خبرگزاری شبستان_آران و بیدگل/ روح اله باقری؛ در روزهایی که صدای جنگنده های متجاوز امریکایی صهیونی هر از گاه در گوش شهرهای ایران طنینانداز میشد، نامی بر سر زبانها افتاده که حالا به نشانهی همدلی، غیرت و ایستادگی بدل شده است: «جانفدا».
پویشی که علیرغم اینکه یک ثبتنام مردمی برای ارتش فدائیان ایران است، اما در عمق خود، روایت بازآفرینی روح جهاد و مقاومت ایرانیان را با زبانی نو بیان میکند.
آمار رسمی از ثبتنام بیش از ۳۱ میلیون نفر در این پویش تا این لحظه سخن میگویند؛ یعنی نزدیک به نیمی از جمعیت کشور که در میانهی جنگ تحمیلی سوم، با اعلام داوطلبی برای حضور در خط مقدم دفاع از میهن، برگ تازهای از تاریخ ملی را رقم زدهاند. «جانفدا»، نمود عقل جمعی ملتی است که تجربهی دفاع مقدس را در حافظهی تاریخی خود حمل میکند و میداند امنیت چگونه حاصل شده و چگونه باید پاس داشته شود.
از یک فراخوان تا خیزش اجتماعی
پویش «جانفدا» در نخستین روزهای تشدید حملات دشمن و تهدیدهای مستقیم علیه ایران، از سوی مجموعهای مردمی با حمایت نهادهای دفاعی و فرهنگی آغاز شد. هدفش مشخص بود: ساماندهی نیروهای داوطلب مردمی برای جهاد مستقیم با دشمن.
ثبتنام این پویش از طریق وبسایت رسمی آن به آدرس https://janfadaa.ir/ انجام میشود. اما در کمتر از چند روز، از یک سامانه ثبتنام اینترنتی به یک جریان اجتماعی پرقدرت بدل شد؛ طوفانی در شبکههای اجتماعی، صفهای داوطلبی در مصلاها، مدارس و پایگاههای فرهنگی، و مهمتر از همه، تبدیل شدن به گفتوگوی اصلی در فضای عمومی کشور.
یکی از داوطلبان ۳۰ ساله آران و بیدگلی در گفتوگو با خبرنگار شبستان میگوید: «پدرم در دفاع مقدس جانباز شد، من شاید در آن زمان نبودم، اما امروز نوبت ماست که از خاک و هویتمان دفاع کنیم. اسمم را نوشتم، چون احساس کردم این بار دفاع، فقط در سنگر نیست، در روایت هم هست.»
چنین احساساتی در نقاط مختلف کشور تکرار میشود؛ نشانهای از آنکه پویش «جانفدا» در حال بازسازی نوعی وجدان جمعی دفاعی است.
ملتِ در صحنه؛ نه اجباری، نه نمایشی
اگرچه «جانفدا» در بطن خود رنگ و بوی یک حرکت داوطلبانه دارد، اما آنچه آن را ویژه میکند، کیفیت حضور مردم است. در بررسیهای میدانی خبرنگاران شبستان، افراد شرکتکننده از اقشار بسیار متنوعاند: از راننده تاکسی تا استاد دانشگاه، از ورزشکار تا مادر شهید، از طلبه جوان تا مهندس بازنشسته.
آنچه آنان را گرد هم آورده، حس مشترکی است به نام “دفاع از ایران”، فارغ از اختلاف سلیقه یا گرایش سیاسی.
تحلیلگران حوزه افکار عمومی این پویش را نمونهای نادر از «بازگشت اعتماد متقابل ملت و حاکمیت» میدانند؛ تصویری که در شرایط جنگی، گرانبهاتر از هر تجهیزات نظامی است. زیرا «اعتماد»، سرمایهای است که در لحظه بحران، سپری برای ماندگاری ملی میشود.
تغییر زمین بازی؛ جنگی فراتر از مهمات
اهتمام مردم به شرکت در پویش «جانفدا» صرفاً در پاسخ به تهدید نظامی نیست؛ بلکه در برابر جنگ شناختی و رسانهای دشمن معنا پیدا میکند.
جنگ تحمیلی سوم دیگر فقط در خاک و مرزها جریان ندارد؛ جبههها اکنون در ذهنها و روایتها شکل میگیرند. دشمن به دنبال تضعیف روحیه و فروپاشی تصویر ملی است.
اما همین پویش به نوعی معکوس کردن این نقشه بود: مردم خود را وارد میدان روایت کردند؛ با افتخار نام نوشتند، تصویر فرزندانشان را در کنار پرچم ایران منتشر کردند و عملاً رسانه ملیِ دفاع را از پایین به بالا ساختند.
یک استاد ارتباطات در تحلیل خود میگوید: «جانفدا روایتی از مردم است که به حکومت برگردانده میشود. در واقع، ملت بهجای آنکه مخاطب پیامهای رسمی باشند، خود فرستنده پیام شدند: ما هستیم.»
بازخوانی فرهنگ ایثار در قالبی مدرن
جامعهشناسان میگویند «جانفدا» بیش از هر چیز بازتابی از نیاز جامعه به بازتعریف مفهوم ایثار در جهان امروز است.
اگر در دههی ۶۰ ایثار در میدانهای نظامی معنا مییافت، امروز در میدان آگاهی، روایت و همبستگی بازتولید میشود. این پویش نشان داده که ایرانی بودن هنوز معادل مسئول بودن است؛ هر شهروند خود را بخشی از پازل مقاومت میداند، حتی اگر در سنگر قلم، رسانه یا علم باشد.
مردم نشان دادند دفاع مقدس میتواند در عصر فناوری هم معنا پیدا کند.
یک بیعت ملی، فراتر از جبههها
کارشناسان علوم سیاسی بر این باورند که «جانفدا» توانسته فاصله میان مردم و نهادهای رسمی را کاهش دهد و به شکلی غیرمستقیم، یک جبهه واحد مردمی تشکیل دهد که به مراتب قدرتمندتر از هر ائتلاف نظامی است.
در روزهایی که دشمن با ابزار رسانه، جنگ اقتصادی و عملیات روانی تلاش میکند مردم را منفعل سازد، این حجم از مشارکت، تصویر ایران را از کشوری در حالت تدافعی، به ملتی در حال کنشگری فعال و هدفمند تغییر داده است.
آخرین سطر؛ ایران زنده است
میتوان گفت «جانفدا» تنها یک پویش نیست؛ بلکه آیینهای است که دوباره نوری از ایمان و وطندوستی را در سیمای ایرانیان بازتاب داده است.
بیعت ۳۱ میلیونی مردم در بحبوحهی جنگ تحمیلی سوم، نشان داد که در کشاکش تهدید و تبلیغ، هنوز ریشههای وطندوستی عمیقتر از هر تردیدی است.
ایران، دوباره با صدای مردمش سخن گفت؛ مردمی که نه از ترس، بلکه از عشق، نامشان را در فهرست «جانفدا» نوشتند تا تاریخ آینده بداند: این خاک هنوز صاحب دارد.
نظر شما