به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، در روزگاری که جنگ و بحران، نقش و جایگاه نهادهای مدنی و فرهنگی را در حفظ امنیت روانی و انسجام اجتماعی به اوج میرساند، باید نگاه ویژهای به مکانهایی داشت که همواره در ترازوی ارزشهای اجتماعی و فرهنگی قرار دارند؛ مکانهایی که علاوه بر مأمن و پناهگاه معنوی، میدان سیاسی، اجتماعی و فرهنگی محسوب میشوند. این جایگاهها، همان مساجد هستند؛ بناهایی مقدس و در عین حال حرکتی، که در روزهای آرامی، در بحرانها و فجایع، نقشهایی فراتر از عبادت بر عهده دارند.
در جریان «جنگ رمضان»، این نقش حیاتی بیش از پیش مشخص و آشکار شد. شیراز، در آشوبهای زمان، شاهد آن بوده است که این مکانهای مقدس، چگونه به سنگرهای مقاومت و سکویهای خط مقدم تبیین و همدلی بدل شدند. هر مسجد، به عنوان یک پایگاه مردمی و فرهنگی، به «مرکز اطلاعرسانی»، «سپر روانی» و «حلقه اتصال میان مردم و مسئولان» تبدیل شد. این تحولات، نشان میدهد که چرا مساجد در هر جامعهای، جایگاهی خاص و راهبردی دارند؛ جایگاهی که باید در روزهای سخت، مواضع قهرمانی و ایستادگی خود را با قدرت حفظ کند و در روزهای پسین، به سمت نهادهای فعال و پویا حرکت کند.
در این میان، نقش مدیران و امامان جماعت، بیشتر از همیشه اهمیت پیدا میکند. آنان علاوه بر راهبر معنوی، راهبر اجتماعی و فرهنگی جامعه هستند و باید در این مسیر حرکت، با درک عمیق و توانمندیهای سازنده، حافظ انسجام و وحدت باشند.
در روزهای بحرانی جنگ رمضان و در هنگامهی زخمی شدن روح جامعه، نقش مساجد پررنگتر و فراتر از وظایف همیشگی خود، به عنوان سنگرهای مقاومت، تبیین و همبستگی ملی ظاهر شد. مساجدی که میدانهایی برای خطدهی به مسیر مقاومت و نمادهای حفظ اتحاد و امید در دل مردم شدند.
استاندار فارس، با تأکید بر نقش راهبردی این نهادهای مردمی، آنها را «ستونهای اصلی اقتدار ملی و امنیت روانی جامعه» خواند.
امیری در بازگویی خاطراتی از روزهای پرتنش شیراز در «نبرد دوازدهروزه»، به حضور خود در میان نمازگزاران اشاره کرد و گفت: «اشتیاق و دقت مردم برای شنیدن حقایق و گفتوگوی مستقیم، نشاندهنده لزوم تبیین مستمر و صیانت از امید بود.» او با تأکید بر وظیفه حاکمیت در چنین شرایطی، افزود: «حاکمیت باید با حضور در میان مردم، اجازه ندهد امنیت روانی شهروندان دستخوش تزلزل شود.»
مقایسه این رویداد با دوران دفاع مقدس، ابعاد تازهای به نقش مساجد بخشید. استاندار فارس توضیح داد: «اگرچه در گذشته جبههها محدود به نوار مرزی بود، اما در جنگ اخیر دشمن با استفاده از پیچیدهترین امکانات، عمق شهرها از جمله شیراز را هدف قرار داد و همین امر اهمیت نقشآفرینی مساجد را دوچندان کرد.»
استاندار فارس، بر اهمیت این نهادهای مردمی تأکید کرد و آنها را مهمترین ارکان اقتدار ملی و آرامش روانی جامعه توصیف نمود. او بیان داشت که در جریان نبردهای ترکیبی، مساجد نقشهایی چندگانه ایفا کردند که نه تنها آرامش و بصیرت مردم را تقویت میکرد، بلکه به عنوان محورهای خدمت اجتماعی و حلقههای پیوند اجتماعی عمل مینمودند.
امیری با دقت در خاطرات روزهای آغازین نبرد دوازدهروزه در شیراز، به خاطرات خود از حضور در جمع نمازگزاران اشاره کرد و گفت: «آن روزها، اشتیاق مردم برای شنیدن حقیقت و گفتگو، نشان میداد که نیاز است این ارتباط مستمر و صادقانه باقی بماند، چراکه در زمانی که دشمن هدف قرار دادن عمق شهرها را در دستور کار قرار داد، مساجد نقش خط مقدمِ آگاهی و آرامش را بر عهده گرفتند.»
او در مقایسه ابعاد جنگ رمضان با دوران دفاع مقدس، بر تفاوتهای استراتژیک و تاکتیکی دشمن تأکید کرد و توضیح داد: «در حالی که در جنگهای گذشته، جبههها محدود به نوار مرزی بود، این جنگ، شهرها را هم هدف قرار داد. این تغییر در تاکتیک دشمن، اهمیت نقش مساجد را به عنوان مهمترین نهادهای مردمی در حفظ سلامت روانی و روحیه جامعه، آشکار ساخت.»
چهار کارکرد حیاتی؛ از مقاومت معنوی تا خدمت اجتماعی
امیری در تشریح کارکردهای چهارگانه مساجد در این مقطع حساس،گفت: مساجد در این روزها، چهار کارکرد حیاتی داشتند؛ نخست، «تقویت مقاومت معنوی» از طریق برگزاری جلسات قرآنی و دعا، که روحیه جامعه را زنده نگه داشت. دوم، «میدان بصیرتافزایی» شد؛ جایی که صدای حقیقت و آگاهی، در کنار مردم بلند میشد تا روایتهای دشمن، رسوا و باورهای واقعی، تثبیت گردد. سوم، «ایجاد همبستگی و انسجام»، در مقابل ترفندهای ایجاد تفرقه رسانهای، مساجد توانستند قالبهای جدیدی از همدلی و اتحاد را در قالب محلات شکل دهند. و چه بسا نقش چهارم، یعنی «سنگر خدمت اجتماعی»، در این دوران سخت، بیش از پیش پررنگ شد؛ مساجد، مرکز رسیدگی به خانواده شهدا، مجروحان و آسیبدیدگان اقتصادی شدند و پشتیبان اصلی مردم در این میدان پرماجرا بودند.
در این دوران سخت، بیش از پیش پررنگ شد؛ مساجد، مرکز رسیدگی به خانواده شهدا، مجروحان و آسیبدیدگان اقتصادی شدند و پشتیبان اصلی مردم در این میدان پرماجرا بودند.
امام جماعت؛ محور وحدت و پویایی مسجد
این مقام مسؤول بر نقش اساسی امام جماعت تأکید کرد و بیان داشت، امام جماعت علاوه بر مدیر معنوی، حافظ اتحاد و همدلی است. او درک صحیح از نیازهای زمان و مردم را لازمه برقراری ارتباط مؤثر و ماندگار در فضای پرآشوب این روزها میداند. همینطور، تأکید بر ضرورت تغییر رویکردها، نوسازی ابزارهای جذب نسل جدید، و تبدیل مساجد به محیطهایی برای گفتوگو، کارهای علمی و فعالیتهای فرهنگی، راههای عبور از فضای خشک و رسمی عبادت را نشان میدهد؛ فضایی که باید همچنان زنده، پویا و پاسخگو برای نسل امروز باشد.
در ادامه، امیری به نقش کلیدی امام جماعت در پویایی مساجد و استمرار اتحاد اشاره کرد. او امام جماعت را «مدیر معنوی» مسجد خواند که با برنامهریزی متناسب با زمان، مکان و نیازهای مخاطبان، میتواند مسجد را به «کانون زنده و سرزندهای» تبدیل کند. استاندار فارس تأکید کرد که درک بالای مردم از شرایط حساس، باعث شد حتی کسانی که گلایههایی داشتند، برای دفاع ملی اختلافات را کنار بگذارند و در این میان، امام جماعت نقشی حیاتی در شکلگیری این دفاع ملی ایفا کرد.
وی رسالت اصلی ائمه جماعات در دوران پس از پیروزی را «حفظ انسجام شکلگرفته میان سلایق و پوششهای مختلف» دانست و افزود: «یکی از مهمترین وظایف، حفظ این سرمایه اجتماعی ارزشمند و دیدنِ همه اقشار جامعه با هر نوع سلیقه سیاسی و ظاهر متفاوت است.» امیری با بیان تجربه شخصی خود، گفت: «درک درست از واقعیتهای جامعه، مانع از شکلگیری نفاق و تفرقه میشود و امام جماعت، در واقع امامِ جامعهی اطراف خویش است.»
همکاری نزدیک میان امام جماعت، هیئت امنای فعال و پایگاههای بسیج، به عنوان ضامن حفظ سرمایه اجتماعی و روحیه تعاونی در مساجد معرفی شد.
جذب نسل جوان؛ با جاذبه حداکثری و رویکردهای نو
استاندار فارس در پاسخ به پرسشهایی درباره جذب نسل جوان و نوجوان به مساجد، بر لزوم تغییر رویکردها تأکید کرد. او با اشاره به تأثیرات تکنولوژی و زندگی ماشینی بر جوانان امروز، گفت: «نمیتوان با روشهای دهههای گذشته با جوان امروز تعامل کرد.»
عنصر جاذبه در مساجد باید بر اساس جمله طلایی شهید بهشتی، یعنی جاذبه در حداکثر و دافعه در حد ضرورت، بازتعریف شود.
امیری با اشاره به اینکه بیش از ۸۰ درصد از نسل زد حاضر به فداکاری برای کشور هستند، اظهار داشت: «عنصر جاذبه در مساجد باید بر اساس جمله طلایی شهید بهشتی، یعنی جاذبه در حداکثر و دافعه در حد ضرورت، بازتعریف شود.» وی تأکید کرد که مسجد نباید صرفاً مکانی برای شنیدن یکطرفه باشد، بلکه باید به «کانون گفتوگو، پرسشگری و پاسخ به شبهات نسل جوان» تبدیل شود.
استاندار فارس در پایان، برخورد با سعهصدر با جوانان، صرفنظر از ظاهر و پوشش آنها را ضروری دانست و بیان کرد: «تبدیل مسجد به محیطی برای فعالیتهای علمی، اردوهای تفریحی و پیوند با تکنولوژیهای نوین، کلید عبور از فضای عبادتگاههای خشک و تبدیل مساجد به پایگاههای پویا برای نسل جدید است.»
نظر شما