشان بارها ویران شد اما مدرسه تعطیل نشد؛ کسبهای که پس از هر حمله، دوباره مغازههای نیمهویران خود را باز میکردند تا شهر زنده بماند.
یکی از شهروندان قدیمی دزفول سالها بعد گفته بود: «صدای موشک برای ما ترس داشت، اما عادت هم شده بود. مردم میترسیدند، اما شهر را ترک نمیکردند. همه حس میکردند اگر دزفول خالی شود، دشمن پیروز شده است.»
در دزفول، مقاومت فقط در خط مقدم نبود؛ در کوچهها، خانهها، بیمارستانها و مدارس جریان داشت. همین حضور مردم بود که اجازه نداد هدف اصلی دشمن یعنی ایجاد رعب، فروپاشی روحیه عمومی و تخلیه شهر محقق شود. همین روحیه بود که دزفول را از یک شهر جنگزده، به نماد مقاومت ملی تبدیل کرد.
مقاومت مردمی؛ سلاحی فراتر از تجهیزات نظامی
یکی از مهمترین ویژگیهای دزفول در دوران دفاع مقدس، پیوند عمیق مردم با جبهه بود. این شهر نهفقط محل تحمل حملات دشمن، بلکه عقبهای مهم برای پشتیبانی رزمندگان محسوب میشد. مردم این شهر، همزمان هم قربانی حملات دشمن بودند و هم بخشی از جریان مقاومت.
بسیاری از عملیاتهای بزرگ و مهم دفاع مقدس، از جمله فتحالمبین و بیتالمقدس، با نقشآفرینی مردم خوزستان و دزفول همراه بود. حضور نیروهای مردمی، پشتیبانی لجستیکی، امدادرسانی و روحیهبخشی به رزمندگان، بخشی از همان سرمایه اجتماعی بود که بعدها از آن با عنوان «فرهنگ مقاومت» یاد شد.
دشمن تصور میکرد با فشار نظامی میتواند مردم را از صحنه خارج کند و میان جبهه و ملت فاصله بیندازد اما دزفول نشان داد فشار نظامی همیشه به فروپاشی اجتماعی منجر نمیشود؛ گاهی مقاومت مردم، معادلات دشمن را برهم میزند. این تجربه، بعدها به یکی از مهمترین الگوهای جمهوری اسلامی در مواجهه با تهدیدها تبدیل شد.
از دزفول دهه ۶۰ تا جنگهای تحمیلی دوم و سوم
الگوهای مقاومت دزفول را میتوان در تحولات سالهای اخیر نیز مشاهده کرد؛ چه در جنگهای ترکیبی و امنیتی، چه در نبردهای منطقهای و چه در مواجهه با فشارهای رسانهای و اقتصادی. اگرچه شکل جنگها در دهههای اخیر تغییر کرده، اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند جوهره نبردها همچنان همان است؛ نبرد برای شکستن اراده ملتها.
در جنگ تحمیلی دهه ۶۰، دشمن با موشک و بمباران به دنبال شکستن اراده مردم بود. در جنگهای جدید، اگرچه شکل تهدیدها تغییر کرده و ابزارها متنوع تر شده؛ از جنگ رسانهای و عملیات روانی گرفته تا تحریم اقتصادی، فشار امنیتی و جنگ شناختی. اما هدف همچنان مشابه است؛ ایجاد ترس، بیثباتی، فرسایش روانی و فاصله انداختن میان مردم و جبهه مقاومت.
در جنگهای تحمیلی دوم و سوم ـ که بسیاری از تحلیلگران از آن با عنوان جنگ ترکیبی، جنگ شناختی یا نبرد ارادهها یاد میکنند ـ همان مؤلفههایی که دزفول را حفظ کرد، دوباره اهمیت پیدا کرده است؛ مؤلفههایی مانند:
حفظ انسجام اجتماعی
امید و روحیه عمومی
حضور مردم در صحنه
اعتماد به توان داخلی
مقاومت در برابر فشارهای روانی و رسانهای
همانگونه که در دهه ۶۰ مردم دزفول اجازه ندادند موشکباران، شهر را از زندگی خالی کند، در نبردهای امروز نیز بسیاری از ملتها تلاش میکنند با وجود فشارهای اقتصادی، تحریمها، جنگ رسانهای و تهدیدهای امنیتی، روح مقاومت را حفظ کنند.
مقاومت؛ مهمترین سرمایه راهبردی ایران
تجربه دزفول نشان داد که پیروزی در جنگها تنها وابسته به تجهیزات و توان نظامی نیست. ملتها زمانی میتوانند در برابر فشارهای سنگین دوام بیاورند که از سرمایهای به نام «مقاومت مردمی» برخوردار باشند.
در واقع، آنچه دزفول را ماندگار کرد، فقط تحمل موشکباران نبود؛ بلکه حفظ زندگی، امید و همبستگی اجتماعی در دل بحران بود. این همان الگویی است که در سالهای اخیر نیز بارها مورد توجه قرار گرفته است؛ الگویی که میگوید اگر مردم در میدان بمانند، بسیاری از محاسبات دشمن تغییر خواهد کرد.
در بسیاری از تحولات منطقهای و امنیتی سالهای اخیر، تلاش اصلی دشمنان، فرسایش روحیه عمومی و القای ناامیدی بوده است؛ همان هدفی که در دهه ۶۰ با موشکباران شهرها دنبال میشد. اما تجربه دزفول نشان داده که اگر مردم در میدان بمانند و پیوند میان جامعه و جبهه مقاومت حفظ شود، حتی شدیدترین فشارها نیز نمیتواند یک ملت را از پا درآورد.
دزفول؛ الگویی برای نبرد ارادهها
شاید مهمترین درس دزفول این باشد که مقاومت، صرفاً یک واکنش احساسی به بحران نیست، بلکه یک راهبرد اجتماعی و تاریخی است. دزفول نشان داد که حفظ زندگی در دل بحران، خود نوعی پیروزی است.
امروز نیز در جنگهای جدید، مسئله اصلی فقط درگیری نظامی نیست؛ بلکه حفظ امید، اعتماد عمومی و ایستادگی اجتماعی اهمیت پیدا کرده است. همانگونه که مردم دزفول اجازه ندادند موشکها شهر را از زندگی خالی کند، در جنگهای امروز نیز ملتها تلاش میکنند در برابر فشارهای اقتصادی، رسانهای و امنیتی، روح مقاومت را حفظ کنند.
چرا چهارم خرداد روز مقاومت دزفول نامگذاری شد
چهارم خرداد به عنوان «روز مقاومت و پایداری ـ روز دزفول» نامگذاری شد تا ایستادگی کمنظیر مردم دزفول در دوران دفاع مقدس در حافظه تاریخی ملت ایران ماندگار شود. این نامگذاری در واقع ادای احترام به شهری است که در طول جنگ تحمیلی، یکی از اصلیترین اهداف حملات موشکی و هوایی رژیم بعث عراق بود، اما مردم آن هرگز شهر را ترک نکردند و مقاومت را ادامه دادند.
دزفول در سالهای جنگ، بارها هدف موشکباران، بمباران هوایی و حملات توپخانهای قرار گرفت. آمارها نشان میدهد این شهر دهها بار با موشکهای دوربرد هدف قرار گرفت و هزاران واحد مسکونی، مدرسه، مسجد و مرکز شهری آسیب دید. با این حال، برخلاف تصور دشمن، زندگی در دزفول متوقف نشد.
رژیم بعث عراق تصور میکرد با ایجاد رعب و وحشت، مردم شهر را تخلیه خواهند کرد و عقبه جبهههای جنوب تضعیف میشود، اما مردم دزفول با وجود شهادت عزیزانشان، ویرانی خانهها و شرایط سخت جنگی، در شهر ماندند. مدارس دایر بود، بازارها فعال بود و پشتیبانی از رزمندگان ادامه داشت. همین پایداری باعث شد دزفول به نماد مقاومت مردمی در دوران دفاع مقدس تبدیل شود.
نامگذاری چهارم خرداد به عنوان روز دزفول، در حقیقت تأکید بر این نکته است که مقاومت فقط در خط مقدم جبهه معنا ندارد؛ گاهی یک شهر با ایستادگی مردمش، به اندازه یک عملیات بزرگ نظامی در سرنوشت جنگ اثرگذار میشود.
دزفول به دلیل حجم بالای حملات، لقب «شهر موشکها» را گرفته بود، اما در حافظه ملت ایران بیشتر با عنوان «شهر مقاومت و پایداری» شناخته میشود؛ شهری که نشان داد میتوان زیر شدیدترین فشارها ایستاد و اجازه نداد دشمن به هدف اصلی خود یعنی شکستن اراده مردم برسد.
به همین دلیل، چهارم خرداد فقط یادآور یک شهر نیست؛ یادآور فرهنگ مقاومت، همبستگی مردمی و روحیهای است که در سالهای دفاع مقدس شکل گرفت و بعدها به یکی از مهمترین مؤلفههای هویت ملی ایران تبدیل شد.
دزفول؛ فقط یک شهر نیست، یک مکتب است/دزفول؛ شهری که هنوز زنده است
امروز، پس از گذشت دههها از دفاع مقدس، دزفول همچنان نماد پایداری ملت ایران است. شهری که زیر باران موشک ایستاد اما خم نشد و به جهان نشان داد مقاومت، فقط یک واکنش احساسی نیست؛ یک راهبرد تاریخی برای حفظ هویت، استقلال و عزت ملتهاست.
چهارم خرداد فقط یادآور گذشته نیست؛ یادآور یک تجربه تاریخی است که همچنان در معادلات امروز منطقه معنا دارد. دزفول ثابت کرد که ملتها میتوانند زیر فشار بمانند اما تسلیم نشوند؛ میتوانند آسیب ببینند اما هویت و اراده خود را حفظ کنند.
شاید به همین دلیل است که نام دزفول هنوز هم در ادبیات مقاومت زنده است؛ زیرا این شهر ثابت کرد که میتوان در سختترین شرایط ایستاد، امید را حفظ کرد و اجازه نداد دشمن، اراده یک ملت را در هم بشکند.
نظر شما