به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، روزهای پایانی شعبان، شبیه یک ایستگاه مکث در میانهی شتاب زندگیاند؛ لحظهای که آدم میتواند نفس تازه کند و از خودش بپرسد با چه حالی میخواهم وارد ماه رمضان شوم؟ این چند روز، فرصتی است برای سبک کردن دل، مرتب کردن حسابهای ناتمام و آماده شدن برای میهمانیای که قرار است جان انسان را صیقل بدهد. در چنین فضایی، سنت دینی ما توصیههایی ارائه میدهد که هم بُعد عبادی و هم نگاهی دقیق به اخلاق و روابط انسانی دارد.
در روایتی که از امام رضا(ع) نقل شده، این روزهای آخر شعبان بهعنوان زمان «جمعبندی معنوی» معرفی میشود. توصیههایی که در این روایت آمده، اگرچه در ظاهر سادهاند، اما در کنار هم یک الگوی تربیتی کامل میسازند؛ الگویی برای اینکه انسان پیش از ورود به رمضان، هم دلش را پاک کند و هم مسیرش را روشنتر ببیند.
اباصلت (سلام الله علیه) میگوید: در آخرین جمعه شعبان خدمت امام رضا علیهالسلام رسیدم. فرمود: ای اباصلت، بیشترِ ماه شعبان سپری شده و امروز آخرین جمعه شعبان است، پس در روزهای باقیمانده کوتاهیهای روزهای گذشته را جبران بکن و باید به آنچه برایت مهم است اقدام کنی: زیاد دعا کن، زیاد استغفار کن، زیاد قرآن تلاوت کن، از گناهانت به درگاه خدا توبه کن تا خالصانه به ماه خدا وارد شوی، هر امانتی که گردنت هست ادا کن، تمام کینههایی که در دلت نسبت به مؤمنان داری، از دل بیرون کن، هر گناهی که به آن مبتلا هستی از آن دست بکش و تقوای خدا پیشه کن و در آشکار و پنهان بر خدا توکل کن... و در روزهای باقیمانده این ماه بسیار بگو: «اللَّهُمَّ إِنْ لَمْ تَکُنْ غَفَرْتَ لَنَا فِیمَا مَضَی مِنْ شَعْبَانَ فَاغْفِرْ لَنَا فِیمَا بَقِیَ مِنْهُ» خداوندا اگر در روزهای گذشته شعبان ما را نیامرزیدی، پس در روزهای باقیمانده بیامرز.
شعبان؛ فرصت دوباره برای تنظیم قطبنما
نخستین پیام روایت، نگاه امیدوارانه به زمان است. تأکید بر جبران کوتاهیهای گذشته، یعنی هیچچیز قطعی از دست نرفته است. حتی اگر بخش بزرگی از ماه سپری شده باشد، همین چند روز باقیمانده میتواند نقطه شروعی تازه باشد.
زیاد دعا کردن، استغفار و انس با قرآن در این چارچوب، نوعی بازتنظیم درونی است. این اعمال به انسان کمک میکند ذهن پراکندهاش را جمع کند و جهت حرکتش را دوباره به سمت معنا و هدف برگرداند.
توبه؛ بازگشت آگاهانه
در این توصیهها، توبه جایگاهی مرکزی دارد؛ اما توبهای که فراتر از یک احساس گذرا تعریف میشود. اینجا توبه یعنی تصمیمی روشن برای تغییر مسیر. یعنی انسان بپذیرد که برخی عادتها و لغزشها با هویت معنویاش سازگار نیست و آگاهانه از آن فاصله بگیرد.
چنین برداشتی، توبه را به یک فرآیند رشد تبدیل میکند؛ حرکتی که قرار است انسان را با نسخه اصیلتر خودش آشتی دهد، درست پیش از آنکه وارد ماه رمضان شود.
اخلاق اجتماعی؛ عبادت بدون آشتی کامل نیست
بخش مهمی از سفارشها، متوجه رابطه انسان با دیگران است: ادای امانت، پاک کردن کینهها و دست کشیدن از گناه. این تأکید حاکی از آن است که معنویت در منطق دینی، از زندگی اجتماعی جدا نیست.
انسانی که دلش پر از کدورت است یا حقی بر گردنش مانده، هنوز بارهایی دارد که ورود سبکبال به رمضان را دشوار میکند. بنابراین، این توصیهها دعوتی است به آشتی؛ هم با دیگران و هم با وجدان خویش.
توکل؛ تمرین آرامش پیش از رمضان
در کنار همه اینها، سفارش به تقوا و توکل، بُعد روانی و درونی این برنامه را کامل میکند. توکل یعنی پذیرفتن اینکه مسیر تغییر، بدون اتکا به لطف الهی دشوار است. ذکر پایانی روایت نیز همین روح امید را تقویت میکند: حتی اگر گذشته آمیخته به لغزش بوده، درِ آمرزش همچنان باز است.
عبور آگاهانه از شعبان به رمضان
اگر این مجموعه توصیهها را یکجا ببینیم، با نقشهای روبهرو میشویم که عبادت فردی، اصلاح اخلاقی و بازسازی روابط انسانی را به هم پیوند میزند. روزهای پایانی شعبان در این نگاه، یک پل است؛ پلی از غفلتهای گذشته به آگاهی آینده.
رمضان با تغییر درون معنا پیدا میکند. هرچه این آمادگی در روزهای آخر شعبان جدیتر گرفته شود، ورود به ماه خدا عمیقتر، آرامتر و اثرگذارتر خواهد بود.
نظر شما