حجت الاسلام والمسلمین دکتر سیدرضا مؤدب در گفتگو با خبرگزاری شبستان در قم، ضمن تبریک فرا رسیدن سالروز میلاد حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام، به تبیین ابعاد ظلم ستیزی در سیره آن حضرت پرداخت و گفت: یکی از برجسته ترین و کلیدی ترین محورهای سیره سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایشان، مسئله ظلم ستیزی و استکبارستیزی است. این آموزه عملی نه تنها برای شیعیان، بلکه برای تمام حقطلبان جهان در طول تاریخ به عنوان الگویی ماندگار و راهگشا مطرح بوده و هست.
مؤدب در ادامه با تأکید بر رویداد ولایتعهدی به عنوان بارزترین جلوه این رویکرد، تصریح کرد: به باور بنده، هوشمندانه ترین و آشکارترین شکل ظلم ستیزی امام رضا(ع) در مواجهه با اصرار مأمون عباسی برای پذیرش ولایتعهدی متجلی شد. حضرت در ابتدای امر قاطعانه این پیشنهاد را نمی پذیرند؛ اما زمانی که ناگزیر و در تنگنای سیاسی و امنیتی قرار می گیرند، به اجبار و کراهت ولایتعهدی را می پذیرند، آنهم با شرط اساسی عدم دخالت در امور حکومتی و هیچ یک از شئون سلطنت.
این استاد دانشگاه با تبیین ماهیت این پذیرش اجباری، افزود: در حقیقت، همان شرط حضرت نشان می دهد که ایشان هیچ گاه حاضر به همکاری با خلیف های ظالم و نامشروع نبوده و اساس خلافت مأمون را عادلانه نمی دانستند. از همین رو، ولایتعهدی برای ایشان نه یک منصب، بلکه میدانی برای مبارزه و خنثی سازی توطئه های حکومت بود.
مؤدب در تبیین اهداف مأمون از این اقدام حیله گرانه، یادآور شد: مأمون عباسی از اجبار امام رضا(ع) به ولایتعهدی دو هدف اصلی را دنبال می کرد: اول کسب مشروعیت و وجهه معنوی برای خلافت رو به افول خود، و دوم تبدیل شخصیت والای حضرت به توجیه گر ظلم ها و انحرافات حکومتی خود. اما آنچنان که تاریخ نشان می دهد، مأمون در هر دو هدف خود شکست خورد و ناکامی خود را با شهادت امام پاسخ گفت.
وی با استناد به منابع تاریخی، خاطرنشان کرد: مأمون گمان می کرد با منصوب کردن فرزند پیامبر(ص) و شخصیتی مقدس و بی بدیل به ولایتعهدی در حالی که حتی برادران و فرزندان خود را از این جایگاه محروم ساخته بود می تواند چهرهای معنوی و محبوب از خود در افکار عمومی آن روزگار بسازد. در آن زمان به دلیل فضای غبارآلود سیاسی، افراد بسیاری بودند که با قضاوت سطحی، این اقدام مأمون را ستایش می کردند.
مؤدب در پایان با تأکید بر شکست تدبیر مأمون، خاطرنشان کرد: اما روشنگری ها، افشاگری ها و نوع مواجهه هوشمندانه حضرت رضا(ع) با خلیفه وقت همراه با برملا کردن چهره نفاق و تزویر مأمون به سرعت ثابت کرد که تیر خلیفه به سنگ خورده است. امام با درایت و بینش عمیق سیاسی خود، نه تنها به ابزار تبلیغاتی مأمون تبدیل نشد، بلکه زمینه ساز آگاهی بخشی به جامعه و خنثی سازی نقشه های شوم دستگاه خلافت عباسی شد.
نظر شما