به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از ایلام؛ ساعتهای ابتدایی صبح، شهر آرام است. بدن هنوز در وضعیت عادی سوختوساز شبانه قرار دارد؛ اما چند ساعت بعد، وقتی غذا وارد بدن نمیشود، فرمانی خاموش در سلولها فعال میشود: «اقتصاد انرژی». در همین لحظه است که روزه از یک رفتار عبادی، به یک پدیده زیستی تبدیل میشود.
بدن انسان در حالت عادی بیشتر وقت خود را صرف هضم میکند؛ اما در روزهداری، پس از چند ساعت، به جای «مصرف»، وارد مرحله «ترمیم» میشود. پژوهشها نشان میدهد در روزهداری رمضان شاخصهای متابولیک مثل قند خون، انسولین و نشانگرهای التهابی کاهش پیدا میکنند و حتی در بیماران کبد چرب بهبود معنیدار دیده شده است.
از سوی دیگر بررسیهای جدید نشان دادهاند روزهداری میتواند مسیرهای پاکسازی سلولی (فرایندهای ترمیمی درون سلول) را فعال کند و تعادل متابولیک بدن را بهبود دهد.
اما اثر روزه فقط در خون و سلولها نیست؛ در ذهن هم اتفاقی میافتد. مرور نظاممند ۲۰ مطالعه علمی نشان میدهد بیش از ۷۰ درصد پژوهشها کاهش اضطراب، افسردگی و استرس در روزهداران را گزارش کردهاند؛ یعنی بدن آرام میشود و روان هم به دنبال آن.
مهدی رضایی متخصص داخلی در این باره میگوید: بدن ما مثل کارخانهای است که ۲۴ ساعته کار میکند. اگر هیچوقت تعطیل نشود، استهلاک بالا میرود. روزه در واقع تعطیلی برنامهریزیشده متابولیسم است.
به گفته او، مهمترین اثرات پزشکی روزه عبارتند از: تنظیم قند خون و افزایش حساسیت به انسولین، کاهش التهابهای مزمن، کمک به بهبود کبد چرب، کاهش فشار متابولیک روی دستگاه گوارش.
او ادامه میدهد: جالب است بدانیم بسیاری از بیماریهای مدرن مثل دیابت، چاقی و سندرم متابولیک ناشی از پرخوری مداوماند. روزهداری عملاً ریتم طبیعی بدن را برمیگرداند.
اما هشدار هم میدهد: روزه برای همه یکسان نیست؛ بیماران خاص، زنان باردار یا افراد با بیماریهای کنترلنشده باید حتماً با پزشک مشورت کنند.
در غروب رمضان، سفرهها قبل از آنکه پر از غذا شوند، پر از انتظارند. لحظه افطار، یک تجربه صرفاً فیزیولوژیک نیست؛ یک تجربه روانی است.
مغز در طول روز یاد میگیرد میل را کنترل کند. همین تمرین عصبی، اثر مستقیم روی رفتارهای انسانی دارد.
حجتالاسلام موسوی پژوهشگر علوم اسلامی با باور به اینکه فلسفه روزه دقیقاً با یافتههای علمی همراستاست میگوید: در متون دینی، روزه فقط نخوردن نیست؛ تمرین مدیریت خواستههاست. وقتی انسان میتواند آب را در دسترس داشته باشد و ننوشد، یعنی به مرحله مهار نفس نزدیک شده است.
وی ادامه میدهد: جالب است که دین از ۱۴ قرن قبل، برای سلامت روان نسخه داده است؛ کاهش خشم، کنترل زبان، کمگویی و پرهیز از تنش. اینها همان چیزهایی است که امروز روانشناسی به عنوان تنظیم هیجان مطرح میکند.
حجتالاسلام والمسلمین اکبر نژاد استاد دانشگاه در گفتوگو با شبستان میگوید: انسان مدرن دائماً در حالت دریافت است؛ غذا، تصویر، خبر، هیجان. رمضان یک وقفه در ورودیها ایجاد میکند. نتیجهاش افزایش توجه، حضور ذهن و آرامش است.
وی اضافه میکند: اگر فقط گرسنگی بکشیم، رژیم است؛ اما اگر همراه آن صبر، کمگویی و مهربانی باشد، تربیت است. در حقیقت روزه، روح را هم مثل بدن سمزدایی میکند.
علم میگوید روزه التهاب را کم میکند، متابولیسم را تنظیم میکند و ذهن را آرامتر میسازد، دین میگوید روزه نفس را مهار میکند، اخلاق را اصلاح میکند و دل را سبک میسازد.
و شاید راز ماندگاری رمضان همین باشد: یک عبادت که همزمان نسخه درمان جسم و تربیت روح است.
نظر شما