حجت الاسلام دکتر محسن الویری، استاد و مدیر گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام در رابطه با انتخاب حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنهای به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، یادداشتی را در اختیار شبستان قرار داده است که متن آن را در ادامه می خوانید؛
سرآغاز تحولی بزرگ در ایران عزیز
ویلفرد مادلونگ (۲۰۲۳ م) در کتاب "جانشینی حضرت محمد" (صلی الله علیه و آله)، در مقدمه خود آورده است: "در تاریخ هیچ واقعهای عمیقتر و ماندنیتر از مسأله جانشینی حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) موجب تفرقه در اسلام نبوده است. (ص ۱۳) این سخن او از این روی درست است که پیامدهای جانشینی مردان بزرگ در سرزمینهای بزرگ رقمزننده رویدادهایی بزرگ است که گاه به بحران میانجامد.
پس از شهادت آیتالله سیدعلی خامنهای اکنون در بحبوبه نبرد نابرابر تحمیلی بر کشور عزیزمان و در نخستین شب از لیالی قدر، و بدون درگیر شدن کشور به هیچ بحرانی، آیتالله سیدمجتبی خامنهای از سوی مجلس خبرگان به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی برگزیده و معرفی شد؛ "لَهُ الْحَمْدُ فِی الْأُولَی وَالْآخِرَةِ وَلَهُ الْحُکْمُ" و لَه الشُکرُ عَلی نِعَمِه. این انتخاب را که سرآغاز تحولی بزرگ در ایران عزیز ماست، گرامی میداریم و با سری بلند و سینهای ستبر و گامهایی استوار همراه با رزمندگان غیور و رشیدمان و همگام با مردم بینظیرِ بادرایت و بصیرمان با رهبر معظم جدید انقلاب بیعت میکنیم و با خدای خود پیمان میبندیم که آنی راه خود را از راه شهیدانمان و رهبر شهیدمان جدا نسازیم.
بیتردید و به زودی آنان که آگاهترند و شایستگی سخن گفتن در باره ویژگیهای رهبر معظم انقلاب و صلاحیت علمی، عدالت، تقوی، بینش صحیح سیاسی و اجتماعی، تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت رهبری (شرایط مندرج در اصل ۱۰۹ قانون اساسی) ایشان را دارند، این مهم را انجام خواهند داد. مقبولیت علمی و فقهی، برخاستن از خاندانی صالح (اهل بیوتات صالح در تعبیر امیرالمؤمنین علی علیه السلام خطاب به مالک اشتر)، آگاهی دقیق از مسائل و اقتضائات نیروهای مسلح که یک شرط بسیار مهم در وضعیت جنگی کشور است، تیزهوشی و تیزبینی و برخورداری از تحمل بالا در شنیدن نقدها از جمله ویژگیهایی است که میتوان آنها را به عیان دید یا در بیان بزرگان شنید.
در این یادداشت بدون پرداختن به مفهوم ولایت و ابعاد کلامی، فقهی و عرفانی آن که در حیطه تخصص من نیست، به کوتاهی به پنج نکته در باره این انتخاب اشاره میکنم:
فرزند رهبر شهید بودن نه شرط ایجابی است نه شرط سلبی
یک. شبهه موروثی بودن ـ رهبر جدید انقلاب فرزند رهبر شهید انقلاب هستند. این شبههافکنی از سوی عدهای که شعار عبور از نظام جمهوری اسلامی میدادند و اکنون دغدغه رعایت شرایط ولایت فقیه یافتهاند، مطرح شده است که این پیوند پدر و فرزندی، در حقیقت به مفهوم موروثی شدن ولایت فقیه است. در برابر کسانی که بادبانهای کشتی خود را به سوی گذشته پادشاهی برافراشتهاند، هیچ نیازی به پاسخ در این باره نیست، چون آنان تنها شرط حاکم را همین ویژگی میدانند، ولی اگر دیگر جوانان عزیزمان پرسشی در این باره داشته باشند، در پاسخ به آنها باید گفت در قانون اساسی ما، بُنُوَّت (فرزند رهبر پیشین بودن) یکی از شرایط رهبری نیست و لذا در انتخاب رهبری هیچ توجهی به این ویژگی نباید بشود و نشده است، ولی از سوی دیگر این ویژگی، مانعی هم برای انتخاب فرزند ایشان به عنوان رهبر به شمار نمیرود. یعنی فرزند رهبر شهید بودن نه شرط ایجابی است و نه شرط سلبی. در نتیجه موروثی بودن در جایی صدق میکند که تنها شرط اهلیت حکومت، فرزند حاکم پیشین بودن باشد و لاغیر (مانند حکومت پهلوی). لذا این شبهه در اینجا محلی از اعراب ندارد.
دو. تردیدبرانگیز بودن تأخیر در اعلام تصمیم مجلس خبرگان ـ مطابق قانون مجلس خبرگان هیچ الزامی برای معرفی زودهنگام رهبر جدید ندارد و امثال ما نیز هیچ اطلاع قابل اعتمادی درباره علت این تأخیر نداریم، ولی از خورشید در آسمان صاف آشکارتر است که وضعیت خاص جنگی کشور و هدف قرار گرفتن ساختمانهای مجلس خبرگان در قم و تهران و دشواری نزدیک به محال گردهم آمدن نمایندگان مجلس خبرگان مانع از این بود که انتخاب رهبری در این دوره را با انتخاب رهبری پس از رحلت امام خمینی مقایسه کرد.
رای اکثریت مردم از طریق رأی منتخبان آنها در خبرگان
سوم. فقدان وجاهت مجلس خبرگان به دلیل آرای کم رأیدهندگان به آن ـ این سخن درست است که هر چه تعداد رأیدهندگان به نمایندگان مجلس شورای اسلامی، مجلس خبرگان و رئیس جمهور بیشتر باشد، وجاهت آنها بیشتر خواهد بود، ولی وقتی این افراد و نهادها در یک فرایند قانونی و مطابق ضوابط برگزیده شده باشند، هر چند تعداد آرای آنها خیلی زیاد نباشد، این امر لطمهای به مشروعیت و قانونی بودن و وجاهت آنها نمیزند.
چهار. وجود افرادی دیگر که دارای مقبولیت عمومی برای رهبری هستند ـ این یک امر بدیهی است که منتخب مجلس خبرگان هر کس که میبود، هوداران و مخالفانی در میان مردم میداشت. روشن است که نمیتوان همزمان نظر همگان را تأمین کرد و بر اساس یک قاعده عقلی و عُقَلایی در اینگونه موارد نظر اکثریت باید مبنا قرار گیرد و مطابق قانون اساسی، رأی اکثریت مردم از طریق رأی منتخبان آنها در مجلس خبرگان ابراز و آشکار میشود و رهبر جدید دقیقا مطابق این فرایند برگزیده شدهاند.
البته طبیعی است که در این مورد هم هر چه آراء به هم نزدیک باشد، بهتر است ولی حتی اگر این حالت اتفاق نیافتد، باز هم رأی اکثریت باید مبنای عمل قرار گیرد. البته با توجه به احوالات کنشگری سیاسی در کشور ما، اکنون شایسته است کسانی که احتمالا نامزد مورد نظر برخی افراد و جریانها برای تصدی منصب رهبری بودهاند با اعلام بیعت و همراهی خیلی زود با ولی فقیه جدید، زمینه برخی اظهارنظرهای ناهمدلانه احتمالی را از بین ببرند.
مجلس خبرگان با تدبیر خود، مانع پیدایش بحران در کشور شد
پنج. نیاز کشور به تغییرات اساسی و عدم تضمین وقوع این تغییرات ـ صرف نظر از ابهامها و کژتابیهایی که در این مدعی و دلالتهای آن وجود دارد، و با پذیرش ضرورت بازنگری در برخی رویهها با حفظ اصول و مبانی انقلاب و مشی امام راحل و رهبر شهید، معلوم نیست این مدعی بر چه پیشفرضهایی استوار است که با این انتخاب خبرگان، تضمینی برای وقوع تغییرات اساسی در کشورمان نیست و گوینده این سخن چگونه به چنین نتیجهای رسیده است؟ از قضا اکنون فرصت خوبی است که در مرحله تصمیمسازی با نگاهی همدلانه، همه دیدگاهها و نقدها و ملاحظات و پیشنهادها البته با رعایت شرایط جنگی کشور ارائه و منتقل شود. ولی طبعا نسبت به تصمیم رهبری هر چه که باشد، باید التزام عملی داشت. زیرا روشن است در اینجا نیز همزمان نمیتوان نظر همه جریانها را تأمین کرد.
شاید پرسشهای همدلانه و شبههها و شبههافکنیهای ناهمدلانه دیگری هم وجود داشته باشد که باید به آنها پاسخ داد ولی آنچه محل پرسش و شبهه نیست این است که مجلس خبرگان با حوصله و تدبیر، مانع پیدایش بحران جانشینی در کشور شد و دوران جانشینی با بیعت میلیونی مردم عزادار کشورمان در مراسم شب قدر آغاز شد. خداوند این دوره را دوره تداوم اقتدار و عزت و عظمت و اعتلای هر چه بیشتر کشورمان و برافراشته ماندن پرچم مکتب اهل بیت علیهم السلام و افزایش رفاه و آسایش شایسته مردم این سرزمین قرار دهد. وَلَهُ الْحَمْدُ فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَعَشِیًّا وَحِینَ تُظْهِرُونَ (روم، ۱۸)
نظر شما