به گزارش خبرگزاری شبستان از مشهد؛ حجتالاسلام امین مطهری مقدم، معاون فرهنگی مرکز رسیدگی به امور مساجد استانهای خراسان در سلسله یادداشتهایی که در ماه رمضان برای شبستان ارسال کرده اند، هر روز یک بحث تربیتی و ساختاری را مطرح میکنند. این یادداشت ها متأثر از کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» است؛ مجموعهای از سخنرانیهای عمیق و درعینحال روان که سال ۱۳۵۳ در مسجد امام حسن مجتبی(ع) مشهد ارائه شده و تلاش دارد اسلام را بهعنوان یک منظومه منسجم فکری و اجتماعی معرفی کند.
توحید، یک باور ذهنیِ منفعل نیست
در منطق قرآن، توحید صرفاً یک اعتقاد قلبی یا گزاره ذهنی نیست که در خلوت انسان باقی بماند. توحید، چارچوب فهم جهان، انسان و جامعه را میسازد. طرح کلی اندیشه اسلامی تأکید میکند که توحید اگر به حوزه فکر و زندگی راه پیدا نکند، به ایمان واقعی منجر نمیشود. توحید قرآنی، انسان را وادار میکند موضع بگیرد، انتخاب کند و مناسبات زندگی خود را بر اساس خدا تنظیم نماید.
توحید، مرکز انسجام همه معارف دینی است
اسلام مجموعهای پراکنده از احکام و باورها نیست. در نگاه منظومهای، توحید نقش ستون فقرات را دارد که همه اجزا بر آن استوارند. نماز، اخلاق، جهاد، سیاست و اقتصاد بدون پیوند با توحید دچار گسست میشوند. طرح کلی نشان میدهد که ضعف دینداری، اغلب نتیجه جدا شدن اجزا از ریشه توحیدی است. توحید، عامل هماهنگی و انسجام در نظام فکری و عملی اسلام است.
نگاه جزیرهای، محصول غفلت از توحید است
وقتی توحید بهدرستی فهم نشود، دینداری به مجموعهای از جزایر جدا از هم تبدیل میشود. فرد ممکن است عبادت کند، اما نسبت به جامعه بیتفاوت بماند. طرح کلی این وضعیت را انحراف میداند، نه تنوع. توحید قرآنی اجازه نمیدهد انسان بخشی از دین را بگیرد و بخش دیگر را رها کند. نگاه جزیرهای، نشانه ضعف در فهم توحید است، نه نشانه تعمیق دینداری.
توحید، معیار سنجش روابط اجتماعی است
در قرآن، توحید فقط رابطه انسان با خدا را تنظیم نمیکند، بلکه روابط انسانها را نیز سامان میدهد. جامعه توحیدی، بر نفی سلطه، نفی طاغوت و نفی بندگی غیرخدا استوار است. طرح کلی نشان میدهد که اگر توحید به مناسبات اجتماعی راه نیابد، جامعه دینی شکل نمیگیرد. توحید، معیار تشخیص حق و باطل در قدرت، ثروت و روابط اجتماعی است.
مسجد، بستر آموزش نگاه توحیدی است
مسجد در منطق اسلام، محل آموزش ذکرهای فردی صرف نیست. مسجد باید جایی باشد که نگاه توحیدیِ منسجم به انسان و جامعه شکل بگیرد. طرح کلی تأکید میکند که مسجد، نقطه اتصال ایمان فردی با اندیشه اجتماعی است. اگر توحید در مسجد بهصورت منظومهای تبیین نشود، دینداری به رفتارهای پراکنده و کماثر فروکاسته میشود.
توحید، فکرِ سازنده جامعه اسلامی است
توحید قرآنی، زیربنای ساخت جامعهای مستقل، منسجم و مسئول است. این توحید، انسان را از پراکندگی نجات میدهد و جامعه را به سمت انسجام فکری و عملی سوق میدهد. در چارچوب «طرح کلی اندیشه اسلامی»، توحید یک مبحث آغازین و صرفاً نظری نیست که پس از بیان، از آن عبور شود؛ بلکه روح جاری و نیروی پیشران همه ساحتهای حیات اسلامی است. توحید، منبع جهتدهی، معیار حرکت و انرژیبخش کنشهای اجتماعی اسلام است؛ همان حقیقتی که از درون ایمان، اراده میآفریند و از دل اراده، جامعه میسازد.
نظر شما