خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم-ماه مبارک رمضان تنها یک دوره زمانی برای امساک از خوردن و آشامیدن نیست؛ بلکه مدرسهای بزرگ برای خودسازی، تربیت اراده و تقویت معنویت است. در این ماه، انسان فرصت مییابد تا از هیاهوی زندگی روزمره فاصله بگیرد و با بازنگری در اعمال و افکار خود، مسیر رشد اخلاقی و روحی را هموار سازد.
آموزههای دینی نشان میدهد که روزه یکی از مهمترین ابزارهای تربیتی در اسلام است؛ ابزاری که هم به تهذیب نفس میانجامد و هم به تحکیم روابط اجتماعی و انسانی.
تبیین عمیق فلسفه روزه و معارف علوی
حجتالاسلام علیجان دلدار، استاد حوزه علمیه، در گفتوگو با خبرنگار شبستان، به تبیین مباحث گستردهای درباره فلسفه عبادت روزه، جایگاه آن در تربیت انسان و نقش سیره علوی در زندگی فردی و اجتماعی پرداخت؛ مباحثی که نه تنها به جنبههای فقهی و عبادی روزه میپردازد، بلکه ابعاد اخلاقی، روانشناختی و اجتماعی آن را نیز روشن میسازد.
حجتالاسلام دلدار با اشاره به شخصیت بیبدیل امیرالمؤمنین علی(ع) تصریح کرد: سخن گفتن از فضایل آن حضرت علی(ع) کاری بس دشوار است؛ زیرا هرچه گفته شود، تنها قطرهای از دریای بیکران معرفت و معنویت ایشان را بازتاب میدهد.
وی افزود: امام علی(ع) نهتنها در عرصه حکومت و عدالت اجتماعی الگو بودند، بلکه در عبادت، زهد و پارسایی نیز نمونهای بینظیر به شمار میروند. امام علی(ع) نهتنها در عرصه حکومت و عدالت اجتماعی الگو بودند، بلکه در عبادت، زهد و پارسایی نیز نمونهای بینظیر به شمار میروند. روایتهای متعددی نشان میدهد که آن حضرت روزهای بسیاری از سال را روزهدار بودند و شبها را به مناجات و راز و نیاز با پروردگار میگذراندند.
استاد حوزه علمیه گفت: این سبک زندگی نشان میدهد که روزه در نگاه علوی صرفاً یک عمل عبادی ظاهری نیست، بلکه تمرینی برای رشد روح و تعالی اخلاقی انسان است.
وی با بیان اینکه زهد علوی به معنای ترک دنیا به صورت مطلق نیست؛ بلکه به معنای عدم دلبستگی به مظاهر مادی و استفاده از دنیا برای رسیدن به اهداف والای انسانی است، ادامه داد: امام علی(ع) با وجود در اختیار داشتن امکانات حکومتی، سادهزیستی را برگزیدند و همواره در کنار محرومان بودند.
حجت الاسلام دلدار عنوان کرد: این سیره نشان میدهد که روزه و عبادت باید به تغییر نگرش انسان نسبت به دنیا بینجامد؛ به گونهای که ثروت و قدرت هدف نهایی زندگی نباشد، بلکه وسیلهای برای خدمت به خلق و کسب رضای الهی باشد. چنین نگاهی میتواند جامعه را به سوی عدالت و همبستگی سوق دهد و از فاصلههای طبقاتی بکاهد.
فلسفه روزه؛ تقوا، کنترل نفس و تربیت اراده
استاد حوزه علمیه بر این نکته تأکید کرد: فلسفه اصلی روزه در آموزههای علوی، رسیدن به تقوا و تسلط بر نفس است. تقوا به معنای مراقبت از خویشتن در برابر گناه و رعایت حدود الهی است.
فلسفه اصلی روزه در آموزههای علوی، رسیدن به تقوا و تسلط بر نفس است. تقوا به معنای مراقبت از خویشتن در برابر گناه و رعایت حدود الهی است.
وی افزود: روزه با محدود کردن نیازهای جسمانی، فرصتی برای تمرین اراده و خودکنترلی فراهم میکند. انسان روزهدار میآموزد که چگونه خواستههای آنی و زودگذر را کنترل کند و به اهداف بلندمدت اخلاقی و معنوی توجه داشته باشد.
حجت الاسلام دلدار گفت: این تمرین اراده تنها به ماه رمضان محدود نمیشود؛ بلکه آثار آن میتواند در تمام ابعاد زندگی انسان نمایان شود. فردی که در روزهداری بر گرسنگی و تشنگی غلبه میکند، در مواجهه با مشکلات زندگی نیز صبورتر خواهد بود.
استاد حوزه علمیه ادامه داد: همچنین کنترل نفس در روزه، زمینهساز رفتارهای اخلاقی در روابط اجتماعی است؛ زیرا انسان یاد میگیرد که از پرخاشگری، دروغ، غیبت و سایر رفتارهای ناپسند دوری کند. بدین ترتیب، روزه به ابزاری برای اصلاح فرد و جامعه تبدیل میشود.
روزه؛ سپری در برابر وسوسههای شیطان و آرامش درونی
حجتالاسلام دلدار با استناد به خطبههای نهجالبلاغه بیان کرد: امام علی(ع) روزه را سپری در برابر فریب شیطان میدانند. شیطان نماد وسوسهها و گرایشهای منفی است که انسان را از مسیر حق دور میکند.
وی افزود: روزه با ایجاد حالت معنوی و تمرکز بر یاد خدا، انسان را در برابر این وسوسهها مقاوم میسازد. در خطبه ۱۹۲ نهجالبلاغه آمده است که خداوند بندگان مؤمن خود را به وسیله نماز، زکات و روزه از حیلههای شیطان حفظ میکند و به آنان آرامش روحی میبخشد.در خطبه ۱۹۲ نهجالبلاغه آمده است که خداوند بندگان مؤمن خود را به وسیله نماز، زکات و روزه از حیلههای شیطان حفظ میکند و به آنان آرامش روحی میبخشد.
استاد حوزه علمیه عنوان داشت: این آرامش درونی نقش مهمی در سلامت روان انسان دارد. در دنیای امروز که فشارهای اجتماعی و روانی فراوانی بر افراد وارد میشود، روزه میتواند فرصتی برای بازگشت به خویشتن و تجدید قوا باشد.
حجت الاسلام دلدار ادامه داد: فرد روزهدار با کاهش وابستگی به نیازهای مادی، به تفکر و تأمل درباره زندگی میپردازد و معنای عمیقتری از وجود خود مییابد. چنین تجربهای میتواند اضطرابها و نگرانیهای روزمره را کاهش دهد و امید به زندگی را افزایش دهد.
روزهیِ جان؛ پاکی حواس و اصلاح رفتار
یکی از مباحث مهمی که در این گفتوگو مطرح شد، مفهوم «روزهیِ جان» بود و حجت الاسلام دلدار گفت: امام علی(ع) در روایتی میفرمایند که روزه واقعی تنها امساک از خوردن و آشامیدن نیست، بلکه شامل خودداری حواس پنجگانه از گناه و پاکی دل از اسباب شر است.امام علی(ع) در روایتی میفرمایند که روزه واقعی تنها امساک از خوردن و آشامیدن نیست، بلکه شامل خودداری حواس پنجگانه از گناه و پاکی دل از اسباب شر است.
وی ادامه داد: چشم نباید به حرام نگاه کند، گوش نباید سخنان ناپسند بشنود، زبان نباید به دروغ و غیبت آلوده شود و دل باید از کینه و حسد پاک باشد. چنین روزهای انسان را به مرتبهای بالاتر از عبادت ظاهری میرساند.
استاد حوزه علمیه در ادامه عنوان کرد: اگر روزه به این معنا تحقق یابد، آثار آن در رفتار اجتماعی انسان نیز آشکار میشود. فرد روزهدار با رعایت حقوق دیگران، صداقت در گفتار و مهربانی در رفتار، جامعهای سالمتر ایجاد میکند.
حجت الاسلام دلدار افزود: این نگاه نشان میدهد که عبادت در اسلام تنها به رابطه انسان با خدا محدود نیست، بلکه رابطه او با سایر انسانها و مسئولیتهای اجتماعی را نیز در بر میگیرد. روزه به انسان میآموزد که چگونه در تعامل با دیگران عدالت، احترام و همدلی را رعایت کند.
برکات مادی و معنوی روزه؛ سلامت جسم و تعالی روح
حجتالاسلام دلدار به آثار جسمانی روزه اشاره کرد و گفت: تحقیقات علمی نشان داده است که روزهداری میتواند به سلامت بدن کمک کند؛ از جمله با استراحت دادن به دستگاه گوارش، کاهش چربیهای اضافی و بهبود متابولیسم. برخی پزشکان نیز روزهدرمانی را به عنوان روشی مکمل برای درمان برخی بیماریها توصیه میکنند.
وی افزود: امام علی(ع) در حکمت ۱۳۶ نهجالبلاغه میفرمایند «برای هر چیزی زکاتی است و زکات بدن روزه است.» امام علی(ع) در حکمت ۱۳۶ نهجالبلاغه میفرمایند: «برای هر چیزی زکاتی است و زکات بدن روزه است.» این بیان نشان میدهد که بدن انسان نیز نیازمند پاکسازی و تعدیل است.
استاد حوزه علمیه تأکید کرد: هدف اصلی روزه، تعالی روح و نزدیکی به خداوند است. روزه فرصتی برای بازنگری در زندگی و تقویت ارتباط معنوی با پروردگار فراهم میکند. انسان روزهدار میآموزد که نیازهای مادی هرچند مهم هستند، اما نباید بر اهداف معنوی و اخلاقی غلبه کنند. این تعادل میان جسم و روح، اساس زندگی سالم و معنادار است.
حجت الاسلام دلدار به دعای امام علی(ع) هنگام افطار اشاره کرد و گفت: امام علی(ع)می فرمایند که «خدایا! برای تو روزه گرفتیم و با روزی تو افطار میکنیم؛ پس این روزه را از ما بپذیر.» این دعا نشاندهنده روح بندگی و اخلاص است؛ روحی که روزه را از یک عمل عادی به تجربهای عمیق و تحولآفرین تبدیل میکند.
حجتالاسلام دلدار تأکید کرد که اگر روزه با اخلاص و نیت پاک انجام شود، میتواند زندگی انسان را متحول کند و او را به سمت ارزشهای الهی و انسانی سوق دهد.
وی افزود:روزه در نگاه علوی مدرسهای برای تربیت انسان است؛ مدرسهای که در آن صبر، تقوا، اخلاص و مهربانی آموزش داده میشود.روزه در نگاه علوی مدرسهای برای تربیت انسان است؛ مدرسهای که در آن صبر، تقوا، اخلاص و مهربانی آموزش داده میشود.
استاد حوزه علمیه در پایان گفت: این عبادت نهتنها فرد را به خدا نزدیک میکند، بلکه جامعهای اخلاقیتر و عادلانهتر نیز میسازد. از این رو، توجه به فلسفه و معارف روزه میتواند گامی مهم در مسیر رشد معنوی و اجتماعی انسانها باشد.
نظر شما