به گزارش خبرگزاری شبستان از استان قم، در سخنان اخیر حضرت آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، نکتهای مهم و بنیادین درباره آینده ایران اسلامی مطرح شد که بیشک شالوده هر برنامه استراتژیک برای توسعه پایدار و اقتدار ملی به شمار میآید و آن «نقش تعیینکننده جمعیت در خلق قدرت و تمدن نوین ایران اسلامی» است که نه صرفاً دغدغهای جمعیتی، بلکه نگاه کلان و راهبردی به سرنوشت ملت ایران در قرن حاضر و آینده است.
جمعیت؛ سرمایهای استراتژیک برای کشورها
اول باید این واقعیت را پذیرفت که جمعیت، یکی از مهمترین سرمایههای هر کشور به شمار میآید. سرمایه انسانی، کلید رشد و پیشرفت اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و نظامی است. هر ملتی که جمعیتی جوان، سالم و پرتلاش داشته باشد، ظرفیت بالاتری برای تولید علم، فناوری، نیروی کار ماهر و ذخیره نیروی نظامی قابل اتکا دارد.
تجارب جهانی به وضوح نشان میدهد کشورهایی که توانستهاند نرخ رشد جمعیت خود را در حد متعادل و غیرنزولی حفظ کنند، قدرتهای اقتصادی و سیاسی مهمی شدهاند یا توانستهاند سهم بیشتری در نظم نوین جهانی داشته باشند. برعکس، کاهش شدید نرخ باروری و پیر شدن جمعیت، چالشی بزرگ برای سیاستگذاران و آیندهسازان آن کشورها است.
رابطه جمعیت و اقتدار؛ بیشتر از آمار و ارقام
رهبر انقلاب به درستی بر این نکته تأکید کردند که مسئله جمعیت، صرفاً جبران خسارات گذشته یا اصلاح سیاستهای نادرست نیست، بلکه بستر اصلی برای تحقق رویاهای تمدنی است. وقتی یک ملت، جمعیتی مولد و توانمند داشته باشد، قادر است در عرصههای مختلف سیاست جهانی حضور مؤثر داشته باشد، از استقلال خود دفاع کند و بر فضای بینالملل تأثیرگذار باشد.
در شرایطی که رقابتهای ژئوپلیتیک و اقتصادی شدت گرفته، افزایش جمعیت نه فقط یک ضرورت زیستشناختی، بلکه یک راهبرد کلان است. توسعۀ اقتصادی، گسترش فناوری، توسعه فرهنگی و یا حتی ارتقای سطح امنیت ملی، همگی به ذخیره جمعیتی وابستهاند؛ ذخیرهای که در سایه فرزندآوری و رونق ساختار خانواده تأمین میشود.
تمدن نوین اسلامی؛ مظان تحقق به واسطه نیروی جوان
رهبر انقلاب به درستی آینده را به «خلق تمدن نوین ایران اسلامی» گره زدهاند. چنین ادعایی زاییده هیچ نگاه شعاری نیست؛ زیرا هر تمدنی، ابتدا به نیروی انسانی نیرومند نیاز دارد. تمدن مبتنی بر علم، اخلاق، فرهنگ و قدرت اجتماعی، بدون جوانانی با انگیزه، هنرمند، دانشمند و فداکار، محقق نخواهد شد.
ایران اسلامی که امروز به عنوان حلقه مرکزی مقاومت و ملت امید در جهان اسلام شناخته میشود، برای دستیابی به این تمدن نوین، نیازمند خلق نسلی است که بتواند سنگ بنای علمی، فرهنگی، اقتصادی و معنوی را محکمتر از گذشته تدارک ببیند و این مهم، بدون جمعیتی پویا، پرتحرک و متعهد شدنی نیست.
فعالان مردمی؛ سکانداران جهاد فرهنگی و اجتماعی
رهبر انقلاب در نامه خود به فعالان مردمی حوزه جمعیت، به عنوان کسانی که در صف مقدم این حرکت بزرگ قرار دارند؛ توجه ویژه دارند. این نگاه نشان میدهد که افزایش جمعیت فقط کار سیاستگذاران نیست، بلکه کارزار فرهنگی و اجتماعی گستردهای میطلبد که روح جامعه و اذهان عمومی را هدف قرار دهد.
ترویج فرهنگ فرزندآوری، بازسازی ارزشهای خانواده، و مقابله با فشارهای روانی و اقتصادی که جوانان را از تشکیل خانواده و فرزندآوری بازمیدارد، بخشی از این تلاشهاست. فعالان مردمی، با حضور در محلات، رسانهها، مراکز آموزشی و برنامههای فرهنگی، نقش کلیدی در مواجهه با بحران جمعیت ایفا میکنند.
نگاهی به سیاستهای گذشته و ضرورت رویکرد نوین
در نامه به این نکته اشاره شده که گاه موضوع جمعیت از منظر جبران کاستیهای سیاستهای گذشته دیده میشود. واقعیت آن است که سالها سیاستهای کاهش جمعیت در برخی کشورهای توسعهیافته غربی و بخشهایی از ایران نیز اجرا شد؛ سیاستهایی که با شعارهای اقتصادی یا کنترل جمعیت همراه بود، ولی اکنون ما را به بحران جمعیتی نزدیک کرده است.
اما مسئله فراتر از اصلاح خطاهای گذشته است. افزایش جمعیت باید به عنوان یک سیاست راهبردی، با تمرکز بر خلق فرصتها، حمایت همهجانبه از خانوادهها، ارتقای کیفیت زندگی، بهبود نظام آموزشی و فراهم کردن بستر مناسب اقتصادی و فرهنگی دنبال شود. این اقدام نه یک بار مالی بلکه سرمایهگذاری عمیق در آینده کشور است.
چالشها و فرصتها
بیشک مسیر افزایش جمعیت ساده نیست. در عصر فناوری و تغییرات اجتماعی سریع، سبک زندگی غربی و فردگرایی فزاینده، بسیاری را از سنتهای خانوادگی دور کرده است. اما این یک تهدید نیست، بلکه فرصت بزرگی برای تحولات فرهنگی و بازسازی باورهاست.
ایران، با داشتن سابقه فرهنگی و تاریخی عمیق در مقوله خانواده و تربیت نسل، ظرفیت منحصر به فردی برای بازگشت به ارزشهای ریشهدار خود دارد. برنامهریزی هوشمندانه و حمایت مستمر میتواند این ظرفیتها را به فعلیت برساند.
بنا بر این؛ افزایش جمعیت، نه صرفاً یک «موضوع جمعیتی»، که زیربنای «قدرت ملی» و «تمدنسازی» است. رهبر معظم انقلاب بهدرستی این نکته را برجسته کردند که تحقق اهداف بلندمدت انقلاب جز با برخورداری از جمعیتی مولد، جوان و متعهد ممکن نیست. ترویج فرهنگ فرزندآوری، حمایت مؤثر از خانوادهها و جلب مشارکت فعالان مردمی، سه ضلع مثلثی هستند که ایرانی قوی، اثرگذار و تمدنساز را رقم خواهد زد.
این نگاه همهجانبه، هم به عبرت از گذشته توجه دارد و هم امید به آینده را قدرتمند میکند؛ چرا که هر جمعیتی که در سایه آموزههای الهی و فرهنگ بومی پرورش یابد، میتواند تضمینکننده شکوه و سربلندی ایران فردا باشد.
علیرضا احمدی قره زاغ
نظر شما