خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- نقش زنان در تاریخ ایران همواره پیچیده و چندلایه بوده است؛ از زنان تاثیرگذار در دربارهای گذشته گرفته تا زنان خانوادههای سنتی، اما هیچگاه حضور فعال و موثر زنان در عرصه سیاسی و اجتماعی، به شیوهای فراگیر و سازمانیافته مشاهده نشده بود.
با آغاز نهضت انقلاب اسلامی، اما تحولی بیسابقه رخ داد؛ تحولی که جایگاه زن را از حاشیه به متن قدرت اجتماعی و سیاسی آورد و او را نه تنها به عنوان یک نماد فرهنگی یا مذهبی، بلکه به عنوان یک کنشگر فعال و تصمیمساز در مقدرات کشور معرفی کرد.
رهبر کبیر انقلاب اسلامی، امام خمینی (ره)، با بینشی فراتر از محدودیتهای سنتی و نگاههای غربگرایانه، زن مسلمان ایرانی را در مرکز فرآیند تغییرات اجتماعی و سیاسی قرار داد. نگاه امام خمینی (ره) به زنان، نگاه به موجودیتی فعال، با انگیزه، با بصیرت و دارای مسئولیت اجتماعی و سیاسی بود؛ نگاهی که نه تنها حضور زنان در عرصه عمومی را مشروع میدانست، بلکه آن را واجب و ضروری میشمرد.
ایشان با این دیدگاه، تابوی تاریخی حضور زنان در سیاست و اجتماع را شکست و الگویی منحصر به فرد برای زن مسلمان ایرانی ارائه داد؛ الگویی که با حجاب اسلامی، هویت ایرانی و گفتمان دینی، زن را به یک کنشگر واقعی اجتماعی تبدیل کرد و نمونهای بیسابقه در تاریخ ایران و حتی در تاریخ اسلام رقم زد.
تحول تاریخی نگاه امام خمینی(ره) به زنان
فهیمه زنگویی، رئیس گروه زن و خانواده سپاه انصارالرضا(ع) خراسان جنوبی در گفتگو با خبرنگار شبستان، مهمترین تحول ایجاد شده توسط امام خمینی (ره) را تغییر نگرش به فعالیت سیاسی و اجتماعی زنان دانست.
وی در ادامه گفت: مهمترین تحول و تغییر امام خمینی (ره) در نوع نگاه به فعالیت سیاسی و اجتماعی زنان، به حساب آوردن حرکتها و نقشآفرینی آنان بود و نه صرفاً دیدن زن به عنوان موجودیت اجتماعی منفرد. زن مسلمان ایرانی با هویت ایرانی و حجاب اسلامی و عفاف خود، برای اولین بار در تاریخ ایران و تاریخ اسلام با این وسعت و عمق وارد میدان فعالیتهای اجتماعی و سیاسی شد.
زنگویی افزود: در تاریخ ایران زمین، حرکت زنان با این انگیزه، بصیرت و فراگیری، بیبدیل است. زنان در انقلاب اسلامی حتی در بسیاری از موارد به گفته خود امام راحل و رهبر معظم انقلاب زنان در انقلاب اسلامی حتی در بسیاری از موارد جلوتر از مردان وارد عرصه شدند، به گفته خود امام راحل و رهبر معظم انقلاب جلوتر از مردان وارد عرصه شدند.
رییس گروه زن و خانواده سپاه انصار الرضا(ع) خراسان جنوبی در ادامه گفت: نمونه آن حضور زنان در اجتماعات عظیم مذهبی، مانند تشییع پیکر مطهر و نورانی امام رضا(ع)، نشاندهنده انگیزه سیاسی و اجتماعی بالای زنان بود. پیش از انقلاب، حرکات محدود زنان در شهرهای کوچک یا برخی مراسم مذهبی وجود داشت، اما هرگز به وسعت و انگیزه زنان در انقلاب اسلامی فراگیر نشد.
زنگویی تصریح کرد: نگاه امام خمینی (ره) به زنان بیبدیل بود؛ هم آنان را به میدان آورد و هم با الگویی اسلامی و حجاب اسلامی، انگیزه و کنش سیاسی به زنان داد.
وی بیان داشت: حضور زنان در انقلاب صرفاً برای ایران یا اسلام نبود، بلکه با هدف تغییر رژیم پهلوی و پاکسازی نفوذ بیگانگان انجام شد و زنان کاملاً آگاهانه و با بصیرت وارد میدان شدند. تنها امام خمینی (ره) توانست پس از ۱۴۰۰ سال، زن مسلمان ایرانی را در نمود واقعی و با انگیزه سیاسی به عرصه عمومی بیاورد.
مشارکت بنیادین زنان در تصمیمسازی و مدیریت
زنگویی در پاسخ به این پرسش که نگاه امام خمینی(ره) به مشارکت زنان در تصمیمگیری و مدیریت کشور چگونه بود، بیان کرد: امام راحل بارها و بارها زنان را اساس ملت دانستند و آنان را در مقدرات کشور سهیم و دخیل دانستند.
وی ادامه داد: امام خمینی(ره) معتقد بودند که زنان باید در همه سطوح سیاسی و اجتماعی مشارکت داشته باشند و این حضور محدود به تظاهرات، راهپیماییها یا انتخابات نمادین نبود. امام خمینی(ره) معتقد بودند که زنان باید در همه سطوح سیاسی و اجتماعی مشارکت داشته باشند و این حضور محدود به تظاهرات، راهپیماییها یا انتخابات نمادین نبود.
پژوهشگر حوزه بانوان اظهار کرد: امام میخواست زنان، گفتمانساز و نگهدارنده گفتمانهای اجتماعی و اسلامی باشند و در همه سطوح مدیریتی و تصمیمسازی نقش ایفا کنند.
او با اشاره به نقش خانم دباغ در انقلاب گفت: حضور ایشان در کنار امام در سختترین لحظات تبعید در فرانسه، و سپس نقش ایشان در سپاه پاسداران و ماموریت دیپلماتیک به شوروی، نشاندهنده نگاه بنیادین امام به توانمندی زنان و اهمیت حضور آنان در سطوح بالای مدیریتی و تصمیمسازی بود.
رییس گروه زن و خانواده سپاه انصار الرضا(ع) خراسان جنوبی عنوان کرد: حتی بعد از امام، برخی تلاش کردند نقش خانم دباغ در انقلاب را سانسور کنند، اما واقعیت حضور زنان در سطوح مدیریتی و سیاسی قابل انکار نیست و الگویی ارزشمند برای ماست.
زنگویی افزود: امام خمینی(ره) به زنان اجازه دادند در تصمیمگیریها و مدیریت کشور نقش داشته باشند و این نگاه در بسیاری از آقایان حزباللهی و سنتی پذیرفته نشده است، اما امام این موضوع را به صورت بنیادین و بدون اغماض پیاده کرد.
شکستن تابوی حضور زنان در عرصه عمومی
وی درباره الگوی کنشگری زنان افزود: امام خمینی(ره) الگویی ارائه دادند که ورود زنان به عرصه اجتماعی و سیاسی را نه تنها مجاز، بلکه واجب میدانست. در گذشته برخی معتقد بودند زنان نباید در عرصه سیاسی ظاهر شوند و حضورشان با ارزشهای دینی و وظایف خانگی در تضاد است، اما نگاه امام راحل چنین نبود.
وی عنوان کرد: اسلام امام خمینی(ره) اسلام تحجر یا سنتی محدود نیست؛ اسلام امام خمینی(ره) اسلام ناب و پیشرو است. امام راحل معتقد بودند زنان باید در تعیین مقدرات کشور سهیم باشند و در بالاترین سطوح فکرورزی و تصمیمسازی حضور فعال داشته باشند. امام راحل معتقد بودند زنان باید در تعیین مقدرات کشور سهیم باشند و در بالاترین سطوح فکرورزی و تصمیمسازی حضور فعال داشته باشند.
زنگویی با تأکید بر اهمیت این نگاه گفت: امام خمینی(ره) به طرق مختلف، حتی از طریق ارتباطات خانوادگی خود با خانم طباطبایی و فعالیتهای خانم دباغ، نشان دادند که حضور زنان در عرصه عمومی و سیاسی باید مورد احترام باشد و تابوی سنتی کنار گذاشته شود.
رییس گروه زن و خانواده سپاه انصار الرضا(ع) خراسان جنوبی افزود: حتی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، وقتی برخی بزرگان سنتی میگفتند زنان به خانه بازگردند، امام فرمودند این زنان بودند که انقلاب را به پیروزی رساندند و هرگز نباید از عرصه عمومی کنار گذاشته شوند.
زن مسلمان ایرانی؛ الگویی مستقل و فعال
زنگویی درباره مصادیق حضور فعال زنان در انقلاب و جامعه بیان کرد: مصادیق بارز حضور زنان در انقلاب شامل خانم دباغ و سایر زنانی است که در جبههها، پشت جبهه، عرصههای پزشکی، پرستاری و فعالیتهای اجتماعی حضور فعال داشتند.
وی گفت: زنان آزادانه در جایگاههای اجتماعی، سیاسی و مدیریتی مشارکت کردند، برخلاف نگاههای سنتی محدودکننده و الگویی که غربیها ارائه میکردند.
او افزود: امام راحل معتقد بود زن مسلمان ایرانی باید با برند اسلامی و هویت ایرانی در عرصه اجتماعی و سیاسی حاضر شود. امام راحل معتقد بود زن مسلمان ایرانی باید با برند اسلامی و هویت ایرانی در عرصه اجتماعی و سیاسی حاضر شود. این زن با حجاب اسلامی و گفتمان اسلامی، نه شرقی و نه غربی است، بلکه الگویی مستقل و اصیل از زن مسلمان ایرانی است که با تفکر اسلامی و هویت ایرانی خود، در همه شئون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور مشارکت دارد و نقش خود را ایفا میکند.
زنگویی تأکید کرد: این الگو، زن مسلمان ایرانی را از مدلهای غربی یا سنتی محدودکننده متمایز میکند و حضور او در جامعه یک ضرورت و واجب اجتماعی است.
رییس گروه زن و خانواده سپاه انصار الرضا(ع) خراسان جنوبی در پایان گفت: زن مسلمان ایرانی با برند اسلامی و هویت ایرانی، با حجاب و گفتمان اسلامی، فعال در همه زمینههاست و الگویی برای نسلهای آینده محسوب میشود.
نظر شما