به گزارش خبرگزاری شبستان به نقل از الجزیره، مسجد «کمال مولا» در منطقه دهار ایالت مادیا پرادش هند، دههها برای «محمد رفیق» ۷۸ ساله چیزی فراتر از یک مسجد بوده است؛ خانهی دوم که پنج دهه از عمرش را در مناره آن به اذانگویی گذرانده و پیش از او نیز پدربزرگش «حافظ رفیق» پیش از استقلال هند از استعمار بریتانیا در سال ۱۹۴۷، مؤذن این مسجد بوده است.
اما اکنون این سنت خانوادگی در آستانه پایان قرار گرفته است. دادگاه عالی ایالت مادیا پرادش با ادعای وجود معبدی قدیمیتر در محل مسجد، حکم به محدود شدن حضور مسلمانان در این مکان تاریخی داده؛ حکمی که مسجد و نمازگزارانش را عملا از یکی از قدیمیترین مراکز عبادی منطقه دور کرده است.
در پی این حکم، فعالان وابسته به جریان ملیگرای افراطی «هندوتوا» به سرعت فضای مجموعه تاریخی «بوجشالا» را با پرچمهای زعفرانی پوشاندند و مجسمههایی موقت از خدایان هندو در آن مستقر کردند؛ اقداماتی که با تدابیر شدید امنیتی همراه بود.
دادگاه در رأی خود این مکان را متعلق به الهه «واگدیوی» یا الهه سخن دانسته و با استناد به نتایج بررسیهای «سازمان باستانشناسی هند» اعلام کرده است که هندوها حق عبادت در این محل را دارند. در مقابل، درخواست مسلمانان رد شد، هرچند دادگاه پیشنهاد داده آنان زمینی دیگر برای ساخت مسجد دریافت کنند.
با این حال، مسلمانان اعلام کردهاند که برای لغو این حکم به دیوان عالی هند شکایت خواهند کرد.
«اودری تروسشکی» تاریخپژوه متخصص شبهقاره هند، در گفتوگو با الجزیره، نتایج بررسیهای باستانشناسی انجامشده را فاقد معیارهای علمی دانست و تأکید کرد: پژوهش دانشگاهی نیازمند روششناسی دقیق و نتایج منطبق با استانداردهای بینالمللی است؛ اما تحقیقات سیاسی و غیرعلمی اعتباری ندارند.
او همچنین موج کنونی هدف قرار گرفتن مساجد در هند را بخشی از «اسلامهراسی ریشهدار در ایدئولوژی ملیگرایی هندو» توصیف کرد و گفت محدودیتهای فزاینده علیه مسلمانان، آزادی دینی آنان را بهطور مستمر تهدید میکند.
تشدید پروژه «هندوتوا»
پرونده مسجد «کمال مولا» نخستین مورد از این دست در هند نیست. طی سالهای اخیر، گروههای ملیگرای هندو بارها ادعا کردهاند که شماری از مساجد تاریخی هند پس از ورود اسلام به شبهقاره، بر ویرانههای معابد هندو ساخته شدهاند.
این روند بهویژه پس از روی کار آمدن «نارندرا مودی» نخستوزیر هند و حزب ملیگرای «بهاراتیا جاناتا» در سال ۲۰۱۴ شدت گرفته است؛ تا جایی که حتی بنای تاریخی «تاج محل» نیز از حملات جریان هندوتوا در امان نمانده و به دلیل ریشه مغولیاش هدف مناقشات هویتی قرار گرفته است.
اختلاف بر سر مسجد «کمال مولا» به دهه ۱۹۵۰ بازمیگردد، زمانی که نخستین ادعاها درباره تعلق این مکان به هندوها مطرح شد. با این حال، توافقی در سال ۲۰۰۳ میان مسلمانان و سازمان باستانشناسی هند اجازه میداد هندوها روزهای سهشنبه از این مکان بازدید کنند و مسلمانان نیز نماز جمعه را در آن اقامه کنند.
نادیده گرفتن اسناد تاریخی
منتقدان حکم دادگاه میگویند این رأی برخلاف اسناد رسمی تاریخی صادر شده است. آنان به سند منتشرشده در روزنامه رسمی هند در سال ۱۹۳۵ اشاره میکنند که این مکان را بهصراحت مسجد معرفی کرده و حق اقامه نماز مسلمانان در آن را به رسمیت شناخته بود.
با این حال، دادگاه این اسناد را به دلیل تعلق به دوران استعمار بریتانیا فاقد اعتبار دانسته و حتی از دولت هند خواسته امکان بازگرداندن مجسمه «واگدیوی» از موزه بریتانیا در لندن را بررسی کند؛ مجسمهای که هندوها مدعیاند متعلق به معبد ادعایی این محل بوده است.
«آشار وارسی» وکیل پرونده مسلمانان در دادگاه عالی مادیا پرادش، این ادعاها را «کاملاً نادرست» خواند و گفت اسناد تاریخی نشان میدهد این مجسمه هرگز در محل مسجد «کمال مولا» کشف نشده است.
تکرار سناریوی «بابری»
قانون اماکن عبادی هند مصوب ۱۹۹۱ هرگونه تغییر هویت مذهبی اماکن عبادی را نسبت به وضعیت آنها در زمان استقلال هند ممنوع کرده است؛ اما بسیاری معتقدند رأی اخیر دادگاه، همانند پرونده مسجد «بابری»، این قانون را عملاً بیاثر کرده است.
در سال ۲۰۱۹ نیز دیوان عالی هند در حکمی جنجالی، زمین مسجد تاریخی «بابری» در شهر آیودهیا را برای ساخت معبد «رام» به هندوها واگذار کرد؛ حکمی که به یکی از بحثبرانگیزترین پروندههای مذهبی تاریخ معاصر هند تبدیل شد.
«اسدالدین اویسی» نماینده پارلمان هند، با انتقاد شدید از رأی جدید دادگاه گفت: سازمان باستانشناسی هند به ابزاری در دست جریان هندوتوا تبدیل شده است.
اویسی هشدار داد که اگر دولت کنونی بخواهد همه مساجد را به معبد تبدیل کند، این پیام را منتقل میکند که اماکن عبادی مسلمانان بهعنوان بزرگترین اقلیت هند، با تهدیدی جدی روبهرو هستند.
نظر شما