خبرگزاری شبستان، گروه بینالملل: اظهارات اخیر مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری ایران دردوازدهم فروردین، در شرایطی مطرح میشود که محیط بینالمللی پیرامون ایران با تنشهای فزاینده و بازآرایی موازنههای قدرت همراه است. تأکید او بر «پیوند اسلامیت و ایرانیت» را میتوان تلاشی برای بازتعریف یک الگوی هویتی دانست که در سطح جهانی نیز پیامهایی چندلایه دارد.
در ادبیات سیاسی بینالملل، کشورهایی که دارای هویت ترکیبی و ریشهدار هستند، معمولاً در برابر فشارهای خارجی از انسجام بیشتری برخوردارند.
در این چارچوب، جمهوری اسلامی با تلفیق دو عنصر دینی و ملی، سعی دارد خود را نهفقط بهعنوان یک بازیگر سیاسی، بلکه بهعنوان یک «مدل تمدنی» معرفی کند؛ مدلی که در برابر الگوهای غربی مقاومت میکند.
از منظر بینالمللی، اشاره پزشکیان به «تجاوز قدرتهای سلطهگر» را میتوان در امتداد گفتمان دیرینه تقابل با نظم مسلط جهانی تحلیل کرد.
این گزاره، بهویژه در شرایطی که رقابت میان قدرتهای بزرگ تشدید شده و نظام بینالملل به سمت چندقطبی شدن حرکت میکند، کارکردی دوگانه دارد؛ از یکسو انسجام داخلی را تقویت میکند و از سوی دیگر، ایران را در جبهه کشورهای منتقد هژمونی غرب قرار میدهد.
در همین حال، تحولات سالهای اخیر از جنگهای منطقهای گرفته تا تشدید رقابتهای ژئوپلیتی نشان دادهاند که کشورهایی با روایتهای هویتی قوی، توان بیشتری در مدیریت فشارهای خارجی دارند.
تأکید پزشکیان در سخنانش بر «استقامت ملت ایران» نیز در همین چارچوب قابل فهم است؛ مفهومی که در ادبیات سیاسی بهعنوان «تابآوری ملی» شناخته میشود.
از سوی دیگر، این مواضع میتواند پیام مستقیمی برای بازیگران منطقهای و فرامنطقهای داشته باشد. در شرایطی که برخی قدرتها به دنبال مهار نفوذ ایران هستند، تأکید بر عناصر هویتی و مردمی، نوعی اعلام پایداری در برابر سیاستهای فشار حداکثری تلقی میشود. بهعبارت دیگر، تهران تلاش دارد نشان دهد که ابزارهای سختافزاری بهتنهایی قادر به تغییر رفتار آن نیستند.
در سطحی گستردهتر، سخنان رئیسجمهوری ایران را میتوان بخشی از رقابت روایتها در نظام بینالملل دانست؛ رقابتی که در آن، هر کشور میکوشد تصویر مطلوب خود را از مشروعیت، مقاومت و پیشرفت ارائه دهد. در این میدان، «ایرانیت و اسلامیت» نهتنها یک مفهوم داخلی، بلکه یک ابزار دیپلماسی هویتی است.
در مجموع، اظهارات مسعود پزشکیان در دوازدهم فروردین، فراتر از یک مناسبت تاریخی، حامل پیامی راهبردی برای محیط بینالملل است؛ ایران با تکیه بر هویت ترکیبی خود، در برابر فشارهای خارجی ایستادگی میکند و این ایستادگی را بهعنوان بخشی از جایگاه خود در نظم در حال گذار جهانی تعریف میکند.
نظر شما