به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانونهای مساجد خبرگزاری شبستان، مسجد جاوید تهران در خیابان شریعتی(شمیران قدیم) کوچه شهید جوهرچی واقع شده است.
محله شمیران که قبل از انقلاب به «باغ صبا» معروف بود، یکی از مراکز اقلیتنشین تهران به حساب میآمد که بیشتر ساکنان آن ارامنه و عدهای نیز یهودی بودند. با گذر زمان و اضافه شدن مسلمانان به این محله، ضرورت احداث یک مسجد احساس میشد، البته این در حالی بود که در حوالی آن منطقه سه مسجد دیگر به نامهای نوریان، امام حسین(ع) و مسجد الرضا(ع) وجود داشت. در سال ۱۳۴۹ فردی به نام «حاج عباس جاوید تجریشی» که خود ساکن محله باغ صبا بود، برای باقی نگاه داشتن نام نیک از خود، در محله مذکور زمینی به مساحت دویست و پنجاه متر مربع وقف کرد و کار ساخت مسجد با هزینه وی آغاز شد. کار ترسیم نقشه بنا به حسین لرزاده، معمار معروف تهران واگذار شد و در نهایت مسجد به نام بانی و واقفش «جاوید» نامیده و در اردیبهشت سال ۱۳۵۲ افتتاح شد.
مسجد جاوید مجموعه ای برای تجمع دانشجویان انقلابی دانشگاههای تهران در سال های پیش از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی محسوب می شد. در این مسجد قبل انقلاب، جوانان مذهبی و نسل تحصیلکرده دانشگاهی، علاوه بر استفاده از کلام سخنرانان، از کتابخانه مجهز آن و نیز کلاسهای گوناگونی که در رشتههای تفسیر قرآن، نهجالبلاغه، اصول عقاید، اقتصاد اسلامی، تاریخ ادیان و جامعه شناسی برگزار می شد، بهره می بردند.
اداره مسجد به صورت مشترک بر عهده حاج عباس جاوید شمیرانی و برادران حسین و عباسِ خانی بود اما حاج عباس مدتی بعد در نامهای به کلانتری منطقه باغ صبا از بیماری و ضعف بدنی در اداره مسجد نوشت و شهید آیت الله دکتر محمد مفتح را به عنوان مدیر جدید مسجد معرفی کرد و دکتر مفتح مدت کوتاهی را علاوه بر اقامه نماز به امور مسجد نیز رسیدگی کرد. با مخالفت ساواک با اداره مسجد توسط شهید دکتر مفتح، حاج عباس بار دیگر به عنوان مسوول مسجد عهده دار اداره آن شد.
در این گزارش به روایت سعید علم الهدی از فعالان این مسجد به تعطیلی مسجد جاوید می پردازیم، در این روایت بیان شده که چگونه سخنرانی شهید آیت الله خامنه ای و واکنشهای فراگیر نسبت به حضور و سخنرانی ایشان برای دستگاه امنیتی رژیم پهلوی پذیرفتنی نبود و آنها ضمن مخالفت اولیه با حضور ایشان در مسجد، پس از آن که حریف درخواستهای عمومی برای استقبال از ایشان نشدند، متعاقب با سخنرانی ایشان، مسجد را تعطیل کردند.
پس از دستگیری شهید آیتالله خامنهای، شهیددکتر مفتح بار دیگر در اواخر آبان نماز جماعت را در مسجد برگزار کرد که با استقبال مردم عادی و دانشجویان روبهرو شد. جمعیت زیادی در مسجد، کوچهها و خیابانهای اطراف دیده میشد. شهید مفتح که ممنوعالمنبر بود، روی پلة دوم منبر نشست و گفت: چون من ممنوعالمنبر هستم، نمیتوانم سخنرانی کنم و آقای خامنهای هم گرفتار شدهاند. البته به دستگیری او اشارهای نکرد. به دنبال آن، دانشجویان فریاد تکبیر سر دادند. شهیدمفتح مدت کوتاهی سخنرانی کرد و سپس گفت: همانطور که ساکت آمدید، ساکت هم بیرون بروید. این جمله بهعنوان خطمشی به مردم داده شد.
مردم پس از خروج از مسجد شروع به شعاردادن کردند. شعارها دربارة آزادی خامنهای، مسئلة فلسطین و آگاهی و بیداری ملت بود. این مسئله حساسیت ساواک را نسبت به مسجد برانگیخت.
علیرضا فرقانی، از دانشجویان مبارز دانشگاه صنعتی شریف هم، در خاطرات خود گفته است:ما برای شنیدن سخنرانی بزرگان دین در تهران به چند مسجد میرفتیم که یکی از این مساجد، مسجد جاوید بود؛ در پایین شمیران که در آن سالها به خیابان کوروش معروف بود و اکنون خیابان دکتر علی شریعتی نامیده شده است. مدیریت مسجد را شهید مفتح بر عهده داشت. بخشی از سخنرانیهای شهید مطهری نیز در آنجا برگزار میشد.
پاییز سال ۱۳۵۳، در سالروز شهادت امام صادق (ع)، اطلاع یافتیم که قرار است آیتالله خامنهای به تهران بیاید و در مسجد جاوید سخنرانی کند. من به همراه سایر دوستان در مسجد جاوید حاضر شدیم تا در سخنرانی ایشان حضور داشته باشیم، ولی ایشان نیامدند. تا اینکه شهید مفتح پشت تریبون قرار گرفت و گفت: «به آقای خامنهای اجازه ندادهاند تا به تهران بیاید.» این جمله بهنوعی چراغسبزی بود که حاضران واکنش نشان دهند.
بعد از اینکه شهید دکتر مفتح این حرف را زد، ما از مسجد بیرون آمدیم و شروع به تظاهرات در خیابان کردیم. رفتهرفته شعار «مرگ بر شاه» هم سر دادیم. درحالیکه این شعار را تکرار میکردیم، فرار کرده و سعی میکردیم از هم فاصله بگیریم تا اگر کسی دستگیر شد، دیگری گرفتار نشود و همة ما یکجا نباشیم.
این اولین تظاهراتی بود که من در خارج از محیط دانشگاه شرکت کردم. همان روز گفته شد که آیت الله خامنهای فردا خواهند آمد. ولی من و بعضی از دوستان، چون احتمال میدادیم اجازه ندهند، فردا نرفتیم. ولی ایشان به مسجد جاوید آمده و سخنرانی کرده بودند. این سخنرانی در آن روزها نقطة عطفی در مبارزات بود؛ چون بعدازاین سخنرانی، هم دکتر مفتح و هم آیتالله خامنهای دستگیر و مسجد جاوید تعطیل شد.
برگرفته از کتاب مساجد تاثیرگذار در پیروزی انقلاب
نظر شما