خبرگزاری شبستان/چهارمحال و بختیاری
تاریخچه برخی از رسوم در جشن عروسی، به پیش از تاریخ می رسد. این رسوم، در فرهنگ بسیاری از ملل جهان مشترک است. تبادل حلقه ازدواج، تبادل مهریه و شیرب ها، هدیه دادن گل، شام دادن در شب عروسی، شعرخوانی، دعا و خواندن کتب مقدس مانند قرآن در فرهنگ ملل گوناگون به شکل های مختلف و با جزئیاتی متفاوت وجود دارد.
اما در میان ایرانیان سنت ازدواج محترم شمرده می شود و هر کدام از آداب و رسومی که برای باشکوه تر برگزار کردن آن اجرا می کنند، فلسفه ای وجود دارد که توجه به آن، فرهنگ ازدواج ساده همراه با پایبندی به عقاید و مذاهب در میان جوانان گسترش می دهد.
آیین ازدواج در میان اقوام بختیاری مراحلی دارد که با فرستادن کدخدا آغاز می شود. این فرد با طرح موضوع نظر بزرگ ترهای دختر را به طور غیر رسمی و تا حدودی محرمانه می گیرد.
در مرحله دوم با حضور افراد و مهمانان بیشتری از هر دو سو مراسم پاگیری یا قباله نویسی با تعیین مهریه و شیربها انجام می شود که گاهی به آن «شیربها برون» یا «شهربها وارون» گفته می شود.
مراسم عقد و عروسی گاهی در یک روز و گاهی در دو روز پیاپی برگزار می شود و برای جاری ساختن خطبه عقد از ملای محل یا روحانی استفاده می شود. این اعمال با آداب خاص خود همراه با ساز و دهل و ترانه خوانی هفت شب و هفت روز انجام می شود.
یکی از آیین های مردمی و قابل احترام در فرهنگ بختیاری روح تعاون و همیاری است که در مراسم شادی، عروسی یا عزاداری و جبران خسارت قتل و دیه اجرا می شود.
در انجام عروسی به این تعاون و همیاری «اوزی» می گویند. «اوزی گستن» نوعی عمل برای کاستن هزینه های عروسی است. این سنت پسندیده در مفهوم اجتماعی نوعی قرض و داد و ستد است و داماد یا یکی از اقوام و نزدیکانش به خانه اقوام یا بستگان خود یا طوایف وابسته که آیین میانشان جاری است رفته و مددخواهی می کند.
پیش از عروسی گروهی از زنان و مردان اقوام داماد هیزم، آرد، قند، چای، مواد غذایی و گوسفند مورد نیاز مراسم جشن را روز قبل به خانه عروس می برند که این کار همراه با سرود و پایکوبی است و به آن اجناس «باروزی» می گویند.
روز عروسی مراسم جشن از صبح زود تا بعدازظهر (چاشت) در خانه عروس برگزار می شود و آیین بومی چوب بازی ( ترکه بازی) سواربازی(ترات بازی) مردان و نوجوانان شور و هیجان دیگری به عروسی می دهد.
تلاش و کوشش نوازندگان محلی(تُشمال) در این جشن ستودنی است به گونه ای که گاهی چند روز با کمتر وقفه ای کار نواختن موسیقی در مقام های مختلف را انجام می دهند.
یک شب مانده به جشن عروسی مراسم حنا بندان (حنا بندون) انجام می شود در این آیین یک زن پاک، شوهردار و ثروتمند این وظیفه را عهده دار است چون باور این است که زن بیوه شگون ندارد و ممکن است عروس بیوه شود.
شب حنابندان زنان و دختران با خواندن ترانه و اشعار دوالالی، نی نی نای، آهی گل و آهای گلی گلی گلی سبب گرمی و طراوت مراسم می شوند، در این مراسم از طرف داماد هدیه ای به عروس داده می شود، این هدیه به تناسب توانایی مالی داماد از پول نقد تا اسب و ... است.
در روز عروسی پس از پذیرایی و دادن نهار در خانه عروس مرحله بردن عروس به خانه داماد(عروس کشان) آغاز می شود، بختیاری ها بر این باورند که قبل از غروب آفتاب باید عروس را روانه ساخت و نباید در تاریکی این کار انجام شود.
به هنگام حرکت، عروس کفش نویی که داماد برایش خریده است، به پای می کند، چون بر این باورند که نباید عروس با لباس کهنه یا لباس خانه پدر روانه خانه بخت شود.
هنگام رسیدن کاروان عروس به خانه داماد، عروس عمدی توقف می کند تا برای اولین حضور رسمی خود در خانه جدید هدیه ای دریافت کند، این کار را «گره زنون» یا «گر زنون» به معنی توقف کنان می گویند، در این لحظه از سوی پدر داماد یا خود او هدیه ای ارزنده چون اسب، تفنگ، گاو، گوسفند و ... داده می شود که به صورت اختصاصی متعلق به عروس است و بعد از آن عروس را وارد خانه داماد می کنند و همان شب مراسم «دوردامادی» را با دادن هدیه های از طرف اقوام عروس و داماد به زوج های جوان انجام می دهند و بعد از آن نیز مهمانان راهی خانه می شوند و عروس و داماد زندگی مشترک خود را شروع می کنند.
گفتنی است، از نظر کارشناسان میراث فرهنگی هر کدام از آداب و رسوم اقوام مختلف ایرانی به دلیل تنوع رسوم و ویژگی های خاص آن می تواند در فهرست میراث جهانی به ثبت برسد.
پایان پیام/
نظر شما