به گزارش خبرگزاری شبستان از مشهد، حجتالاسلام والمسلمین امین مطهری مقدم، معاون فرهنگی مرکز رسیدگی به امور مساجد استانهای خراسان در یادداشت های ارسالی روزانه خود برای شبستان در ماه مبارک رمضان هر روز یکی از نکات کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» است؛ که مجموعهای از سخنرانیهای عمیق و درعینحال روانی است که در سال ۱۳۵۳ در مسجد امام حسن مجتبی(ع) مشهد ارائه شده و تلاش دارد اسلام را بهعنوان یک منظومه منسجم فکری و اجتماعی معرفی کند:
نفی رهبانیت
در طرح کلی اندیشه اسلامی، رهبانیت بهعنوان یک بدعت معرفی میشود؛ بدعتی که از ترس آلودگی اجتماعی شکل میگیرد. انسانِ رهبان، برای حفظ پاکی شخصی، جامعه را ترک میکند، اما قرآن این مسیر را انحراف میداند. ایمان قرآنی، پاکی را در حذف انسان صالح از صحنه نمیبیند. چون با خروج اهل ایمان، میدان داری اجتماعی بهدست افراد فاسد میافتد و مسئولیت تاریخی انسان مؤمن معطل میماند.
ایمان قرآنی، انسان را به متن جامعه فرا میخواند
در منطق قرآن، ایمان به معنای ایستادن در دل واقعیتهای اجتماعی است، نه کنار کشیدن از آنها. همانطور که در ادامه توضیح داده میشود، مؤمن نمیتواند نسبت به سرنوشت دیگران بیتفاوت باشد. ایمان، انسان را از حاشیه امن بیرون میآورد و وارد صحنه اثرگذاری میکند. کنارهگیری، اگرچه ظاهری مقدس داشته باشد، در این نگاه نشانه ضعف ایمان است، نه عمق ایمان.
تقوا، ابزار حضور سالم در میدان خطر است
تقوا در طرح کلی، بهمعنای فرار از محیط آلوده نیست، بلکه بهمعنای تجهیز شدن برای ورود به آن است. انسان متقی، زره آگاهی و مراقبت را بر تن میکند و آگاهانه وارد میدان میشود. همانطور که پزشک برای نجات بیمار از بیماری نمیگریزد، مؤمن نیز برای نجات جامعه عقبنشینی نمیکند. تقوا، شرط پیروزی در میدان است، نه بهانهای برای کنارهگیری.
ایمان، نجات جمعی را بر آرامش فردی ترجیح میدهد
اسلام، ایمان را محدود به نجات شخصی نمیداند. در طرح کلی تأکید میشود که مؤمن واقعی، مسئول نجات دیگران نیز هست. رهبانیت، انسان را در دایره امن خودمحور نگه میدارد، اما ایمان قرآنی افق را گستردهتر میبیند. مؤمن، حاضر است برای اصلاح جامعه هزینه بدهد، خطر کند و درگیر شود، چون هدف ایمان، ساخت انسان و جامعه با هم است.
مسجد، پایگاه سازماندهی ایمان اجتماعی است
مسجد در منطق قرآن، محل پناه گرفتن از جامعه نیست؛ مرکز تربیت انسانِ مسئول است. مؤمن در مسجد ساخته میشود تا در جامعه اثر بگذارد. اگر مسجد به محل توقف تبدیل شود، فلسفه وجودی خود را از دست داده است. مسجد باید انسانهایی تربیت کند که ایمانشان در رفتار، گفتار، تصمیم و مسئولیت اجتماعی دیده شود، نه فقط در خلوت فردی.
ایمانِ زنده، ایمانِ حاضر و اثرگذار است
ایمانی که قرآن ترسیم میکند، ایمانِ دخیل در سرنوشت جامعه است. این ایمان، از انزوا عبور میدهد و انسان را به صحنه اصلاح و نجات میکشاند. نفی رهبانیت، در حقیقت دفاع از ایمانی است که مسئولیت میآفریند و حرکت میسازد. چنین ایمانی، هم انسان را رشد میدهد و هم جامعه را از رکود و انحراف نجات میدهد.
نظر شما