به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، دکتر سیدعلیرضا محمدزاده شامگاه یکشنبه (۲٠ اردیبهشت) در میز گفتگوی دانشگاه و مردم با موضوع تببین شعار سال مقام معظم رهبری مبنی بر اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی و نقش تولید ملی در تحقق اقتصاد مقاومتی اظهار داشت: نامگذاری سالها از سوی مقام معظم رهبری که از دهه ۷۰ با نگاهی ژرف و حکیمانه آغاز شد، فراتر از یک نامگذاری ساده، در واقع ترسیم "نقشه راه" برای دولت و ملت است.
عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور بیرجند با اشاره به سیر تاریخی شعارهای سال افزود: بررسی منظومه فکری رهبر معظم انقلاب نشان میدهد که از سال ۱۳۹۰ با طرح موضوع "جهاد اقتصادی"، رویکردها به سمت اقتصاد معطوف شد. کلیدواژههایی همچون تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی، حماسه اقتصادی و جهش تولید، همگی نشاندهنده نگاه تخصصی و حکیمانه ایشان به چالشهای پیش روی کشور است.
این استاد دانشگاه با اشاره به تکرار مفاهیم اقتصادی در سالهای اخیر، تصریح کرد: نامگذاری سال ۱۴۰۵ تحت عنوان "اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی" استمرار همان نگاه راهبردی است. هرچند در سالهای گذشته بر تولید و سرمایهگذاری تأکید شده، اما امسال پیوند میان اقتصاد، وحدت و امنیت ملی، اهمیت مضاعفی پیدا کرده است.
محمدزاده به آسیبشناسی عدم تحقق کامل برخی شعارهای سال پرداخت و گفت: سؤال اصلی اینجاست که چرا با وجود تأکیدات مکرر و تدوین نقشه راه، هنوز در برخی حوزههای اقتصادی با چالش مواجه هستیم؟ ریشه این موضوع را باید در موانع پیش روی تولید ملی و عدم اجرای دقیق الگوهای علمی اقتصاد مقاومتی جستجو کرد.
اقتصاد مقاومتی؛ اقتصادی درونزا اما برونگرا
عضو هیئت علمی دانشگاه پیامنور بیرجند، اقتصاد مقاومتی را یک «الگوی علمی متناسب با نیازهای بومی کشور» توصیف کرد و یادآور شد: همانطور که رهبر شهیدمان همواره در بیانات نوروزی خود در مشهد مقدس تبیین میفرمودند، اقتصاد مقاومتی نه یک شعار، بلکه فرمولی برای تابآوری در برابر تکانههای خارجی است. امروز وظیفه جامعه دانشگاهی و نخبگان این است که با بازخوانی مجدد این منویات، راهکارهای عملی برای پیوند میان تولید ملی و امنیت ملی ارائه دهند.
وی به تشریح ویژگیهای عملیاتی اقتصاد مقاومتی پرداخت و اظهار داشت: باید مرز میان "اقتصاد مقاومتی" و "اقتصاد ریاضتی" به درستی تبیین شود؛ اقتصاد مقاومتی برخلاف الگوهای ریاضتی، یک مدل علمی و پویا است که بسیاری از کشورهای پیشرو جهان نیز برای حفظ استقلال خود به سمت آن حرکت کردهاند.
عضو هیئت علمی دانشگاه پیامنور بیرجند با تبیین ماهیت تعاملی این الگو، تصریح کرد: اقتصاد مقاومتی "درونزا" است، یعنی بر سرمایههای داخلی و توانمندی نیروهای بومی اتکا دارد، اما به هیچ وجه "درونگرا" و منزوی نیست. این اقتصاد در تعامل سازنده با اقتصاد جهانی و جامعه بینالمللی تعریف میشود و دیپلماسی اقتصادی فعال را یکی از ابزارهای قدرت خود میداند.
تسهیلگری دولت و میدانداری مردم
وی "مردمبنیاد بودن" را از ارکان اساسی منویات مقام معظم رهبری برشمرد و خاطرنشان کرد: دولتی نبودن اقتصاد به معنای سلب مسئولیت از دولت نیست، بلکه وظیفه دولت حمایت، دستگیری و تسهیلگری است.
محمدزاده ادامه داد: چالش بزرگ ما زمانی ایجاد میشود که دولت به جای حمایت، به رقیب بخش خصوصی و سرمایههای خُرد مردمی تبدیل شود. در اقتصاد مقاومتی، تصدیگری باید جای خود را به نظارت و رفع موانع تولید بدهد.
محمدزاده در ادامه بر نقش حیاتی دانشگاهها تأکید کرد و افزود: اقتصاد دانشبنیان یعنی پیوند زدن پژوهشهای دانشگاهی با صنعت که تبلور آن را در شرکتهای دانشبنیان میبینیم. این اقتصاد همچنین "عدالتمحور" است؛ برخلاف نظامهای سرمایهداری که ممکن است شاخصهای کلان رشد کنند اما فقر در لایههای جامعه باقی بماند، در الگوی اسلامی، هدف این است که تمام آحاد جامعه از مواهب تولید بهرهمند شوند و توزیع ثروت بر پایه عدالت صورت گیرد.
ظرفیت بیبدیل نیروی انسانی جوان
این استاد دانشگاه با اشاره به ظرفیتهای عظیم کشور برای تحقق این اهداف، گفت: بزرگترین سرمایه ما نیروی انسانی متخصص و جوان است. علیرغم چالشهای جمعیتی، ما همچنان جامعهای جوان داریم. موفقیتهای خیرهکننده ما در صنایع موشکی، هوافضا و فناوری هستهای مدیون دانشمندان جوانی است که عمدتاً زیر ۳۰ سال سن دارند؛ این تجربه موفق نشان میدهد که اگر به جوانان در عرصه اقتصاد نیز اعتماد شود، بنبستها شکسته خواهد شد.
وی یادآور شد: اگرچه مشکلاتی در مسیر تحقق کامل این اهداف وجود داشته است، اما بازخوانی منویات رهبر معظم انقلاب و تکیه بر الگوی بومی-علمی، مسیر روشن فردا را ترسیم میکند.
محمدزاده با اشاره به ظرفیتهای عظیم مادی و معنوی ایران اظهار داشت: نیروی انسانی جوان و تحصیلکرده، موتور پیشران کشور است. وجود بیش از ۱۰ میلیون فارغالتحصیل دانشگاهی، سرمایه ارزشمندی است که در کنار روحیه جهادی جوانان زیر ۳۰ سال در صنایع راهبردی همچون هوافضا و هستهای، میتواند بنبستهای اقتصادی را درهم بشکند.
ذخایر انرژی ایران؛ کانون طمع مستکبران
وی با مقایسه ذخایر انرژی ایران و کشورهای غربی تصریح کرد: ذخایر نفت و گاز ما برای دهههای متمادی پاسخگوی نیازهاست، در حالی که منابع کشوری مثل آمریکا رو به اتمام است.
محمدزاده ادامه داد: علت اصلی دشمنیها و جنگافروزیهای استکبار در منطقه، از عراق تا ونزوئلا، تنها دستاندازی به همین منابع انرژی است. آنها میخواهند با غارت نفت ملتها، چرخ اقتصاد خود را بچرخانند، اما الگوی اقتصاد مقاومتی مانع این غارتگری است.
عضو هیئت علمی دانشگاه پیامنور بیرجند با تمرکز بر ظرفیتهای بومی استان خراسان جنوبی، از "بنتونیت" به عنوان «نفت سفید» استان یاد کرد و گفت: ما در استان معادن غنی طلا و سنگهای قیمتی داریم. ماده معدنی بنتونیت که پیش از این به صورت خام صادر میشد و کشورهای حاشیه خلیجفارس با آن جزایر مصنوعی میساختند، اکنون در مسیر فرآوری قرار گرفته است. فعالسازی کامل این ظرفیتها میتواند نه تنها اقتصاد استان، بلکه اقتصاد ملی را متحول کند.
شکست تحریمها در سایه همسایگی با ۱۵ کشور
محمدزاده موقعیت جغرافیایی ایران را یک فرصت بیبدیل برای دور زدن تحریمها دانست و افزود: ایران با ۱۵ کشور همسایه است و در پیرامون ما بازاری ۴۰۰ میلیون نفری وجود دارد. با چنین گستردگی مرزهای آبی و زمینی، محاصره اقتصادی ایران عملاً غیرممکن است.
عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور بیرجند در ادامه گفت: ما در تأمین مواد اولیه و کالاهای اساسی هیچ بنبستی نداریم، به شرط آنکه از دیپلماسی اقتصادی و ظرفیتهای مرزی به درستی استفاده کنیم.
این استاد دانشگاه با اشاره به اسناد بالادستی همچون سیاستهای کلی اصل ۴۴ و سند چشمانداز، خاطرنشان کرد: ما طبق آمارهای معتبر جهانی، ۱۰ سال زودتر از افق ۱۴۰۴ در حوزه تولید علم رتبه اول منطقه را کسب کردیم. این نشان میدهد که زیرساختهای نرمافزاری و مغزافزاری ما آماده است.
وی افزود: اگرچه تحریمها و برخی سوءمدیریتها مانع شد که در حوزه فناوری و اقتصاد به جایگاه اول برسیم، اما تجربه موفق شرکتهای دانشبنیان در دوران کرونا ثابت کرد که هر جا به دانش بومی و توان داخلی تکیه کردیم، معجزه رخ داد.
محمدزاده در ادامه تأکید کرد: اقتصاد مقاومتی با شعار محقق نمیشود؛ بلکه نیازمند تبدیل دانش به ثروت و اعتماد به نفس ملی برای بهرهبرداری از این گنجینههای خدادادی است.
افشای واقعیات اقتصادی دوران پهلوی
وی به نقد تطبیقی اقتصاد پیش و پس از انقلاب پرداخت و اظهار داشت: امروز رسانههای بیگانه تلاش میکنند دوران پهلوی را عصر شکوفایی اقتصادی معرفی کنند، اما آمارهای مستند نشریات معتبر بینالمللی همچون "اکونومیست"، روایتگر واقعیت تلخ دیگری است.
وی با اشاره به بحرانهای اقتصادی اواخر دوران سلطنت افزود: در سالهای ۵۳ تا ۵۶، اقتصاد ایران دچار "بیماری هلندی" شد. برخلاف تصور عامه، در اوج درآمدهای نفتی، نرخ تورم به بالای ۴۰ درصد رسید. صنعت آن دوران، صنعتی "بزکشده" و مونتاژی بود که نه فناوری داشت و نه زیرساخت؛ صنعتی که حتی برای سادهترین فعالیتها به نیروی متخصص خارجی وابسته بود و با کوچکترین نوسان در قیمت نفت، فلج میشد.
این استاد دانشگاه با استناد به آمارهای سال ۱۳۵۵ تصریح کرد: در آن دوران که ادعای تمدن بزرگ میشد، ۴۶ درصد مردم زیر خط فقر بودند و ۴۴ درصد از هموطنان ما از سوءتغذیه رنج میبردند. اجاره مسکن تنها در عرض ۵ سال ۳۰۰ درصد رشد داشت؛ اینها نشاندهنده بنبست اقتصادی در سیستمی بود که صددرصد به نفت وابسته بود.
جهش صادرات غیرنفتی و استقلال اقتصادی پس از انقلاب
محمدزاده در ادامه به دستاوردهای انقلاب اسلامی در مسیر خودکفایی اشاره کرد و گفت: سهم تولیدات صنعتی از صادرات کشور در دوران پهلوی تنها سه دهم درصد (زیر یک درصد) بود، اما امروز این رقم به حدود ۲۰ درصد رسیده است.
وی ادامه داد: همچنین وابستگی مطلق به نفت از ۹۹ درصد به نزدیکی ۵۰ درصد کاهش یافته و در برخی سالهای اخیر، میزان صادرات غیرنفتی ما با صادرات نفتی برابری کرده است که این یک گام بلند در جهت استقلال اقتصادی و تحقق آرمانهای رهبر شهید انقلاب است.
وی با گرامیداشت یاد و خاطره شهید آیتالله رئیسی، ایشان را الگوی حمایت از تولید نامید و افزود: شهید رئیسی چه در قوه قضاییه و چه در دوران کوتاه ریاستجمهوری، اولویت اصلی خود را احیای کارخانجات تعطیل و رفع مشکلات بنگاههای تولیدی قرار داده بود. ایشان با تمام وجود معتقد بود که تنها راه نجات ارزش پول ملی، رونق تولید است.
عضو هیئت علمی دانشگاه پیامنور بیرجند در پایان خاطرنشان کرد: تنها راه مقابله با کاهش ارزش ریال در برابر ارزهای خارجی، تقویت تولید ملی است. کشورهای پیشرفته امروز از همین نردبان تولید بالا رفتهاند، اما حالا که خود به قله رسیدهاند، با وضع قوانین و تحریمها، دیگر کشورها را از پیمودن این مسیر منع میکنند. ما باید با تکیه بر دانش بومی و حمایت مسئولان، این مسیر راهبردی را با قوت ادامه دهیم.
نظر شما