خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم-دهه کرامت و ایام میلاد مسعود حضرت علیبنموسیالرضا (علیهالسلام)، فرصتی مغتنم برای بازخوانی سیره مردی است که نه تنها "عالم آل محمد" بود، بلکه با تدبیر حکیمانه خود، پیوند میان دیانت و سیاست را در عالیترین سطح به نمایش گذاشت.
در دوران پرتلاطم ولایتعهدی که قدرتطلبان به دنبال تضعیف جایگاه امامت و ایجاد انشقاق در میان امت بودند، شمسالشموس با تکیه بر منطق گفتگو و کرامت انسانی، آرامش و وفاق را به جامعه اسلامی بازگرداند.
امروز نیز در برههای حساس که جبهه مقاومت با تکیه بر ایمان و یقین در برابر استکبار ایستاده است، بازخوانی راهبردهای رضوی در حوزه وحدت و استقامت، ضرورت و معنایی دوچندان مییابد.
وحدت؛ اصل ثابت در سیره نبوی و اهل بیت (ع)
حجت الاسلام کاظم لطفیان، دبیر شورای برنامهریزی مدارس علوم دینی اهل سنت کشور، در گفتگوی اختصاصی با شبستان، ضمن تبریک دهه کرامت و تسلیت شهادت سیدالشهدای انقلاب اسلامی و استوانه عظیم جهان اسلام، به تبیین جایگاه راهبردی «وحدت» در سیره امام رضا (علیهالسلام) پرداخت.
حجتالاسلام لطفیان با تأکید بر اینکه وحدت دارای مبنای استوار قرآنی است، اظهار داشت: وحدت از اصول ثابت سیره پیامبر گرامی اسلام (ص) است و تمامی اهل بیت عصمت و طهارت (ع) خود را ملزم به پیروی از این اصل قرآنی میدانستند.
وی ادامه داد: بنیان وحدت در اندیشه قرآن و سیره ائمه (ع) امری «تاکتیکی» یا تکبعدی نبود، بلکه ما با یک «وحدت جامع» روبرو هستیم. این نگاه چنان متعالی است که ائمه اطهار (ع) در مسیر حفظ انسجام امت اسلامی، حتی از حقوق حقه خویش نیز میگذشتند.
مراتب سهگانه وحدت از نگاه هشتمین پیشوای شیعیان
دبیر شورای برنامهریزی مدارس علوم دینی اهل سنت با اشاره به مراتب وحدت در نگاه امام هشتم (ع) تصریح کرد: مرتبه نخست وحدت، جلوگیری از پراکندگی پیروان اهل بیت (ع) بود. در آن مقطع تاریخی، فرقههای انحرافی متعددی به نام تشیع شکل گرفته بودند که تلاش امام رضا (ع) بر حفظ جریان خالص مکتب و جلوگیری از انشقاق درونی استوار بود.
وی ادامه داد: گام دوم، وحدت میان پیروان مذاهب اسلامی است؛ چرا که تمامی مذاهب بر مدار محبت اهل بیت (ع) استوارند و همین رشته پیوند، زمینهساز شکلگیری «امت واحد اسلامی» است.
حجت الاسلام لطفیان در ادامه عنوان داشت: در نهایت، مرتبه سوم به وحدت ادیان توحیدی و میان پیروان خداپرست بازمیگردد.
وی در ادامه افزود: وحدت در نگاه حضرت رضا (ع) صرفاً یک وحدت سیاسی نیست، بلکه ریشههای عمیقی در قرآن و سیره نبوی دارد. وحدت در نگاه حضرت رضا (ع) صرفاً یک وحدت سیاسی نیست، بلکه ریشههای عمیقی در قرآن و سیره نبوی دارد. در طول تاریخ، جریان حق هیچگاه این پیوند عمیق را به فراموشی نسپرده است.
حجت الاسلام لطفیان گفت: نگاه امام هشتم (ع) به وحدت، نگاهی جامع بود که ابعاد علمی، سیاسی و اجتماعی را به طور همزمان در بر میگرفت و امروزه نیز همین نگاه جامع میتواند راهگشای چالشهای جهان اسلام باشد.
تجلی «جدال احسن» و ادب گفتگو در مناظرات رضوی
حجتالاسلام لطفیان با اشاره به مناظرات مشهور امام رضا (ع) با سران ادیان و مذاهب، خاطرنشان کرد: یکی از ویژگیهای بارز سیره رضوی، رعایت «جدال احسن» بود. یکی از ویژگیهای بارز سیره رضوی، رعایت «جدال احسن» بود. ادب گفتگو در مناظرات ایشان چنان جذاب و ستودنی بود که حتی طرفهای مقابل و تماشاچیان را به تحسین واداشته بود.
وی ادامه داد: امام (ع) پیش از آنکه جبهه باطل را محکوم کند، با تبیین زیباییهای جبهه حق، طرف مقابل را تحت تأثیر قرار میداد؛ این منطق که «اگر مردم زیباییهای کلام ما را بدانند، از ما پیروی میکنند»، محور اصلی مناظرات ایشان بود.
دبیر شورای برنامهریزی مدارس علوم دینی اهل سنت، سه مؤلفه «حکمت»، «موعظه حسنه» و «جدال احسن» را ارکان اصلی مناظرات امام رضا (ع) دانست و گفت: امروز نیز اگر بناست اتفاق مبارکی در جهان اسلام بیفتد، باید ادب گفتگو را بر مبنای همین سهضلعی قرآنی دنبال کنیم.
وی افزود: اگر در فضای گفتگو، خیرخواهی و حکمت حاکم باشد، تشخیص حق از باطل برای همگان آسانتر خواهد بود.تقویت جبهه حق نه در فضای تنش و دعوا، بلکه در گروی پایبندی به همین اصول اخلاقی و معرفتی است که در سیره رضوی تجلی یافته است.تقویت جبهه حق نه در فضای تنش و دعوا، بلکه در گروی پایبندی به همین اصول اخلاقی و معرفتی است که در سیره رضوی تجلی یافته است.
حجتالاسلام لطفیان به جلوههای زیبای اخلاق رضوی در مواجهه با طبقات مختلف جامعه اشاره کرد و گفت: سیره امام هشتم (ع) در برخورد با زیردستان و خدمتگزاران، درسی بزرگ برای حفظ شأن و کرامت انسانهاست. ایشان به اطرافیان و کسانی که شأن خدمتگزاری داشتند، میفرمودند: «اگر مشغول غذا خوردن بودید و من وارد شدم، به احترام من از جای خود بلند نشوید.»
وی افزود: این رفتار نشاندهنده دو نکته اساسی است؛ نخست حفظ حرمت نعمت الهی و دوم حفظ شأن فردی که حتی در جایگاه زیردست قرار دارد. در مرام ایشان، هرگز توهین، ترشرویی یا زورگویی ثبت نشده است.
نگرش توحیدی؛ عبور از نگاه طبقاتی به جایگاه بندگی
دبیر شورای برنامهریزی مدارس علوم دینی اهل سنت کشور تأکید کرد: شخصیت امام رضا (ع) هم «بزرگ» بود و هم «بزرگوار». ایشان به آدمها نگاه طبقاتی نداشتند، بلکه نگاهشان مبتنی بر «بندگی خدا» بود. شخصیت امام رضا (ع) هم «بزرگ» بود و هم «بزرگوار». ایشان به آدمها نگاه طبقاتی نداشتند، بلکه نگاهشان مبتنی بر «بندگی خدا» بود. وقتی فرد از قالب «زیردست» خارج شده و در تراز بندگی خدا قرار میگیرد، خود به خود محترم شمرده میشود.
وی ادامه داد: این مکتب اخلاقی عمیق که بر پایه آیه «ولقد کرمنا بنیآدم» بنا شده، چنان استوار است که تا امروز زبانزد خاص و عام باقی مانده و قوام شخصیتی حضرت را در عالیترین سطح به نمایش میگذارد.
وی در خصوص مدیریت تنشهای سیاسی دوران ولایتعهدی، تصریح کرد: بنیعباس با طراحی زیرکانه به دنبال «قداستزدایی» از جریان عترت و طهارت بودند. آنها میخواستند جایگاه رفیع امامت را در اندیشه پیروان مکتب اهلبیت (ع) تقلیل داده و مقام امام را به یک جایگاه معمولی اداری و سیاسی تنزل دهند.
حجت الاسلام لطفیان در ادامه عنوان کرد: اما امام هشتم (ع) با هوشمندی کامل، اجازه هیچگونه سوءاستفادهای را به جریانات مخالف ندادند و از قداست و حریم امامت به شکلی حکیمانه صیانت کردند.
تقابل صداقت رضوی با انحصارطلبی جریان قدرت
حجت الاسلام لطفیان با تبیین تفاوت مشی سیاسی امام رضا (ع) با حکام عباسی، خاطرنشان کرد: جریان بنیعباس مظهر قدرتطلبی، انحصارطلبی و مدیریت تحکمی از «بالا به پایین» بود. در مقابل، صداقت، تقوا، زهد و عدم دلبستگی امام به مقامات دنیوی، نگرش جدید و جذابی را برای جامعه به وجود آورد.
وی افزود: در شرایطی که زنگار قدرت بر رفتار حاکمان وقت نشسته بود، یکرنگی و شفافیت امام (ع) باعث شد تا مردم بیش از پیش شیفته ایشان شوند و کانون توجهات جامعه از دستگاه خلافت به سوی امام چرخش پیدا کند.در شرایطی که زنگار قدرت بر رفتار حاکمان وقت نشسته بود، یکرنگی و شفافیت امام (ع) باعث شد تا مردم بیش از پیش شیفته ایشان شوند و کانون توجهات جامعه از دستگاه خلافت به سوی امام چرخش پیدا کند.
دبیر شورای برنامهریزی مدارس علوم دینی اهل سنت کشور در ادامه خاطرنشان کرد: امام رضا (ع) توانستند در اوج تنشهای سیاسی، نوعی وفاق و آرامش اجتماعی ایجاد کنند. دانش وسیع و خردمندی ایشان زمینهساز همافزایی جامعه حول محور امامت شد.
وی افزود: هرچه زمان میگذشت، پیروان امام به دلیل مشاهده این زهد و تقوای راستین گستردهتر میشدند. این سیره نشان میدهد که راه پیروزی جبهه حق، نه در جنگ و دعوا، بلکه در تقویت ریشههای حکمت، صداقت و اخلاق کریمانه است که امروز نیز باید سرلوحه فعالیتهای ما قرار گیرد.
امام رضا (ع)؛ پناهگاه امت و تجلی اخلاق جامع در ساحتهای گوناگون
حجت الاسلام لطفیان با تأکید بر اینکه امام رضا (ع) تکیهگاه و پناهگاه کسانی بود که به مسیر حق چشم دوخته بودند، اظهار داشت: آرامش جامعه در عصر رضوی، مرهون «اخلاق جامع» ایشان بود. وقتی از اخلاق جامع سخن میگوییم، یعنی شکوه، صداقت و یکرنگی امام (ع) در تمامی حوزههای علمی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی تجلی پیدا کرده بود.وقتی از اخلاق جامع سخن میگوییم، یعنی شکوه، صداقت و یکرنگی امام (ع) در تمامی حوزههای علمی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی تجلی پیدا کرده بود.
وی ادامه داد: این حضور همهجانبه و صادقانه، نه تنها وفاق ایجاد میکرد، بلکه برای مردمی که در فضای غبارآلود آن زمان زندگی میکردند، بهشدت آرامبخش بود.
وی با اشاره به هوشمندی امام (ع) در مقابله با جریانات انحرافی تصریح کرد: در شرایطی که برخی با تحریک دستگاه بنیعباس یا تحت تأثیر نفوذیهای بدنه حاکمیت، به ترویج آموزههای غیراسلامی میپرداختند، امام هشتم (ع) با ظرافتی بینظیر این جریانها را رسوا کردند. این اقدام امام (ع) نه تنها موجب دلگرمی پیروان مکتب اسلام شد، بلکه زمینهساز وفاقی عمیق در میان جبهه حق و ایجاد آرامشی پایدار در بدنه جامعه اسلامی گردید.
راهبرد حل اختلافات مذهبی؛ عبور از تعصب و تقویت رواداری
دبیر شورای برنامهریزی مدارس علوم دینی اهل سنت کشور، مهمترین پیام امام رضا (ع) برای حل اختلافات مذهبی را تکیه بر «حکمت، موعظه حسنه و جدال احسن» دانست و افزود: امروز امت اسلامی در اصول هیچ اختلافی ندارد و تفاوتها تنها در فروعات فقهی است؛ تفاوتهایی که حتی در درون هر یک از مذاهب شیعه و سنی نیز میان مراجع و فقها دیده میشود و امری طبیعی است.
وی افزود: راهکار رضوی برای امروز ما، بالا بردن آستانه تحمل، کنار گذاشتن تعصبات کور، فاصله گرفتن از تنگنظریهای بیمورد و پرهیز از «حقانگاری مطلق» در حوزهی فروعات مذهبی است.راهکار رضوی برای امروز ما، بالا بردن آستانه تحمل، کنار گذاشتن تعصبات کور، فاصله گرفتن از تنگنظریهای بیمورد و پرهیز از «حقانگاری مطلق» در حوزهی فروعات مذهبی است.
حجتالاسلام لطفیان در بخش دیگری از این گفتگو، ایمان را دژی استوار توصیف کرد و گفت: ایمان برای انسان «ایمنی» و «اطمینان» به دنبال دارد. در سبک زندگی اسلامی، ایمان مقدمهی رسیدن به مرحله اطمینان و سپس یقین است.
وی افزود: کسی که این مراحل را سپری کند، به مقامی میرسد که جز خدا را در زندگی موثر نمیبیند و هیچ قدرتی جز پروردگار در معادلات او نمیگنجد. چنین انسانی چون افق نگاهش فراتر از دنیای مادی است، نه استرس دارد، نه مضطرب میشود و نه از مرگ هراسی به دل راه میدهد.
دل آرام و قلب مطمئن؛ ثمره تکیه بر وعدههای تخلفناپذیر الهی
وی با بازخوانی تعبیر بلند امام راحل در وصیتنامه سیاسی-الهی خویش، خاطرنشان کرد: عبارت «با دلی آرام و قلبی مطمئن»، ریشه در آموزههای اهلبیت (ع) دارد. وقتی قلب انسان فرودگاه تجلی خداوند باشد، دیگر جایی برای اضطراب و ترس از مرگ باقی نمیماند.
حجت الاسلام لطفیان گفت: با تکیه بر سیره رضوی، میتوان در حصارِ ایمان، به یقینی دست یافت که ثمرهی آن، اعتماد به تحقق وعدههای الهی است. با تکیه بر سیره رضوی، میتوان در حصارِ ایمان، به یقینی دست یافت که ثمرهی آن، اعتماد به تحقق وعدههای الهی است. امروز نیز با تمسک به همین آموزهها، امت اسلامی میتواند در برابر ناملایمات، با اقتدار و آرامش ایستادگی کند؛ چرا که وعدههای الهی حق است و قطعاً تحقق خواهد یافت.
وی با تبیین ثبات قدم امام رضا (ع) در مسیر حق، اظهار داشت: در سیره امام هشتم (ع)، یک ایمان کامل و عزم راسخ مشاهده میشود که هیچگونه تغییر منفی در زندگی ایشان ایجاد نکرد. برخلاف سیاستمداران دنیاطلب، گذر زمان و فراز و نشیبهای سیاسی نتوانست آلودگی بر سیره امام (ع) بنشاند؛ بلکه هر چه گذشت، بر زیبایی و خیرخواهی ایشان افزوده شد. این طمأنینه و آرامش در لحظات پایانی عمر شریفشان و در گفتگو با اباصلت نیز بهوضوح مشهود بود که نشاندهنده پیوند ناگسستنی ایشان با قرب الهی است.
امید به تحقق وعدههای الهی؛ ریشه ایستادگی امت اسلامی
وی در بخش دیگری از این گفتگو، ایمان عمیق مردم ایران را ستود و افزود: امروز آنچه جامعه اسلامی ما را در اوج قرار داده، ایمان، اطمینان و یقین به وعدههای صادق الهی است. آیات قرآن کریم سرشار از امید به تحقق این وعدههاست.
حجت الاسلام لطفیان گفت: در این ایامی که از شهادت رهبر شهید و قائد عظیمالشأن امت اسلامی (آیتالله خامنهای) میگذرد، شاهد یک بعثت و بیداری دوباره هستیم. این حضور و استقامت مردم، ریشه در یقینی دارد که میگوید حق پیروز است و جبهه مقاومت انشاءالله بر جهانخواران غلبه خواهد کرد.
دبیر شورای برنامهریزی مدارس علوم دینی اهل سنت با اشاره به جنگ روانی دشمن تصریح کرد: اگرچه در گذشته بخشی از جامعه تحت تأثیر شایعات و اقتدار پوشالی دشمن قرار گرفته بود، اما با مشاهده صلابت نظام جمهوری اسلامی در دفاع از تمامیت ارضی و کیان اسلام، آن حبابهای کاذب فروپاشید.
وی افزود: امروز مردم دیگر توجهی به شایعات تضعیفکننده ندارند؛ چرا که دیدند جبهه کفر با تمام توان به میدان آمد اما در برابر اراده جبهه حق نتوانست کاری از پیش ببرد.امروز مردم دیگر توجهی به شایعات تضعیفکننده ندارند؛ چرا که دیدند جبهه کفر با تمام توان به میدان آمد اما در برابر اراده جبهه حق نتوانست کاری از پیش ببرد.
حجت الاسلام لطفیان تأکید کرد: در دایره نگاه مؤمنی که در جبهه حق قرار دارد، «ترس» هیچ معنا و مفهومی ندارد. وقتی جبهه کفر با همه تجهیزاتش در بنبست قرار میگیرد، ایمانِ مردم به سلاحی شکستناپذیر تبدیل میشود. امروز صفوف مستحکم ملت بر پایه همین ایمان عمیق و اطمینان به نصرت الهی حفظ شده است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: یقین داریم که با تکیه بر سیره رضوی و حفظ وحدت و ایمان، آیندهای بسیار تابناک در برابر کشور و نظام ولایی ما قرار دارد. همانگونه که حزبالله پیروز است، جبهه مقاومت نیز در وسعت جهانی خود انشاءالله پیروزی نهایی را در آغوش خواهد کشید و پرچم حق را بر فراز قلههای جهان به اهتزاز درخواهد آورد.
نظر شما