به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، احسان زنگنه در نشست اثرات جنگ رمضان بر اقتصاد ایران و جهان در میز گفتگوی دانشگاهیان و مردم در میدان مادر بیرجند به تحلیل شکافهای اقتصادی ناشی از تنوع درگیریها و فشارهای بینالمللی پرداخت.
استادیار گروه مدیریت و اقتصاد دانشگاه بیرجند با اشاره به مباحث مطرح شده در جلسات گذشته پیرامون اثرات جهانی جنگ رمضان، اظهار کرد: در تحلیلهای پیشین، بر تأثیرات استراتژیک این نبرد بر بازارهای حساس نظیر نفت، طلا، ارز، کود شیمیایی، آلومینیوم و گاز هلیوم تأکید شد. اما در این مرحله، تمرکز اصلی ما بر بررسی عمیقتر اثرات این وقایع بر اقتصاد ایران، بهویژه با نگاهی به تداوم فشارهای اقتصادی و محاصرهای است که از دوران ترامپ آغاز شده و اکنون ابعاد تازهای به خود گرفته است.
جهش ۶۰ درصدی قیمت نفت و چالش سوخت
این استاد دانشگاه با تشریح نوسانات بازار انرژی تصریح کرد: قیمت جهانی نفت در پی این درگیریها، از محدوده ۶۷ دلار به قله ۱۲۰ دلاری رسید و در حال حاضر در بازه ۱۰۰ تا ۱۰۹ دلار نوسان میکند که نشاندهنده رشدی حدوداً ۶۰ درصدی است.
وی افزود: این افزایش قیمت، مستقیماً بر بهای جهانی بنزین اثر گذاشته است به طوری که متوسط قیمت هر لیتر بنزین در بازارهای جهانی از ۶۰ سنت به حدود یک دلار رسیده که رشدی نزدیک به ۱۰۰ درصد را نشان میدهد. اگرچه در ایران به دلیل سیاستهای حمایتی و دولتی، این افزایش قیمت در جایگاههای سوخت لمس نشده، اما فاصله میان قیمت واقعی بنزین (با احتساب نرخ ارز) و قیمت عرضه شده، فشار پنهان شدیدی را بر پیکره اقتصاد ملی وارد میکند.
استادیار دانشگاه بیرجند با تبیین پیوستگی قیمت سوخت و هزینههای جاری زندگی مردم، خاطرنشان کرد: هر کالایی برای رسیدن به دست مصرفکننده نیازمند حملونقل است. زمانی که قیمت جهانی سوخت تحت تأثیر تحولات تنگه هرمز و بحرانهای نظامی افزایش مییابد، هزینه تمامشده تمامی کالاها و خدمات نیز جهش مییابد. این موضوع در اقتصادهایی مانند آمریکا با شدت بیشتری دیده شده و تابآوری جوامع را به چالش کشیده است.
طلا؛ مأمن سرمایهگذاران در روزهای بحرانی
زنگنه به روانشناسی بازار در زمان جنگ اشاره کرد و گفت: تجربه نشان داده است که هرگاه ناامنی اقتصادی و سیاسی در جهان حاکم میشود، سرمایهگذاران و تودههای مردم به سوی «پناهگاههای امن مالی» حرکت میکنند.
وی در ادامه تأکید کرد: در چنین شرایطی، طلا همواره نخستین گزینه برای حفظ ارزش داراییهاست، چرا که اعتماد به ارزهای کاغذی در سایه جنگ و محاصره اقتصادی کاهش مییابد.
وی به تحلیل رفتار غافلگیرکننده بازار طلا پرداخت و گفت: برخلاف انتظار عمومی که جنگ را عامل صعود طلا میدانست، شاهد کاهش حدود هزار دلاری اونس جهانی بودیم. علت اصلی این پدیده، کسری بودجه شدید کشورهای حاشیه خلیجفارس بر اثر اختلال در صادرات نفت بود؛ این کشورها برای جبران هزینههای جاری و بودجه عمومی خود، دست به فروش گسترده ذخایر طلا زدند که منجر به ریزش قیمت جهانی شد.
استادیار گروه مدیریت و اقتصاد دانشگاه بیرجند افزود: با مخابره سیگنالهای مثبت مبنی بر آتشبس موقت، فشار فروش کاهش یافت و اونس جهانی بار دیگر روند صعودی به خود گرفت که بازتاب آن را بلافاصله در افزایش قیمت طلا در بازار داخلی ایران نیز مشاهده کردیم.
وی با اشاره به نقش استراتژیک گاز هلیوم در صنایع با فناوری بالا (High-Tech) اظهار داشت: هلیوم نقشی حیاتی در تولید ریزتراشهها، موبایل، لپتاپ و خودروهای مدرن دارد. از آنجا که قطر بزرگترین تولیدکننده این مشتق جانبی گاز در منطقه است، هرگونه ناامنی در تنگه هرمز، دسترسی کشورهای جنوب شرق آسیا به این ماده را مختل کرده و مستقیماً بر افزایش قیمت جهانی کالاهای دیجیتال و خودرو تاثیر میگذارد.
تغییر نقشه لجستیک و ارزی کشور؛ عبور از مسیرهای سنتی
زنگنه با اشاره به ضرورت بازنگری در مسیرهای تجاری بر اثر محاصره دریایی، اظهار داشت: اگرچه مسیرهای جنوبی با محدودیت مواجه شدهاند، اما تمهیدات دولت برای جایگزینی مسیرهای ریلی و کریدور شمال، گامی استراتژیک برای تأمین کالاهای اساسی و واسطهای است تا سفره مردم از تکانههای تورمی مصون بماند.
وی همچنین به تغییر پارادایم ارزی اشاره کرد و گفت: در شرایطی که روابط با مسیرهای سنتی ارزی مانند امارات تحت تأثیر فضای جنگی قرار گرفته، استفاده از ظرفیت سامانه "سیف" (CIPS) چین برای مبادلات یوانی و سامانه "اسپیافاس" (SPFS) روسیه، جایگزینهای قدرتمندی برای سوئیفت هستند که میتوانند مشقات ارزی را به حداقل برسانند.
این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه مدیران تراز اول باید در شرایط سخت تصمیمات بزرگ بگیرند، تصریح کرد: ما باید بپذیریم که در یک نبرد اقتصادی هستیم. همانگونه که در دوران دفاع مقدس، تهدیدها را به فرصتی برای خودکفایی نظامی تبدیل کردیم، امروز نیز باید با تکیه بر توان داخلی و شناسایی دقیق آسیبها، زیرساختهای اقتصادی خود را تقویت کنیم.
فراخوان حضور مردم در «میدان جنگ اقتصادی» با الگوی مصرف بهینه
استادیار دانشگاه بیرجند نقش مردم در این بازه زمانی را حیاتی دانست و افزود: مردمی که در میدانهای مختلف از کیان خود دفاع کردهاند، امروز باید در میدان جنگ اقتصادی نیز با "صرفه جویی" حاضر شوند. صرفهجویی به معنای مصرف نکردن نیست، بلکه به معنای مصرف درست و بهینه در حوزههایی چون انرژی است تا دولت بتواند منابع را به سمت تولید و پایداری کالاها هدایت کند.
زنگنه در ادامه، پیشنهادهایی را به دولت ارائه داد و گفت: ارتقای تابآوری اقتصاد از طریق مشارکت بخش خصوصی، جلوگیری از بیکاری با اعطای مشوقهای شغلی، واگذاری شرکتهای غیرمولد دولتی و افزایش اعتبار کالابرگهای الکترونیکی برای حفظ قدرت خرید مردم، از نان شب واجبتر است.
وی همچنین تأکید کرد: در شرایط جنگی، احتکار به مثابه بازی در زمین دشمن است و باید ریشه این پدیده با نظارتهای سختگیرانه خشکیده شود.
نظر شما