خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم-حضرت خدیجه کبری(س) از برجستهترین و اثرگذارترین زنان تاریخ اسلام است؛ بانویی که نامش با آغاز بعثت و شکلگیری نخستین هستههای جامعه اسلامی گره خورده است. ایشان در روزگاری که جامعه مکه در تاریکی جهل و بتپرستی به سر میبرد، به پاکدامنی، خردمندی و درستکاری شهرت داشت و به همین دلیل «طاهره» خوانده میشد.
حضرت خدیجه(س) نهتنها نخستین زن ایمانآورنده به رسالت حضرت محمد بود، بلکه با همه توان مالی، اعتباری و عاطفی خود در کنار پیامبر(ص) ایستاد و در سختترین سالهای دعوت، پشتوانهای مطمئن برای گسترش اسلام شد. نقش ایشان در تثبیت پایههای دین اسلام تا آن اندازه عمیق و ماندگار است که بسیاری از فرازهای تاریخ صدر اسلام بدون یاد نام و فداکاریهای این بانوی بزرگ، ناقص و ناتمام خواهد بود.
حجتالاسلام حسین محمددوست، مدرس حوزه علمیه خراسان، در گفتوگویی تفصیلی با خبرنگار شبستان، با تشریح ابعاد شخصیتی و تاریخی حضرت خدیجه کبری(س)، ایشان را «ستون استوار نهضت نبوی» در سالهای سخت آغاز بعثت دانست و تأکید کرد: اگر ایمان، فداکاری و حمایت همهجانبه این بانوی بزرگ اسلام نبود، تاریخ صدر اسلام به گونهای دیگر رقم میخورد.
وی با بیان اینکه شناخت شخصیت حضرت خدیجه(س) تنها مرور یک مقطع تاریخی نیست، بلکه بازخوانی یک الگوی کامل برای زندگی فردی و اجتماعی امروز است، گفت: عظمت این بانوی الهی به اندازهای است که در روایات شیعه و اهل سنت، نام ایشان در کنار حضرت فاطمه، حضرت مریم و حضرت آسیه به عنوان برترین زنان اهل بهشت آمده است؛ جایگاهی که نشان میدهد حضرت خدیجه(س) تنها یک همسر فداکار نبود، بلکه شخصیتی الهی و تاریخساز به شمار میرود.
«امالمؤمنین» حقیقی و مادر سلسله امامت
حجتالاسلام محمددوست در پاسخ به پرسشی درباره جایگاه حضرت خدیجه(س) در تاریخ اسلام و علت شهرت ایشان به «امالمؤمنین» اظهار داشت: بر اساس آیه ششم سوره احزاب، همسران پیامبر اسلام(ص) مادران مؤمنان هستند، اما این عنوان درباره حضرت خدیجه(س) معنایی عمیقتر و حقیقیتر دارد؛ زیرا ایشان تنها همسر پیامبر نبودند، بلکه شریک رسالت، همراه رنجها و یاور صادق آن حضرت در دشوارترین روزهای دعوت بودند.
وی افزود: حضرت خدیجه(س) از همان نخستین لحظات نزول وحی، بدون تردید و پرسش، پیامبر اکرم(ص) را تصدیق کردند و آرامشبخش دل مضطرب ایشان پس از واقعه غار حرا بودند. حضرت خدیجه(س) از همان نخستین لحظات نزول وحی، بدون تردید و پرسش، پیامبر اکرم(ص) را تصدیق کردند و آرامشبخش دل مضطرب ایشان پس از واقعه غار حرا بودند. چنین همراهیای، جایگاهی ممتاز برای ایشان رقم زد و از همین رو میتوان گفت «امالمؤمنین حقیقی» در عرصه عمل و مجاهدت، حضرت خدیجه(س) است.
این کارشناس دینی با اشاره به لقب «امالأئمه» ادامه داد: حضرت خدیجه(س) مادر حضرت فاطمه هستند و از نسل حضرت زهرا(س)، سلسله نورانی امامت تداوم یافت. به همین دلیل، ایشان را «مادر امامان» نیز میدانند. چنانکه امام سجاد در مجلس یزید بن معاویه برای معرفی جایگاه خود فرمودند: «أنا ابن خدیجة الکبری»؛ این تعبیر نشان میدهد انتساب به حضرت خدیجه(س) خود افتخاری بزرگ و سندی برای حقانیت اهلبیت(ع) بوده است.
نخستین ایمانآورنده و آرامبخش دل پیامبر(ص)
مدرس حوزه علمیه با تأکید بر اینکه حضرت خدیجه(س) اولین زن ایمانآورنده به پیامبر اسلام(ص) بودند، گفت: در شرایطی که فضای مکه سرشار از شرک و تعصبهای جاهلی بود و بسیاری دعوت توحیدی پیامبر(ص) را انکار میکردند، حضرت خدیجه(س) بیهیچ تردیدی ایمان آوردند و با تمام وجود از رسالت دفاع کردند.در شرایطی که فضای مکه سرشار از شرک و تعصبهای جاهلی بود و بسیاری دعوت توحیدی پیامبر(ص) را انکار میکردند، حضرت خدیجه(س) بیهیچ تردیدی ایمان آوردند و با تمام وجود از رسالت دفاع کردند.
وی با استناد به حدیثی از حضرت محمد افزود: پیامبر اکرم(ص) درباره همسر وفادارشان فرمودند: «خدیجه زمانی مرا تصدیق کرد که دیگران تکذیبم کردند؛ زمانی مرا یاری داد که مردم دست از یاریام کشیدند و با مال خود مرا در راه خدا کمک کرد.» این بیان پیامبر(ص)، بهترین گواه بر نقش محوری حضرت خدیجه(س) در تثبیت و تقویت نهضت اسلامی است.
محمددوست ادامه داد: ایشان نخستین زنی بودند که همراه با امام علی پشت سر پیامبر(ص) در کنار کعبه به نماز ایستادند؛ صحنهای که نماد شکلگیری هسته اولیه جامعه توحیدی بود. در آن زمان، نماز خواندن در برابر دیدگان مشرکان، شجاعتی کمنظیر میطلبید و حضرت خدیجه(س) در صف نخست این ایستادگی قرار داشتند.
ثروت در خدمت توحید؛ پشتوانهای برای مقاومت در شعب ابیطالب
وی به نقش ثروت و موقعیت اجتماعی حضرت خدیجه(س) اشاره کرد و گفت: حضرت خدیجه(س) از بانوان برجسته و ثروتمند مکه بودند، اما آنچه شخصیت ایشان را متمایز میکند، نوع نگاهشان به مال و دارایی است؛ ثروت برای ایشان هدف نبود، بلکه ابزار خدمت به دین خدا بود.
حضرت خدیجه(س) از بانوان برجسته و ثروتمند مکه بودند، اما آنچه شخصیت ایشان را متمایز میکند، نوع نگاهشان به مال و دارایی است؛ ثروت برای ایشان هدف نبود، بلکه ابزار خدمت به دین خدا بود.
این استاد حوزه افزود: در جریان محاصره اقتصادی و اجتماعی مسلمانان در شعب ابیطالب، که با فشار شدید مشرکان همراه بود، اموال حضرت خدیجه(س) به کمک مسلمانان آمد. ایشان بیدریغ داراییهای خود را صرف تأمین نیازهای اولیه مسلمانان کردند تا آنان در برابر فشارها تسلیم نشوند.
وی خاطرنشان کرد: اگر این پشتیبانی مالی و معنوی نبود، شاید مقاومت مسلمانان در آن شرایط طاقتفرسا با دشواری بیشتری روبهرو میشد. حضرت خدیجه(س) نهتنها سرمایه مادی، بلکه اعتبار اجتماعی خود را نیز در راه دفاع از پیامبر(ص) هزینه کردند و همین امر، نقش ایشان را در بقای اسلام برجستهتر میسازد.
الگوی خانواده ایمانی؛ تحقق کامل در زندگی پیامبر(ص) و خدیجه(س)
حجتالاسلام محمددوست در پاسخ به پرسشی درباره درسهای زندگی حضرت خدیجه(س) برای امروز جامعه، با اشاره به الگوهای خانوادگی در قرآن کریم گفت: قرآن از چهار نوع خانواده سخن میگوید؛ خانوادهای که زن و شوهر هر دو مؤمناند، مانند خانواده حضرت زکریا(ع)؛ خانوادهای که هر دو کافرند، مانند ابولهب و همسرش؛ خانوادهای که مرد مؤمن و زن کافر است، مانند حضرت نوح و همسرش؛ و خانوادهای که زن مؤمن و مرد کافر است، مانند فرعون و همسرش آسیه(س).
وی تأکید کرد: زندگی حضرت محمد(ص) و حضرت خدیجه(س) در عالیترین سطح، مصداق خانوادهای است که هر دو همسر در ایمان، پاکی، هدفمندی و فداکاری همسو هستند. زندگی حضرت محمد(ص) و حضرت خدیجه(س) در عالیترین سطح، مصداق خانوادهای است که هر دو همسر در ایمان، پاکی، هدفمندی و فداکاری همسو هستند. پیش از بعثت، پیامبر(ص) به «محمد امین» و حضرت خدیجه(س) به «طاهره» شهرت داشتند؛ این القاب نشاندهنده سلامت اخلاقی و پاکی درونی آنان حتی در فضای آلوده جاهلیت است.
به گفته این کارشناس دینی، این دو شخصیت بزرگ، جان و مال و آبروی خود را در راه تحقق دین الهی به میدان آوردند. آزارها، تحریمها و فشارهای اجتماعی نهتنها آنان را دچار تردید نکرد، بلکه پیوندشان را مستحکمتر ساخت. ایمان عمیق و عشق الهی، به زندگی مشترک آنان معنایی فراتر از یک رابطه معمولی بخشیده بود.
تربیت فاطمه زهرا(س)؛ ثمره یک خانواده الهی
مدرس حوزه علمیه خراسان درباره نقش حضرت خدیجه(س) در تربیت فرزندان، بهویژه حضرت فاطمه(س)، گفت: هنگامی که بنیان خانواده بر ایمان و محبت استوار باشد، فرزندان نیز میوه همان درخت خواهند بود. شخصیت حضرت فاطمه(س) بهترین گواه بر عظمت تربیت مادری چون حضرت خدیجه(س) است.
وی افزود: دختران به دلیل انس و صمیمیتی که با مادران دارند، بیش از هر چیز از آنان تأثیر میپذیرند و حضرت فاطمه(س) در دامان مادری مؤمن، صبور و فداکار رشد یافتند. نتیجه این تربیت آن بود که پس از وفات حضرت خدیجه(س)، حضرت زهرا(س) با وجود سن کم، مونس و آرامبخش پدر شدند و با محبت بیپایان خود، رنجهای پیامبر(ص) را تسکین دادند؛ تا آنجا که لقب «امّ ابیها» را از رسول خدا(ص) دریافت کردند.
پیام ماندگار برای خانوادههای امروز
حجتالاسلام محمددوست تصریح کرد: بزرگترین درس زندگی حضرت خدیجه(س) برای زنان و مردان امروز، ایمان استوار، همدلی در زندگی مشترک و فداکاری در راه ارزشهای الهی است. همانگونه که پیامبر(ص) و خدیجه(س) با اعتماد متقابل، محبت عمیق و هدف مشترک توانستند سختترین بحرانها را پشت سر بگذارند، امروز نیز خانوادهها میتوانند با تکیه بر ایمان، عشق و مسئولیتپذیری، بر مشکلات غلبه کنند.
وی خاطرنشان کرد: حضرت خدیجه(س) نشان دادند که زن مسلمان میتواند در اوج معنویت، در متن تحولات اجتماعی و تاریخی نیز نقشآفرین باشد؛ هم همسری وفادار، هم مادری الگو و هم پشتیبان یک نهضت الهی. از این رو بازخوانی سیره ایشان، ضرورتی برای بازسازی هویت خانواده مسلمان در روزگار معاصر است.
نظر شما