حجتالاسلام والمسلمین «حبیب الله شعبانی» امام جمعه و نماینده ولی فقیه در استان همدان در گفت وگو با خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری شبستان پیرامون راهکارهایی برای بهره مندی هرچه بیشتر از برکات ماه مبارک رمضان اظهارداشت: برای بهره مندی از ماه مبارک رمضان باید به این فرصت بزرگ الهی که در اختیار ما قرلر گرفته، توجه کنیم. چون اگر خود روزه و اهمیت روزه را درک کنیم می تواند در این مسیر کمک کننده باشد. بر اساس آنچه که در روایات و آموزه های ما بیان شده است «روزه» شاید تنها عبادتی است که خداوند متعال آن را از آنِ خود محسوب کرده است. یعنی «تنها عبادتِ قابلِ عرضه به خداوند» است.
وی تصریح کرد: در برخی نقل ها ما آمده است که خداوند متعال در برابر کارهای نیک و اعمال خوب شما گاهی ۱۰برابراجر می دهد و گاه این مقدار تا ۷۰۰ برابر هم ذکر شده است. بعد فرمودند مگر«روزه». «قَالَ اللَّهُ: کُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ، إِلَّا الصِّیَامَ، فَإِنَّهُ لِی وَأَنَا أَجْزِی بِهِ» یعنی حدّ ومرز ثواب ِ روزه چندان مشخص نشده است. این که فرموده اند: «فَانّهُ لیِ وَأنا أجزی بِهِ» به معناست که حساب و کتاب خاصی ندارد. یک بار خداوند می فرماید اگر فلان کار را انجام دهید ۱۰ برابر اجر دارد، یک موقع گفته می شود ۱۰۰برابر یا به عنوان مثال ۲۰۰ برابر ولی به هر حال برای آن حد تعیین می کنند. اما اینجا حدّ و مرزی تعیین نشده است.
«روزه» غیر از همه عبادات است
امام جمعه همدان گفت: علاوه براین در روایت دارد که پیامبر خاتم صلی الله علیه وآله فرمودند: خداوند عالم می فرماید: هر کار خوبی که شما انجام می دهید به نفع خود شماست غیر از صیام (روزه). روزه اینگونه نیست، روزه برای من است «وَ أَنَا أَجْزِی بِهِ » یا «وَ أَنَا اُجزِی بِهِ» این عبارت هم به صورت معلوم خوانده می شود «اَجزی» هم به صورت مجهول«اُجزی» یعنی من خودم تعیین می کنم که روزه چه پاداشی داشته باشد، یا اگربه شکل مجهول بخوانیم یعنی جزا داده می شود. معانی دیگری نیز برای آن بیان شده از جمله «خودم جزای آن را می دهم» یا «خودِ من پاداش و جزای آن هستم» یا «این، روش ِجزا دادن به من است» این نقل های مختلف ذکر شده است.
حجتالاسلام شعبانی افزود: لذا همین که ما در ماه مبارک رمضان توفیق روزه داری داشته باشیم بزرگترین نعمت الهی است. بنابراین نباید کار را سخت کرد و به دنبال «اذکار و اوراد» خاصی بود. بله برخی بزرگان در ماه مبارک رمضان برنامه های سلوکی خاصی داشته اند آن مراتب بالاتری است اما آنچه در دسترس همه ماست این است که اهمیت این ماه را درک کنیم و بدانیم «روزه» غیر از همه عبادات است. اینجا انسان اهل «ترک» می شود.
استاد حوزه با بیان این که یکی از ویژگیهای روزه این است که انسان در روزه داری باید «ترک کند»، «رها کند» و «رها شود» گفت: انسان باید از خوردن، نوشیدن، از غضب، از طعام، از شهوات و... از همه باید بگذرد. اگر دقت کرده باشید در ادعیه این ماه بسیار تاکید می شود که در ماه مبارک رمضان «حجّ» مطالبه کنید و برای رفتن به حجّ دعا کنید. «حجّ» هم نوعی ترک کردن است. شما وقتی مُحرِم می شوید ۲۴ چیز در حالت احرام بر شما حرام می شود. یعنی باید آنها را ترک کنید. این ویژگی «ترک کردن» و «رها شدن» از گرفتاریهایی که انسان در مسائل ظاهری خود درگیر آن است، ویژگی خاص ماه مبارک رمضان است. یعنی باز می رسیم به مقوله «ترک کردن» و «رها کردن».
«اول مسئلهی اولویت دار، ترکِ معصیت است. اهّم اشیا، ترک معصیت است» می فرمایند تا این ترک معصیت نباشد و گناه را کنار نگذارید نه فکر و نه ذکر به حال قلب شما سودمند نخواهد بود. آنچه مهم است این است که اولا وقتی این «ترک فقهی» اتفاق افتاد (این که از اذان صبح تا اذان مغرب نمی خوریم و نمی نوشیم) در کنارآن باید معصیت را نیز ترک کنیم تا این نخوردن و نیاشامیدن اثرگذار باشد
حجتالاسلام شعبانی تصریح کرد: مرحوم ملاحسینقلی همدانی عبارتی دارد که به نظر نکته بسیار مهمی است. برای اینکه آن گام اول یعنی «صوم و امساک» تاثیرگزاری بیشتری داشته باشد و فقط صرف نخوردن و ننوشیدن نباشد بلکه اثر واقعی آن را بتوان دید. ایشان در یکی از نامه های خود در توصیه ای که دارند می فرمایند: «اول مسئلهی اولویت دار، ترکِ معصیت است. اهّم اشیا، ترک معصیت است» می فرمایند تا این ترک معصیت نباشد و گناه را کنار نگذارید نه فکر و نه ذکر به حال قلب شما سودمند نخواهد بود. آنچه مهم است این است که اولا وقتی این «ترک فقهی» اتفاق افتاد (این که از اذان صبح تا اذان مغرب نمی خوریم و نمی نوشیم) در کنارآن باید معصیت را نیز ترک کنیم تا این نخوردن و نیاشامیدن اثرگذار باشد.
وی با تاکید بر این که همه باید نسبت به روزه داری اهتمام داشته باشیم و در این ماه به اهمیت این مسئله توجه کنیم گفت: اما برای بهره مندیهای بیشتر، قدم اول نوعی «ترک کردن» است. همچنان که ماهیّت خود ِ روزه، امساک و ترک است. رها کردن است. طبق روایتی از رسول گرامی صلی الله علیه وآله گام بعدی برای بهره مندی بیشتر«وَرَع» است که آن هم نوعی ترک کردن است. «ترک محرمات» «ترک مسائل شبهه ناک و شبهه انگیز».
نماینده ولی فقیه در استان همدان افزود: حتما دیدید گاهی پزشک دارویی را تجویز می کند و شما روی جعبه دارو را می خوانید که اگر می خواهید این دارو اثرگذار باشد باید فلان کار را انجام ندهید یا به عنوان مثال نباید تداخل دارویی وجود داشته باشد. بنابراین صرف اینکه فقط از این دارو به تنهایی استفاده کنید اثربخش نیست. بلکه برای اثربخشی بیشتر به عنوان مثال نباید فلان غذا را استفاده کنید. این نخوردن و نیاشامیدن در کنار غیبت و تهمت اثرش از بین می رود. در کنار بداخلاقی یا در کنار برخی رفتارهای ناشایست اجتماعی اثرش از بین می رود. نمی شود نخوردن و ننوشیدن باشد، گران فروشی و احتکار هم باشد، غیبت و تهمت هم باشد.
هدیه قرائت قرآن به معصومین بخصوص پیامبر(ص)
حجتالاسلام شعبانی «قرائت قرآن» را از دیگر مولفه های موثر برای بهره مندی بیشتر از فضیلت ماه مبارک رمضان برشمرد و تصریح کرد:آنچه در روایات ما و در توصیههای بزرگان ذکر شده که در این مسیر بسیار کمک کننده است قرائت قرآن کریم است. ماه، ماه قرائت قرآن است و نیازی به تذکر نیست که قرائت یک آیه در این ماه برابر یک ختم قرآن است. این هم یکی از توصیه هایی است که برای بهره مندی بیشتر از این ماه موثرخواهد بود.
یکی از توصیه های بزرگان این است که شما یک آیه را در روز تکرار کنید. به عنوان مثال در جزء قرآنی که امروز می خوانید یک آیه را انتخاب کنید و تا عصر آن را زمزمه کنید. بارها و بارها آن را تکرار کنید. شاید حقیقت آیه خود را به شما نشان بدهد و حقیقت آن را درک کنید
وی در ادامه به برنامه ملی «زندگی با آیه ها» اشاره و خاطرنشان کرد: این مسئله باید جدی گرفته شود و همه تلاش کنیم این موضوع به یک گفتمان عمومی و یک فرهنگ عمومی تبدیل شود. همه به این آیات توجه داشته باشیم و آنها را زمزمه کنیم. یکی از توصیه های بزرگان این است که شما یک آیه را در روز تکرار کنید. به عنوان مثال در جزء قرآنی که امروز می خوانید یک آیه را انتخاب کنید و تا عصر آن را زمزمه کنید. بارها و بارها آن را تکرار کنید. شاید حقیقت آیه خود را به شما نشان بدهد و حقیقت آن را درک کنید. این ماه مبارک فرصت مغتنمی برای تلاوت قرآن است و حال اگر این تلاوت قرآن در مسجد و با انگیزه های ویژه باشد که چه بهتر. به عنوان مثال با هدف یا با نیت هدیه به معصومین به خصوص هدیه به پیامبر خاتم. پس مکان و انگیزه نیز در جای خود موثر و اثرگذار است.
استاد حوزه خاطرنشان کرد: مسئله و موضوع آخر، موضوع شب و نماز شب است. بسیار عجیب است که در قرآن کریم توجه به نماز شب و توجه به سحر بسیار فراوان دیده می شود. وقتی برای سحر بیدار می شوید زمانی را هم برای نماز شب قرار دهید. یا گاهی ابوحمزه یا دعاهایی را که از معصومین علیهم السلام نقل شده زمزمه کنید که می تواند برای بهره مندی هر چه بیشتر از این سفره پر از رزق رحیمیه الهی سودمند باشد.
نظر شما